VII SA/Wa 801/08
WyrokWSA w Warszawie2009-01-23
Skład orzekający: Małgorzata Miron, Krystyna Tomaszewska, Paweł Groński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budowa ogrodzenia (bramy) od strony drogi publicznej, znajdującego się w znacznej odległości od granicy działki inwestora, wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego nie wyjaśniły dostatecznie podstawowych okoliczności sprawy, w szczególności, czy sporna brama została zlokalizowana w bezpośredniej bliskości drogi publicznej. Stwierdził, że przepis wymagający zgłoszenia budowy ogrodzenia od strony dróg publicznych ma na celu kontrolę czynności mających wpływ na przestrzeń publiczną i nie powinien dotyczyć sytuacji, gdy element ogrodzenia jest sytuowany w znacznej odległości od granicy nieruchomości inwestora. Brak wyjaśnienia tej kwestii oraz potencjalne naruszenie przepisów dotyczących legalizacji samowoli budowlanej, w tym kwestia terminu uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, stanowiły podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę bramy wybudowanej na działce skarżących. Organy administracji uznały, że brama została wybudowana bez wymaganego zgłoszenia, ponieważ znajdowała się od strony drogi publicznej. Skarżący kwestionowali tę kwalifikację, podnosząc, że brama znajduje się na ich własnej działce, w znacznej odległości od granicy z drogą publiczną, a także podnosili wątpliwości co do statusu prawnego drogi i własności działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Asesor WSA Paweł Groński (spr.), Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi L. i Z.S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki bramy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących L. i Z. S. kwotę 740 zł (siedemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.
Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. (dalej kpa) oraz art. 83 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania L. i Z. S. od decyzji [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2007r. nr [...] nakazującej L. i Z. S. rozbiórkę bramy usytuowanej na terenie działki nr ew. [...] obręb [...] w K. w pasie ul. [...], wybudowanej bez zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno – budowlanej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że zostało ono zainicjowane pismem J. B., który wystąpił w sprawie przesunięcia bramy na działce nr ew. [...] w K., co utrudniło dojazd do działek. W związku z tym [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 31 stycznia 2007 r. przeprowadził czynności kontrolne na nieruchomości przy ul. [...] w K., podczas których stwierdzono, że na wspomnianej posesji usytuowana jest brama o szerokości ok. 4m. Brama ta została przestawiona w stosunku do pierwotnego położenia na południe, w stronę działki o nr ew. [...] o ok. 15m. W dniu kontroli inwestor nie przedstawił zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2007r., nr [...] [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na L. i Z. S. obowiązek przedłożenia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia: szkicu usytuowania bramy na przedmiotowym terenie, oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane, zaświadczenia burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
Inwestorzy w wyznaczonym terminie nie przedłożyli wymaganych dokumentów, w związku z czym [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2007r. nr [...] nakazał L. i Z. S. rozbiórkę bramy.
Rozpatrując odwołanie inwestorów od powyższej decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że kluczową kwestią, która przesądza o legalności albo samowoli budowlanej przy realizacji spornej bramy było ustalenie, że obiekt znajduje się od strony drogi mającej charakter miejsca publicznego w rozumieniu Prawa budowlanego. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie jest bezsporne, iż inwestorzy nie poprzedzili robót budowlanych stosownym zgłoszeniem, argumentując to prywatnym charakterem działki, na której wzniesiono ogrodzenie. Inwestorzy przedstawili przy tym wykaz zmian danych ewidencyjnych sporządzony przez uprawnionego geodetę - inż. Z. O., akt notarialny umowy kupna sprzedaży z dnia 20 stycznia 1967r. oraz mapkę, z których wynika, że właścicielami działki nr ew. [...] i [...] są N. i F. S. Ponadto organ drugiej instancji wskazał na dokument przedstawiony przez Z. S., zgodnie z którym działka na której zrealizowano przedmiotową bramę nie jest własnością Gminy, tylko własnością prywatną i że stosowne zaświadczenie o własności zostanie przedstawione organowi po jego wydaniu przez Sąd Rejonowy dla [...].
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że z pisma Urzędu Miasta i Gminy K. z dnia 25 czerwca 2007r. wynika, że ulica [...] (dz. Nr [...] w obrębie [...]) zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] maja 1988r. stanowi drogę publiczną o kategorii gminnej. Dodatkowo organ zauważył, że Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami podał art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. 98 nr 133 poz. 872), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
W świetle powyższych dokumentów [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że ogrodzenie od strony ulicy [...], która jest drogą publiczną, wymagało zgłoszenia właściwemu organowi. W ocenie organu odwoławczego [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakładając postanowieniem z dnia [...] maja 2007r. obowiązek przedstawienia dokumentów określonych w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego umożliwił inwestorom legalizację samowolnie wzniesionego ogrodzenia, z której jednak nie skorzystali. Ponadto organ drugiej instancji wyraził wątpliwości, czy w przedmiotowej sprawie faktycznie zachodziła możliwość legalizacji bramy.
Powyższa decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2008 r. stała się przedmiotem skargi L. i Z. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 30 ust. 1 pkt 3 oraz art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz. U. nr 14 poz. 60 ze zm.)
2. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, 11 i 107 § 3 kpa.
W uzasadnieniu skarżący podkreślili, że sporna brama została zlokalizowana na ich własnej działce nr [...] (otrzymanej darowizną od N. i F. S. – co potwierdzają odpowiednie dokumenty złożone do akt sprawy) w odległości ok. 12m od granicy tej działki z ulicą [...]. W rezultacie do postawionej przez skarżących bramy nie znajduje zastosowania art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane, ponieważ ogrodzenie to nie zostało zlokalizowane od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych. W tej sytuacji niezasadnym było zastosowanie art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego, ponieważ nie zachodziły przesłanki uzasadniające uznanie działań skarżących jako samowoli budowlanej. Ponadto skarżący wskazali, że stosownie do uchwały nr [...] Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] maja 1988 r. ul. [...] została rzeczywiście zaliczona do dróg gminnych, ale jako droga publiczna o długości 250 m. Tymczasem ul. [...] ma długość ok. 350-380 m. i rozciąga się po obu stronach ul. [...]. Dodatkowo Gmina nie przedstawiła w postępowaniu przed organami pierwszej i drugiej instancji żadnych dokumentów, z których wynikałoby przejęcie na przedmiotową drogę części prywatnej działki (w szczególności gmina nie dysponuje żadnym orzeczeniem sądowym ani decyzją wywłaszczeniową). Jednym dokumentem jaki przedstawia gmina w powyższym zakresie jest wypis z rejestru gruntów, który – w ocenie skarżących - w żadnym zakresie nie odpowiada stanowi prawnemu i faktycznemu i objęty jest obecnie odrębnym postępowaniem o zmianę tych nierzetelnych informacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie mogło zaistnieć naruszenie prawa będące podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego.
Należy podkreślić, iż rozstrzygając w postępowaniu administracyjnym organ administracji publicznej zobligowany jest mieć na uwadze słuszny interes obywateli oraz uwzględniać interes społeczny, w szczególności zaś powinien zmierzać do realizacji zasady prawdy obiektywnej. Dlatego też trafność rozstrzygnięcia w każdym indywidualnym przypadku wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia wszelkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do przyjęcia określonego stanowiska. Wydając decyzję organ jest zobowiązany do przestrzegania przepisów kpa, a przede wszystkim do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zobowiązany jest również do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 kpa. oraz do uzasadnienia według wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa.
W związku z powyższym sądowa kontrola prawidłowości podjętej decyzji przy zastosowaniu wskazanego na wstępie kryterium legalności, obejmuje w szczególności badanie, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, a to zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim działu I kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd kontroluje zatem, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji oraz czy podjęte na ich podstawie rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice określone przepisami prawa, innymi słowy, czy nie nosi cech dowolności.
W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego nie wyjaśniły dostatecznie podstawowych okoliczności, które stanowią podstawę do zastosowania przepisu art. 49b ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy zgłoszenia właściwemu organowi wymaga, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m. Natomiast stosownie do treści art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W ust. 2 tego artykułu ustawodawca postanowił, że jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni:
1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4 Prawa budowlanego,
2) projektu zagospodarowania działki lub terenu,
3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
W przypadku niespełnienia powyższego obowiązku organ zobowiązany jest nakazać rozbiórkę.
W świetle powyższego fundamentalne znaczenie dla niniejszej sprawy miało ustalenie, czy brama postawiona przez skarżących na terenie działki nr ew. [...] obręb [...] w K. znajduje się od strony drogi publicznej co wiąże się z koniecznością zgłoszenia do właściwego organu, a w konsekwencji czy brak takiego zgłoszenia powoduje konieczność wszczęcia postępowania legalizacyjnego i nałożenia określonych obowiązków na inwestorów. W ocenie Sądu ratio legis przepisu art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, który wymaga dokonania odpowiedniego zgłoszenia przez stronę noszącą się z zamiarem budowy ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych jest umożliwienie odpowiedniej kontroli czynności wiążących się z daleko idącymi zmianami w przestrzeni publicznej mającej wpływ na funkcjonowanie społeczności korzystającej ze wspólnych urządzeń. Dlatego w świetle obowiązującego prawa nie jest możliwe samowolne i pozbawione jakiejkolwiek kontroli odgradzanie przestrzeni od strony miejsc służących użyteczności publicznej. Takie uzasadnienie obowiązku dokonania zgłoszenia z pewnością nie dotyczy jednakże sytuacji, gdy określony element takiego ogrodzenia w postaci np. bramy sytuowany jest w znacznej odległości od granicy nieruchomości będącej własnością inwestora a wspomnianą przestrzenią publiczną w postaci np. drogi publicznej. Trudno bowiem wymagać od właściciela nieruchomości aby - kierując się szeroko pojętym interesem publicznym - poddawał się dobrowolnie kontroli administracyjnej w odniesieniu do wszelkich działań podejmowanych na tej nieruchomości w granicach dozwolonego korzystania z prawa własności. Ratio legis przepisu art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego wymaga, aby obowiązkiem zgłoszenia objęta była jedynie budowa ogrodzeń będących w bezpośredniej bliskości (najczęściej w granicy) z działką stanowiącą drogę, ulicę, plac, tor kolejowy lub inne miejsce publiczne, a nie budowa ogrodzenia sytuowanego w odległości kilkunastu metrów od granicy działki stanowiącej prywatną własność inwestora. Wprawdzie ustawodawca posługuje się stosunkowo nieostrym pojęciem "od strony", niemniej jednak nie można tego zwrotu interpretować w sposób wskazujący na konieczność dokonywania zgłoszeń bram, ogrodzeń itd. znajdujących się w znacznej odległości (np. kilkudziesięciu lub kilkuset metrów) od toru kolejowego lub placu.
W rozstrzyganej sprawie nie jest bezsporne to, że ulica [...] została zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] maja 1988r. zaliczona do drogi publicznej o kategorii gminnej. Fakt ten nie może jednakże stanowić wystarczającej podstawy do uznania (tak jak tego dokonały organy), iż w takim przypadku z całą pewnością zastosowanie znajdzie art. 30 ust. 1 pkt 3 i 49b Prawa budowlanego, skoro skarżący wyraźnie i wielokrotnie podnosili, że sporna brama została zlokalizowana na ich własnej działce nr [...] w odległości ok. 12m od granicy tej działki z ulicą [...]. Dodatkowo skarżący podnieśli, że długość ul. [...] jako drogi publicznej została określona na 250 m., podczas gdy rzeczywista jej długość to ok. 350-380 m. Kwestii tych - podstawowych dla prawidłowego zastosowania powołanych przepisów – organy zupełnie nie wyjaśniły. W tej sytuacji nie jest wiadome, w jakim dokładnie miejscu w odniesieniu do granicy działki, na której zlokalizowany jest odcinek drogi publicznej znajduje się sporna brama i czy rzeczywiście graniczy z tą drogą publiczną, czy też jest przesunięta na znaczną odległość w głąb działki stanowiącej własność prywatną inwestorów. Wyjaśnieniu temu nie służy wcale powołanie się na przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. 98 nr 133 poz. 872) skoro z akt administracyjnych wynika wprost, że w obrocie prawnym nie funkcjonuje ostateczna decyzja Wojewody [...] stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogi publiczne, a skarżący dodatkowo podnoszą, że gmina nie dysponuje żadnym orzeczeniem sądowym ani decyzją wywłaszczeniową. Nie bez znaczenia jest także trwające postępowanie w sprawie zmian w rejestrze gruntów ze względu na istniejące ewentualnie nieścisłości dotyczące rzeczywistej numeracji działek i podmiotów władających. Wszystkie te wątpliwości powinny być zatem wyjaśnione i to w stopniu znaczącym, co uzasadnia uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji ale także decyzji organu pierwszej instancji.
Reasumując Sąd podzielił zarzuty skarżących dotyczące naruszenia przez [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego przepisów prawa materialnego w postaci art. 30 ust. 1 pkt 3 oraz art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego oraz reguł procesowych - art. 7, 8, 10 § 1 i 107 § 3 kpa, a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Dodatkowo Sąd z urzędu dostrzegł w niniejszej sprawie naruszenie prawa, które może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Należy podkreślić, że stosownie do treści art. 145a § 1 kpa można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny podniósł, że warunkiem zalegalizowania samowoli dokonanej na terenie, na którym nie obowiązuje plan miejscowy uczyniono posiadanie decyzji o warunkach zabudowy, ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania rozbiórkowego, podczas gdy na terenie, na którym obowiązuje plan miejscowy warunkiem tym jest uzyskanie zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami tego planu, bez sprecyzowania daty takiego zaświadczenia. Powyższe – w ocenie Trybunału Konstytucyjnego -oznacza faktyczne zróżnicowanie sytuacji prawnej sprawców samowoli jedynie według kryterium obowiązywania na danym terenie planu miejscowego, podczas gdy jedyną prawnie relewantną cechą w przypadku samowoli budowlanej jest brak pozwolenia na budowę. W ocenie Trybunału bez znaczenia jest termin uzyskania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, gdyż bo ma ona charakter wyłącznie informacyjny i nie kształtuje praw ani obowiązków inwestora, w związku z czym powinna istnieć możliwość dokonania takiego ustalenia również po wszczęciu postępowania rozbiórkowego.
Wprawdzie powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy art. 48 Prawa budowlanego, czyli sytuacji związanych z samowolną realizacją inwestycji objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę a nie zgłoszenia, którego brak powoduje skutki określone w art. 49b cytowanej ustawy. Tym niemniej nie ulega wątpliwości, że uwagi Trybunału dotyczące wyrażenia "w dniu wszczęcia postępowania" odnoszą się w całej rozciągłości także do samowolnej realizacji inwestycji objętych obowiązkiem zgłoszenia. W tym kontekście warto także zwrócić uwagę, że postanowieniem z dnia 8 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Wr 588/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne "czy art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 20096 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), w części obejmującej wyrażenie ‘w dniu wszczęcia’ jest zgodny z art. 5 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".
W kontrolowanej sprawie zarówno decyzja zaskarżona, jak i decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane ze względu na niewykonanie obowiązków nałożonych postanowieniem [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2007r., nr [...] Jednym z podstawowych obowiązków było uzyskanie zaświadczenia burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Z akt sprawy wynika bezspornie, że na terenie, na którym posadowiona jest brama nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, w związku z czym – w przypadku prowadzenia postępowania legalizacyjnego – konieczne byłoby przedstawienie ostatecznej w dniu wszczęcia tego postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, którego to warunku inwestorzy nie mogliby spełnić. W rezultacie postępowanie legalizacyjne nie mogłoby zostać zakończone, bez względu na ewentualne wykonanie przez inwestora pozostałych obowiązków nałożonych postanowieniem.
W prowadzonym na nowo postępowaniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zobowiązany będzie w pierwszej kolejności do przeprowadzenia właściwego postępowania wyjaśniającego w zakresie zakreślonym wyżej przez Sąd, zaś po ewentualnym stwierdzeniu, iż sporna brama została usytuowana w bezpośrednim sąsiedztwie (np. w granicy) z działką, na której znajduje się droga publiczna w postaci ulicy [...] powinien prowadzić postępowanie legalizacyjne domagając się od inwestora przedstawienia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jednakże która przymiot ostateczności będzie mogła uzyskać także po dacie wszczęcia postępowania legalizacyjnego.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a, b i c) oraz art. 152 i art. 200 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło