VII SA/Wa 794/16
WyrokWSA w Warszawie2017-03-07
Skład orzekający: Włodzimierz Kowalczyk, Grzegorz Rudnicki, Elżbieta Zielińska-Śpiewak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo oceniły ważny interes podatnika oraz interes publiczny przy odmowie umorzenia opłaty legalizacyjnej, uwzględniając sytuację materialną i życiową wnioskodawcy?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji nie dokonały prawidłowej analizy stanu faktycznego sprawy, naruszając tym samym przepisy dotyczące wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego. Ocena sytuacji skarżącego została uznana za dowolną, a organy przekroczyły granice uznania administracyjnego, nie rozważając możliwości częściowego umorzenia opłaty legalizacyjnej.Stan faktyczny
Wojewoda odmówił umorzenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 50.000,00 zł nałożonej z tytułu samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego. Minister Finansów utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący, W. I., emeryt, wskazywał na swoją bardzo ciężką sytuację materialną, która uniemożliwia mu uiszczenie opłaty. Organy uznały, że choć sytuacja materialna skarżącego jest trudna, nie uzasadnia ona umorzenia opłaty, ponieważ nie odbiega ona w sposób szczególny od sytuacji przeciętnej polskiej rodziny i nie stanowi ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Finansów oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, , Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak (spr.), Protokolant spec. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2017 r. sprawy ze skargi W. I. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Minister Finansów decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania W. I., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., znak: [...] dotyczącej odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 50.000,00 zł (słownie: pięćdziesiąt tysięcy złotych) nałożonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] z tytułu rozbudowy budynku mieszkalnego położonego na działce [...] przy ul. C. [...] w G., bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ wskazał, że [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. ustalające wobec W. I. opłatę legalizacyjną w kwocie 50.000,00 zł. z tytułu samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, na działce o nr geodezyjnym [...] w G., pow. białostockim, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.
Następnie w związku z wnioskiem skarżącego z dnia 2 października 2015 r. o umorzenie opłaty legalizacyjnej, po wszczęciu postępowania organ poinformował wnioskodawcę o możliwości udzielenia pomocy w uregulowaniu należności, poprzez np. odroczenie terminu płatności lub rozłożenie należności na raty, a także w dniu 23 listopada 2015 r. przeprowadził oględziny.
Wojewoda [...], działając na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) w związku z art. 49c ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) uznał, że występujący w sprawie ważny interes podatnika oraz ważny interes społeczny nie uzasadniają umorzenia opłaty legalizacyjnej i decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. odmówił jej umorzenia.
Minister wskazał, że na podstawie akt sprawy ustalono, iż W. I. jest emerytem i uzyskuje świadczenie z ZUS w wysokości 1.526,27 zł miesięcznie. Wydatki Strony, zgodnie z oświadczeniem, wynoszą 2.774,25 zł miesięcznie. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką Katarzyną oraz synem W. Córka Wnioskodawcy jest uczennicą I roku Policealnej Szkoły Nr [...] Ochrony Zdrowia w [...] (większość miesiąca mieszka na stancji w B.) i uzyskuje rentę rodzinną, z ZUS w kwocie 937,94 zł miesięcznie. Syn Wnioskodawcy jest bezrobotny od 7 kwietnia 2015 r. i nie posiada prawa do zasiłku dla bezrobotnych (zgodnie z zaświadczeniem z Drugiego Urzędu Skarbowego w B. w 2014 r. uzyskał dochód w wysokości 14.725,76 zł). Z akt sprawy wynika ponadto, iż wnioskodawca cierpi na różnego rodzaju schorzenia, miesięcznie przeznaczając na leki kwotę 300,00 zł. Zaświadczenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia 27 października 2015 r. wskazuje, iż wnioskodawca nie ubiega się i nie korzysta ze środków pomocy społecznej, jednakże na przestrzeni miesięcy lipca i sierpnia 2015 r. pobierał zasiłek rodzinny wraz dodatkami w kwocie po 285,00 zł oraz świadczenia z ZUS (V - VIII i X 2015) w wysokości 1526,27 zł miesięcznie. Zaświadczenia z Drugiego Urzędu Skarbowego w B. wskazuje, iż w 2014 r. W. I. uzyskał dochód w kwocie 14.725,76 zł.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż wnioskodawca znalazł się w trudnej sytuacji zarówno materialnej jak i życiowej, na co wskazuje złożony wniosek, a także przedłożone dokumenty, jednakże trudna sytuacja materialna i borykanie się z problemami finansowymi jest udziałem wielu polskich rodzin. Wnioskodawca i jego córka uzyskują stałe dochody, przeciętnie w wysokości 2.463,51 zł miesięcznie. Sytuacja finansowa rodziny jest stabilna, niezagrażająca ich egzystencji i niepowodująca np. konieczności sięgania do środków pomocy społecznej pomimo tego, że jeden z domowników - syn wnioskodawcy jest bezrobotny. Sytuacja ta również nie odbiega w sposób szczególny od sytuacji przeciętnej polskiej rodziny. Wnioskodawca znajdując się obecnie w sytuacji, która nie pozwala na jednorazowe uiszczenie opłaty legalizacyjnej, nie wyraził chęci spłaty należności w ratach, pomimo, iż został poinformowany przez organ o innych formach pomocy w uregulowaniu ww. opłaty. Jednakże sytuacja życiowa i problemy finansowe, z którymi styka się ww. rodzina są istotne z punktu widzenia strony, jednakże nie mogą być utożsamiane z ważnym interesem podatnika, gdyż prowadziłoby to wynaturzenia instytucji umorzenia należności (podobnie wyrok WSA W Krakowie z dnia 9 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 707/09, LEX nr 584655).
Zdaniem organów obu instancji występujący w sprawie ważny interes podatnika oraz ważny interes społeczny nie uzasadniają umorzenia opłaty legalizacyjnej w całości.
Skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2016 r., wniósł W. I., zarzucając:
- naruszenie art. 7 i art. 8 kpa, przez nie wyjaśnienie i nieuwzględnienie stanu faktycznego sprawy, to jest przyjecie, że skarżący dokonał rozbudowy budynku mieszkalnego a w stanie faktycznym był to remont tego budynku głównie przez wymianę więźby dachowej i pokrycia dachowego;
- nie uwzględnienie bardzo ciężkiej sytuacji materialnej skarżącego uniemożliwiającej uiszczenie opłaty legalizacyjnej;
- nie uwzględnienie ważnego interesu podatnika wynikającego z przyczyn obiektywnych, a nie przyczyn subiektywnych czyli przekonaniem skarżącego o potrzebie umorzenia opłaty legalizacyjnej;
- nie uwzględnienie przesłanki interesu publicznego wynikającego z konsekwencji nie wykonania przez skarżącego zapłaty opłaty legalizacyjnej z powodu braku możliwości finansowej do jej spełnienia.
Zdaniem skarżącego jest on w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej i nie pozwala na skorzystanie z innych możliwości spełnienia warunków wykonania zobowiązania podatkowego, ponieważ spłata należności w ratach z uwagi na sytuację materialną nie będzie możliwa. Ponadto wskazał, że w przypadku nie uiszczenia opłaty legalizacyjnej zostanie orzeczona rozbiórka i w efekcie jego rodzina zostanie pozbawiona dachu nad głową.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym była decyzja Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., odmawiająca umorzenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 50 000 zł z tytułu rozbudowy budynku mieszkalnego, ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zapadły z obrazą przepisu art. 7, art. 77 kpa, tj. bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz z naruszeniem art. 107 kpa wobec braku wyczerpującego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Uchybienia te skutkowały także naruszeniem zasady przekonywania i wyjaśniania sformułowanej w art. 11 kpa, a nade wszystko mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej winny działać w sposób praworządny i podejmować wszelkie czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny. Przepis ten pozostaje w związku z art. 77 § 1 kpa nakazującym organowi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowody. Funkcjonowanie zasady prawdy w postępowaniu administracyjnym zobowiązuje organ do szczególnej staranności w wyjaśnieniu wszystkich faktów istotnych dla sprawy.
Przepis art. 107 § 3 kpa, stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Organ zobowiązany jest dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku, na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kpa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1981 r., sygn. akt S.A. 810/81, ONSA 1981, Nr 1, poz. 45). Oznacza to, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu podjąć wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2006r., sygn. akt I SA/Wa 432/06, publ. LexPolonica nr 1543146).
W okolicznościach niniejszej sprawy szczególnego podkreślenia wymaga to, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Stosownie bowiem do 49c ust. 1 ustawy Prawo budowlane do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie.
Jak wynika z treści ww. przepisu decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że przepis prawa umożliwia organowi administracyjnemu dokonanie wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednak treść rozstrzygnięcia decyzji zapadłej na podstawie uznania administracyjnego nie może być dowolna, ponieważ winna być poprzedzona dokładnym ustaleniem stanu faktycznego. W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ administracyjny winien więc dokładnie wyjaśnić wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, przede wszystkim sytuację majątkową wnioskodawcy. Dopiero wówczas organ administracyjny może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny. Stosownie bowiem do art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ocena ta powinna być poprzedzona wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniem i rozważeniem wszystkich okoliczności faktycznych. Obowiązek ten wynika z art. 77 § 1 kpa, w myśl którego organ administracji państwowej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Zaznaczyć także należy, iż decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. np.: J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego-Komentarz, C. H. Beck, Warszawa 2004, s. 494-495, wraz z powoływanym tam orzecznictwem NSA). Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.
Istotą uznania administracyjnego jest to, że wprowadzając pojęcie nieostre, niedookreślone przerzuca się na organ administracji publicznej konieczność wypełnienia hipotezy normy prawnej konkretną treścią. Organ jest zatem zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie do rozważenia istnienia "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" w kontekście wniosku stron.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych podatnik nie jest w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 31/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem właściwy organ, prowadząc postępowanie administracyjne na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, ustala czy z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika jego ważny interes, tj. czy zaszły nadzwyczajne zdarzenia losowe lub wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Ponadto przyjmuje się, że aby można było mówić o "ważnym interesie podatnika" na gruncie konkretnego stanu faktycznego wnioskodawca musiałby wykazać przed organem, że z uwagi na ww. okoliczności, które zachwiały podstawami jego egzystencji, nie jest w stanie uiścić ustalonej opłaty legalizacyjnej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 517/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zaś za "interes publiczny" należy uznać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W tak pojmowanym interesie mieści się dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, dbałość o interes Skarbu Państwa, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa oraz możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. W tak pojmowanym interesie publiczny należy uznać taką sytuację, w której np. w przypadku spłaty zaległości podatkowych (w tym przypadku ustalonej opłaty legalizacyjnej) zaszłaby konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 90/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zauważyć należy, iż organy rozpoznające sprawę dysponowały materiałem dowodowym obrazującym sytuację rodzinną, finansową i majątkową wnioskodawcy.
Jak wskazał organ odwoławczy, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że W. I. jest emerytem i uzyskuje świadczenie z ZUS w wysokości 1.526,27 zł miesięcznie. Wydatki Strony, zgodnie z oświadczeniem, wynoszą 2.774,25 zł miesięcznie. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką Katarzyną oraz synem Włodzimierzem. Córka Wnioskodawcy jest uczennicą I roku Policealnej Szkoły Nr [...] Ochrony Zdrowia w [...] (większość miesiąca mieszka na stancji w B.) i uzyskuje rentę rodzinną, z ZUS w kwocie 937,94 zł miesięcznie. Syn Wnioskodawcy jest bezrobotny od 7 kwietnia 2015 r. i nie posiada prawa do zasiłku dla bezrobotnych (zgodnie z zaświadczeniem z Drugiego Urzędu Skarbowego w B. w 2014 r. uzyskał dochód w wysokości 14.725,76 zł). Z akt sprawy wynika ponadto, iż wnioskodawca cierpi na różnego rodzaju schorzenia, miesięcznie przeznaczając na leki kwotę 300,00 zł. Zaświadczenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia 27 października 2015 r. wskazuje, iż wnioskodawca nie ubiega się i nie korzysta ze środków pomocy społecznej, jednakże na przestrzeni miesięcy lipca i sierpnia 2015 r. pobierał zasiłek rodzinny wraz dodatkami w kwocie po 285,00 zł oraz świadczenia z ZUS (V - VIII i X 2015) w wysokości 1526,27 zł miesięcznie. Zaświadczenia z Drugiego Urzędu Skarbowego w B. wskazuje, iż w 2014 r. W. I. uzyskał dochód w kwocie 14.725,76 zł. Ponadto organ wskazał, że wnioskodawca i jego córka uzyskują stałe dochody, przeciętnie w wysokości 2.463,51 zł miesięcznie.
Z powyższego opisu sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziny wynika, że suma wydatków wynosi 2.774,25 zł, a dochody przeciętnie stanowią kwotę 2.463,51 zł, a więc są niższe niż dochody. Dodatkowo należy mieć na uwadze, że co prawda skarżący nie korzysta stale ze środków pomocy społecznej, jednakże na przestrzeni miesięcy lipca i sierpnia 2015 r. pobierał zasiłek rodzinny wraz dodatkami. Oceniając sytuacje skarżącego należy również pamiętać, że w 2015 r., przed złożeniem wniosku o umorzenie opłaty legalizacyjnej zmarła żona wnioskodawcy, co niewątpliwie negatywnie wpłynęło na sytuację skarżącego.
Co prawda organy oceniając sytuację skarżącego uznały, że wnioskodawca znalazł się w trudnej sytuacji zarówno materialnej jak i życiowej, na co wskazuje złożony wniosek, a także przedłożone dokumenty, jednakże trudna sytuacja materialna i borykanie się z problemami finansowymi jest udziałem wielu polskich rodzin. Wnioskodawca znajdując się obecnie w sytuacji, która nie pozwala na jednorazowe uiszczenie opłaty legalizacyjnej. Jednakże sytuacja życiowa i problemy finansowe, z którymi styka się ww. rodzina są istotne z punktu widzenia strony, jednakże nie mogą być utożsamiane z ważnym interesem podatnika, gdyż prowadziłoby to wynaturzenia instytucji umorzenia należności
W ocenie Sądu, w kontrolowanym postępowaniu organy sytuację skarżącego oceniły nie swobodnie do czego były zobowiązanie, lecz dowolnie, w efekcie czego przekroczyły granice uznania administracyjnego. Ponadto decyzja zarówno organu I jak i II instancji nie została uzasadniona dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Organy oceniając indywidualną sytuację wnioskodawcy, którego trzyosobowa rodzina (wnioskodawca i dwójka dzieci) utrzymuje się z dochodu przeciętnie w wysokości 2.463,51 zł miesięcznie zestawiły ją z bardzo ogólnymi sformułowaniami jak "trudna sytuacja materialna i borykanie się z problemami finansowymi jest udziałem wielu polskich rodzin", "sytuacja ta również nie odbiega w sposób szczególny od sytuacji przeciętnej polskiej rodziny", nie może zdaniem Sądu stanowić wystarczającego argumentu przemawiającego za odmową umorzenia w całości lub w części opłaty legalizacyjnej. Niewątpliwie przychylanie się do każdego wniosku o pomoc przy opłacie legalizacyjnej, czy to przez umorzenie jej czy odroczenie płatności, czy rozłożenie na raty prowadziłoby to dewaluacji instytucji, ponieważ należy pamiętać, że opłata legalizacyjna jest swego rodzaju karą za samowolę budowlaną. W interesie publicznym leży by ustalane przez organy administracji publicznej należności były realizowane, a uczestnicy procesu budowlanego nie byli pochopnie zwalniani z obowiązku ich zapłaty. Poza wyjątkowymi i szczególnymi wypadkami nie można bowiem dopuścić do powstania społecznego przekonania, że naruszenie przepisów prawa budowlanego nie pociąga za sobą negatywnych skutków finansowych. Z drugiej strony, należy mieć na uwadze sytuacje majątkową i rodzinną osoby zobowiązanej do uiszczenia opłaty legalizacyjnej i w szczególnych przypadkach udzielić wnioskowanej pomocy. W rozpoznawanej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o umorzenie opłaty legalizacyjnej ustalonej w wysokości 50 000 zł. Organy rozpoznały jego wniosek na zasadzie "wszystko, albo nic", co prawda poinformowały wnioskodawcę o możliwości wystąpienia z wnioskiem o rozłożenie opłaty na raty lub odroczenie terminu jej płatności, ale już nie rozważyły możliwości częściowego umorzenia opłaty legalizacyjnej, które w sytuacji skarżącego mogłoby być zasadne. Nie przesądzając orzeczenia organów podjętego po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd wskazuje, iż rodzina skarżącego próbuje utrzymywać się bez wsparcia Państwa w postaci pomocy społecznej, aczkolwiek czasami taka pomoc była rodzinie skarżącego udzielana, a wydatki przekraczają ustalone przez organ przeciętne miesięczne dochody. Dodatkowo należy pamiętać, że w interesie publicznym co prawda jest uiszczanie ustalonych przez organy należności takich jak opłaty legalizacyjne, jednakże zdaniem Sądu, nie uzasadnione jest bezwzględne dążenie do osiągnięcia tego celu, ponieważ może to doprowadzić do sytuacji, w której osoba zobowiązana do uiszczenia opłaty legalizacyjnej, po jej uiszczeniu znajdzie się takiej sytuacji materialnej, że zmuszona będzie do korzystania z pomocy społecznej, stając się obciążeniem dla budżetu Państwa.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego błędnej kwalifikacji prac budowlanych wykonanych przez skarżącego skutkującej orzeczeniem w stosunku do skarżącego obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej, Sąd wyjaśnia, że sposób kwalifikacji wykonanych prac mógł być kwestionowany podczas postępowania legalizacyjnego, zaś nie podlega ocenie w niniejszym postępowaniu dotyczącym możliwości udzielenia skarżącemu wnioskowanej pomocy przy spłacie opłaty legalizacyjnej, ponieważ organy rozpoznając wniosek odnoszą się do istnienia opłaty legalizacyjnej, jej wysokości w kontekście sytuacji wnioskodawcy, zaś tytuł jej ustalenia nie ma żadnego znaczenia w sprawie.
Reasumując, stwierdzić należy, iż organy administracji nie dokonały prawidłowej analizy stanu faktycznego sprawy czym naruszyły art. 7 i 77 § 1 kpa i wydając swoje rozstrzygnięcia przekroczyły granice uznania administracyjnego. Ponownie rozpoznając sprawę organy wezmą pod uwagę wskazane powyżej wywody i stosowanie do wymogów art. 107 § 3 kpa uzasadnią wydane w sprawie rozstrzygnięcie.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło