VII SA/Wa 809/21
WyrokWSA w Warszawie2021-08-26
Skład orzekający: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, Tomasz Janeczko, Joanna Gierak – Podsiadły, Włodzimierz Kowalczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zwolnieniu od zakazu gromadzenia ścieków na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią może zostać wydana, jeśli planowana inwestycja (zbiornik bezodpływowy) może spowodować zagrożenie dla jakości wód w przypadku wystąpienia powodzi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji prawidłowo odmówił zwolnienia od zakazu gromadzenia ścieków na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią, ponieważ planowana inwestycja w postaci szczelnego zbiornika bezodpływowego, ze względu na swoje usytuowanie na terenie zagrożonym powodziami, niesie ze sobą realne ryzyko przedostania się wód wezbraniowych do zbiornika i w konsekwencji zanieczyszczenia wód. Decyzja zwalniająca od zakazu ma charakter wyjątkowy i może być wydana tylko wtedy, gdy nie spowoduje zagrożenia dla jakości wód.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o zwolnienie od zakazu gromadzenia ścieków na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią w celu budowy szczelnego zbiornika bezodpływowego (szamba) na potrzeby budynku letniskowego. Organ I instancji odmówił wydania decyzji, a organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że planowana inwestycja niesie ze sobą zagrożenie dla jakości wód w przypadku wystąpienia powodzi. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne ustalenie zagrożenia powodziowego oraz nierozważenie możliwości określenia warunków zwolnienia od zakazu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia od zakazu gromadzenia ścieków oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...]Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Prezes PGW", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 14 ust. 3 oraz 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310, ze zm., dalej: "Prawo wodne"), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] (dalej: "organ I instancji", "Dyrektor RZGW") z [...] października 2020 r., znak: [...]
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu[...] lipca 2020r. do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej
w [...] wpłynął wniosek J. J. (dalej: "skarżąca") z 25 czerwca 2020 r. w przedmiocie wydania decyzji zwalniającej od zakazów określonych art. 77 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego dla inwestycji pn. Szczelny zbiornik bezodpływowy -szambo, na rzecz planowanego budynku letniskowego, pojemność szamba 10 m³.
Dyrektor RZGW decyzją z [...] października 2020 r. znak: [...]., po rozpatrzeniu ww. wniosku odmówił zwolnienia od zakazu gromadzenia ścieków na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią obszarach szczególnego zagrożenia powodzią. W projektowanym zbiorniku na nieczystości płynne na działce o nr ew. [...] , gm. [...].
Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie.
Po rozpatrzeniu ww. odwołania Prezes PGW, wydał powołaną na wstępie decyzję.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, organ odwoławczy, wskazał katalog stron o wydanie decyzji zwalniającej od zakazów obowiązujących na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią, który wyznacza przepis art. 77 ust. 5 Prawa wodnego. Prezes PGW wyjaśnił, że w myśl tego przepisu, przymiot strony posiadają wnioskodawca, właściciel wału przeciwpowodziowego i właściciel wody, a w przypadku obszarów chronionych także organ zarządzający danym obszarem.
Organ wymienił także organy właściwe do rozpoznania niniejszej sprawy na podstawie art. 14 ust. 6 pkt 1, art. 77 ust. 3 oraz art. 14 ust. 3 prawa wodnego.
Organ odwoławczy przytoczył definicję obszarów szczególnego zagrożenia powodzią zawartą w art. 16 pkt 34 Prawa wodnego.
Następnie organ wyjaśnił, że obszary szczególnego zagrożenia powodzią m.in. zgodnie z art. 169 ust. 2 pkt 2 Prawa wodnego, są przedstawione na mapach zagrożenia powodziowego.
Zgodnie z art. 77 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego, zakazuje się na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią gromadzenia ścieków; nawozów naturalnych, środków chemicznych, a także innych substancji lub materiałów, które mogą zanieczyścić wody, oraz prowadzenia przetwarzania odpadów, w szczególności ich składowania.
Natomiast zgodnie z art. 77 ust. 3 Prawa wodnego, jeżeli zamierzenie nie spowoduje zagrożenia dla jakości wód w przypadku wystąpienia powodzi, właściwy organ Wód Polskich może w drodze decyzji zwolnić od zakazu, o którym mowa w art. 77 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, określając warunki niezbędne dla ochrony jakości wód.
Organ podkreślił, że decyzja zwalniająca od zakazów obowiązujących na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią, ma charakter wyjątku, ponieważ na ww. obszarach obowiązuje generalny zakaz wykonywania czynności, o których mowa w art. 77 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne. Decyzja ta ma charakter uznaniowy.
Prezes PGW, po przeanalizowaniu map zagrożenia powodziowego ustalił, że wskazany we wniosku teren przedsięwzięcia (działka o nr ewid. [...] obręb [...], gm. [...]), zlokalizowany jest w całości na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią o prawdopodobieństwie wystąpienia: raz na 100 lat z głębokością wody 1% w przedziale 0,5 m– 2,0 m, raz na 10 lat z głębokością wody 10% w przedziale do 0,5 m. Planowane miejsce posadowienia zbiornika znajduje się w południowo- zachodniej części działki o nr ew. [...] w którym to miejscu, rzędna terenu wynosi 85,5 m n.p.m. Zgodnie z Numerycznym Modelem Powierzchni Wody rzędna wody 1% wynosi 86, 47 m.n.p.m., a rzędna wody 10 % wynosi 85,51 m.n.p.m.
Organ wyjaśnił, że na podstawie powyższych informacji można stwierdzić, że w przypadku wystąpienia wody 1 % głębokość zalewu w miejscu posadowienia zbiornika wynosić będzie 0,97m.
Prezes PGW podkreślił, że z uwagi na głębokość zalewu w przypadku powodzi na przedmiotowym terenie, nie można wykluczyć przedostania się wód wezbraniowych do instalacji i wypłukania ścieków ze zbiornika, a co z tym związane, wystąpienia zagrożenia dla jakości wód.
Dalej, organ odwoławczy wskazał, że gromadzenie ścieków, które planuje się
w zbiorniku bezodpływowym na nieczystości ciekłe, wymaga dostępu tlenu, więc sama instalacja do tymczasowego gromadzenia ścieków nie może być hermetyczna i wody powodziowe mogą przedostać się do wnętrza zbiornika m.in. poprzez wywietrznik lub właz. Mając na uwadze głębokość wody na przedmiotowym terenie w przypadku powodzi, nie można wykluczyć także uszkodzenia części położonych powyżej rzędnej terenu, przedostania się wód wezbraniowych do instalacji i wypłukania z niej ścieków i co z tym związane, wystąpienia zagrożenia dla jakości wód. Powyżej wskazana sytuacja przyczynia się do zwiększenia zanieczyszczeń wód wezbraniowych.
Ponadto należy mieć na względzie, że w przypadku powodzi, strefa aeracji, czyli przestrzeń pomiędzy powierzchnią terenu, a zwierciadłem wód podziemnych, która w normalnych warunkach wypełniona jest powietrzem i wodą, w całości wypełniona zostaje wodą, co przyczynia się do zmiany warunków gruntowo-wodnych na terenach, na których nastąpiła powódź. W związku z powyższym, na niekorzystne oddziaływanie wód powodziowych narażone są zarówno obiekty zlokalizowane na powierzchni terenu, jak i obiekty usytuowane poniżej poziomu terenu, które w normalnych warunkach nie są eksponowane na oddziaływanie wód podziemnych, co przekłada się na wystąpienie zagrożenia dla jakości wód w wyniku uszkodzenia wbudowanego w ziemię zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe, w przypadku powodzi.
Organ stwierdził, że warunki techniczne (związane np. z dodatkowymi zabezpieczeniami zbiornika) nie mogą stanowić postawy do wydania decyzji zwalniających od zakazów obowiązujących na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią.
Organ odwoławczy odniósł się do podnoszonych zarzutów strony skarżącej.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego tj. 16 pkt 34 lit b ustawy Prawo wodne przez błędne przyjęcie, że przedmiotowa inwestycja (budowa szamba na działce o nr ewid. [...] obręb [...], gm. [...]) ma być umiejscowiona na terenie na którym prawdopodobieństwo występowania powodzi jest wysokie i wynosi 10 % (raz na 10 lat), organ uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Wskazał, że zgodnie ze stanem faktycznym w dacie orzekania przez Dyrektora RZGW, analizowany teren znajdował się w granicy obszarów szczególnego zagrożenia powodzią, na których prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi wynosi 1% jak i 10%, w związku, z czym organ I instancji prawidłowo określił zagrożenie powodziowe, które obowiązywało w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że w art. 16 pkt 34 Prawa wodnego, zdefiniowane zostały obszary szczególnego zagrożenia powodzią. Obszary te m.in. zgodnie z art. 169 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo wodne, przedstawione są na mapach zagrożenia powodziowego. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie naruszył przepisu prawa materialnego tj. art. 16 pkt 34 lit. b ustawy Prawo wodne, gdyż orzekał zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym obowiązującym w dacie orzekania.
W dalszych rozważaniach wskazano, że w odwołaniu skarżąca podniosła, iż przedmiotowa decyzja narusza przepisy postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 7 i art. 8 kpa w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 kpa, oraz przepisy prawa materialnego tj. art. 77 ust. 3 ustawy Prawo wodne przez nierozważenie możliwości zwolnienia jej od zakazu gromadzenia ścieków (budowy szamba) na przedmiotowej działce przez określenie warunków niezbędnych dla ochrony jakości wód. Podniosła również, iż organ I instancji pominął w swych rozważaniach materiał w postaci informacji zawartych w załączniku nr 1 do wniosku o wydanie decyzji, zwłaszcza informacje o rodzaju (typie) zbiornika na ścieki, jego charakterystyce technicznej, oraz aprobacie technicznej dopuszczającej urządzenie do użytkowania przez Instytut Ochrony Środowiska. Zdaniem odwołującej pominięta została też informacja o planowanym podniesieniu terenu w miejscu planowanej inwestycji do rzędnej 85,80 m n.p.m., do których to informacji organ I instancji w ogóle się nie odniósł.
Odnosząc się do powyższego zarzutu, organ odwoławczy wyjaśnił, że rozwiązania techniczne nie mogą stanowić podstawy do zwolnienia z zakazu gromadzenia ścieków na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią. Podkreślił, że każdy zbiornik na ścieki nie jest konstrukcją hermetyczną, ponieważ wyposażony jest m.in. we właz, komin wentylacyjny, a także przyłącze do instalacji kanalizacyjnej z obiektu, z którego planowane jest odprowadzanie ścieków. W przypadku zastosowania zasuwy ograniczone jest przedostawanie się wód powodziowych jedynie przez przyłącze. Pozostałe elementy wciąż stanowić będą miejsce, przez które wody powodziowe mogą dostać się do wnętrza zbiornika, powodując jego przepełnienie
i wydostanie się ścieków na zewnątrz, a zatem zbiornik w dalszym ciągu stanowić będzie potencjale źródło zagrożenia dla wód w przypadku wystąpienia powodzi.
Z kolei zastosowanie rozwiązań w postaci komina wentylacyjnego i włazu, nie stanowią wystarczających zabezpieczeń na terenie o wskazanych uwarunkowaniach lokalizacyjnych, w kontekście zagrożenia powodziowego. Wody powodziowe niosąc ze sobą materiał mogą uszkodzić każdy naziemny element instalacji np. w miejscach łączeń elementów składowych. Ponadto organ wspomniał o negatywnym oddziaływaniu wód podziemnych (w skutek wypełnienia wodą strefy aeracji w czasie powodzi), które mogą doprowadzić do naruszenia stabilności posadowienia zbiornika, co również może doprowadzić do jego uszkodzenia. Organ odwoławczy stwierdził więc, że w niniejszym przypadku gromadzenie ścieków na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią o wskazanych uwarunkowaniach wiąże się z realnym ryzykiem związanym z wydostaniem się ścieków poza zbiornik w którym planuje się ich gromadzenie, co stanowić będzie zagrożenie dla jakości wód, a więc obliguje do odmowy zwolnienia z zakazu gromadzenia ścieków na tym obszarze.
Odnosząc się do przedłożonej przez skarżącą wraz z odwołaniem [...] [...] dotyczącej stwierdzenia przydatności do stosowania w budownictwie wyrobów pod nazwą: Separator koalescencyjny [...]- typoszereg z oddzielnym separatorem zawiesin, Separator zawiesin [...] – typoszereg organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotem postępowania jest gromadzenie ścieków w zbiorniku bezodpływowym na nieczystości ciekłe pochodzących z planowanego budynku rekreacji indywidualnej. Separator koalescencyjny służy do oczyszczania wód opadowych i roztopowych
w ciągu sieci kanalizacji deszczowych, w celu osiągnięcia wymaganych parametrów wód przed odprowadzeniem ich do środowiska. Dlatego przedłożona przez odwołującą analiza nie jest związana z przedmiotem prowadzonego postępowania.
Zdaniem organu II instancji wniosek o przeprowadzenie rozprawy w celu ustalenia możliwych do zastosowania warunków technicznych nie znajduje uzasadnienia. Prezes PGW, wskazał, że zwolnienie od zakazu, o którym mowa w art. 77 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy Prawo wodne jest możliwe jedynie w przypadku, gdy planowane gromadzenie ścieków nie spowoduje zagrożenia dla jakości wód w przypadku wystąpienia powodzi. Gdy organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego jak i wiedzy własnej uzna, iż dane przedsięwzięcie może spowodować zagrożenie dla jakości wód, wówczas zobowiązany jest odmówić zwolnienia od zakazu gromadzenia ścieków na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu odwołującej organ odwoławczy wyjaśnił, że organy obu instancji ustalając rzedną terenu w miejscu posadowienia zbiornika opierały się na przedłożonej przez skarżącą wraz z wnioskiem z [...] czerwca 2020 r. mapie sytuacyjno-wysokościowej przedstawiającej lokalizację planowanej inwestycji. Organ zaznaczył, że na ww. mapie obok wskazanej przez skarżącą lokalizacji zbiornika widnieje rzędna terenu wskazująca 85,5 m n.p.m. a nie jak wskazała 85,7 m n.p.m.
Jednocześnie organ zauważył, że biorąc pod uwagę wskazaną przez skarżącą rzędną terenu w miejscu posadowienia przedmiotowego zbiornika w przypadku wystąpienia wody 1% głębokość zalewu w tym miejscu wynosić będzie 0,77 m n.p.m. Biorąc więc pod uwagę wskazaną przez skarżącą rzędna terenu, wyrażenie zgody na możliwość gromadzenia ścieków na przedmiotowej nieruchomości przy ww. głębokości zalewu również stanowiłoby zagrożenie dla jakości wód i środowiska.
Reasumując organ odwoławczy uznał, że Dyrektor RZGW, zasadnie odmówił zwolnienia od zakazów gromadzenia ścieków na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią w projektowanym zbiorniku na nieczystości, bowiem realizacja tego przedsięwzięcia, będzie powodowała zagrożenie dla jakości wód, w przypadku wystąpienia powodzi.
Skargę na powyższą decyzję, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. J. wnosząc o uchylenie w całości. Wniosła także o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. zwłaszcza przepisu art. 16 pkt. 34 lit. b ustawy Prawo wodne, polegające na poczynieniu nierzetelnych ustaleń, iż umiejscowienie przedmiotowej inwestycji znajduje się na terenie, na którym prawdopodobieństwo występowania powodzi jest wysokie i wynosi 10% (raz na 10 lat), co miało bezpośredni i istotny wpływ na wydanie decyzji podtrzymującej decyzję organu I instancji,
2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji, tj.: art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu całego materiału dowodowego a także na niepodjęciu wszelkich niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego w tym zwłaszcza nieuwzględnieniu, "z urzędu", iż właścicielom działek położonych
w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...] zostały wydane zezwolenia na wybudowanie szamba, a nadto, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie niczym nieudokumentowanych przypuszczeń odnośnie skali wystąpienia destrukcyjnych skutków w przypadku zalania terenu działki wodą powodziową - co oznacza, że zaskarżona decyzja została wydana, w oparciu o niepełny materiał dowodowy i jako oczywiście błędna, rażąco narusza słuszny interes skarżącej a także sformułowaną w przywołanych przepisach "zasadę prawdy obiektywnej" oraz "zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa",
3) naruszenie przepisów prawa materialnego tj., art. 77 ust. 3 ustawy Prawo wodne przez nierozważenie możliwości zwolnienia strony od zakazu gromadzenia ścieków (budowy szamba) na przedmiotowej działce przez określenie warunków niezbędnych dla ochrony jakości wód.
Powyższe zarzuty, znalazły rozwinięcie w uzasadnieniu skargi.
Skarżąca podniosła, że organ II inst. nie wskazał źródła danych, z których pobrał informacje o powyższych rzędnych. Arbitralnie wskazane dane uniemożliwiają jakakolwiek polemikę i kontrole ich poprawności. Wskazała na błędne określenie przez organ rzędnej, które nie jest zgodna ze znajdującą się w dyspozycji organów mapą.
Podniosła również, ze organ w sposób wybiórczy ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, bowiem analiza treści stosownej części uzasadnienia świadczy, że zaskarżona decyzja została wydana na nieudokumentowanych a w części także błędnych danych co do rzędnych terenu i hipotetycznych poziomów wody powodziowej 100 i 10 letniej. Ponadto w ocenie skarżącej, decyzja oparta została na niemających oparcia w materiale dowodowym teoretycznych wywodach na temat potencjalnych zagrożeń wynikających z ewentualnego rozszczelnienia się zbiorników na szambo w przypadku zalania ich przez wody powodziowe.
Ponadto organ pominął także okoliczność, że właściciel znajdującej się na tym samym terenie działki o nr [...] otrzymał w 2020 r. prawo posadowienia na niej szamba mimo, iż jest ona na terenie niżej położonym od działki nr [...]. Również na działkach oznaczonych [...], [...], [...], [...] (usytuowanych w bezpośredniej bliskości działki [...]) znajdują się naniesienia w postaci budynków i szamb. Na wszystkich wskazanych działkach rzędne wysokości terenu w miejscach posadowienia tych obiektów są niższe od deklarowanej rzędnej 86,47m n.p.m., co oznacza, że obiekty te w przypadku wystąpienia wody 100 letniej mogą zostać podtopione.
Organ pominął również zdaniem skarżącej przedłożone przez nią warunki techniczne zbiornika na szambo a także proponowane miejsce i sposób jego posadowienia.
Wniosek o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego skarżąca uzasadniła tym, że może ono przyczynić się do szczegółowego wyjaśnienia stanowisk oraz wypracowania rozwiązania satysfakcjonującego obie strony.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Uwzględniając powyższe kryteria, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu, jest decyzja w przedmiocie zwolnienia od zakazów określonych art. 77 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego dla inwestycji pn. Szczelny zbiornik bezodpływowy - szambo, na rzecz planowanego budynku letniskowego, pojemność szamba 10 m³.
Zgodnie z treścią art. 77 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego, zakazuje się na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią gromadzenia ścieków, nawozów naturalnych, środków chemicznych, a także innych substancji lub materiałów, które mogą zanieczyścić wody, oraz prowadzenia przetwarzania odpadów, w szczególności ich składowania, jednak na podstawie art. 77 ust. 3 Prawa wodnego, właściwy organ Wód Polskich może, w drodze decyzji, zwolnić od zakazu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, określając warunki niezbędne dla ochrony jakości wód.
Stosownie do art. 16 pkt 34 Prawa wodnego, obszary szczególnego zagrożenia powodzią, stanowią obszary, na których prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest średnie i wynosi 1% (dalej woda 1%), obszary, na których prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest wysokie i wynosi 10% (dalej woda 10%), obszary między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano wał przeciwpowodziowy, a także wyspy i przymuliska (o których mowa w art. 224 ww. ustawy), stanowiące działki ewidencyjne oraz pas techniczny. Obszary szczególnego zagrożenia powodzią, zgodnie z art. 169 ust. 2 pkt 2 Prawa wodnego, są przedstawione na mapach zagrożenia powodziowego.
Podkreślenia wymaga, że decyzja zwalniająca od zakazów obowiązujących na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią, ma charakter wyjątku. Na obszarach tych generalnie bowiem obowiązuje zakaz wykonywania czynności, o których mowa w art. 77 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego. Decyzja dotycząca zwolnienia od zakazów obowiązujących na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią, może być wydana tylko wtedy, gdy planowane działania nie spowodują zagrożenia dla jakości wód.
Zdaniem Sądu, organ słusznie ocenił, że planowana inwestycja, biorąc pod uwagę jej usytuowanie, niesie ze sobą zagrożenie dla bezpieczeństwa jakości wód w przypadku wystąpienia powodzi.
Uwzględniając ustaloną w sprawie głębokość wód powodziowych i usytuowanie szamba, organ zasadnie uznał, że w przypadku wystąpienia powodzi, istnieje realne ryzyko przedostania się wód wezbraniowych do zbiornika na ścieki, a następnie przedostanie się ścieków do środowiska wodnego i glebowego.
Nie można zgodzić się z zarzutem skargi dotyczącym niekonsekwencji określenia przez organ odwoławczy w jakim zakresie teren, na którym usytuowana jest działka, zagrożony jest powodzią.
Organ bowiem opierając się stosownie do treści art. 169 ust. 2 pkt 2 Prawa wodnego na mapach zagrożenia powodziowego (MZP) (arkusz: N-34-127-B-d-l), które zostały opublikowane na stronie H. [...](pod adresem http://mapy.isok.gov.pl), ustalił, że wskazany we wniosku teren przedsięwzięcia, zlokalizowany jest w całości na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią o prawdopodobieństwie wystąpienia:
- raz na 100 lat z głębokością wody 1% w przedziale 0,5 m - 2,0 m,
- raz na 10 lat z głębokością wody 10% w przedziale do 0,5 m.
Działka inwestycyjna znajduje się bowiem w granicy obszarów szczególnego zagrożenia powodzią, na których prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi wynosi zarówno 1% jak też 10%.
Planowane miejsce posadowienia zbiornika, zlokalizowane jest w południowo-zachodniej części działki o nr ewid. [...], w którym to miejscu, rzędna terenu wynosi 85,5 m n.p.m. Zgodnie z Numerycznym Modelem Powierzchni Wody (NMPW), rzędna wody 1% wynosi 86,47 m n.p.m., a rzędna wody 10% wynosi 85,51 m n.p.m.
Na podstawie tych informacji, organ stwierdził, że w przypadku wystąpienia wody 1% głębokość zalewu w miejscu posadowienia zbiornika wynosić będzie 0,97 m.
Wbrew zarzutom skargi, organ odwoławczy ustalił również głębokość zalewu w przypadku wystąpienia wody 10% na 0,1 m ( str. 4 uzasadnienia decyzji).
Organ wskazał źródła danych, na podstawie których ustalił powyższe rzędne. Są to wspomniane mapy zagrożenia powodziowego oraz mapa sytuacyjno-wysokościowa, dołączona do wniosku przez skarżącą.
Wspomnieć w tym miejscu należy, że mapy zagrożenia powodziowego, stanowią podstawę do oceny ryzyka powodziowego oraz podejmowania działań mających na celu ograniczenie negatywnych skutków powodzi dla zdrowia i życia ludzi, działalności gospodarczej, środowiska i dziedzictwa kulturowego.
Organ I instancji rzędne wody 1% wskazał na 86,35 m n.p.m., natomiast rzędne wody 10% wskazał na 85,55 m n.p.m. Organ odwoławczy weryfikując ustalenia organu I instancji rzędne wody 1% wskazał na 86,47 m n.p.m., a rzędne wody 10% wskazał na 85,51 m n.p.m., opierając się na danych zawartych w Numerycznym Modelu Powierzchni Wody NMPW (element wynikowy przetwarzania rzędnych zwierciadła wody w oparciu o który określono zagrożenie powodziowe przedstawione na mapach zagrożenia powodziowego).
Powyższe rozbieżności, w ustaleniach rzędnej wody 1% jak i 10% nie miały zdaniem Sądu wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Nie można podzielić argumentacji skarżącej, że przy uwzględnieniu danych z mapy, zalanie terenu przy wodzie 100 letniej (1% ) będzie wynosiło jedynie 0,77m (86,47m n.p.m. - 85,7m n.p.m. = 0,77m), w przypadku zaś wody 10 letniej (10%) zalanie nie nastąpi gdyż poziom gruntu znajdzie się o 0,19m powyżej granicy hipotetycznego zalania (85,51 m n.p.m. - 85,7m n.p.m. = - 0,19m).
Organ ustalając rzędną terenu opierał się na materiale dowodowym przedłożonym przez skarżącą. Z przedłożonej przez nią mapy sytuacyjno-wysokościowej wynika, że w miejscu posadowienia zbiornika rzędna terenu wynosi 85,5 m n.p.m. natomiast jak wskazano w zaskarżonej decyzji, przedmiotowa działka znajduje się m.in. w obszarze szczególnego zagrożenia powodzią o prawdopodobieństwie wystąpienia raz na 10 lat (dalej woda 10%) z głębokością wody 10% w przedziale do 0,5 m oraz o prawdopodobieństwie wystąpienia raz na 100 lat (dalej woda 1%) z głębokością wody 1% w przedziale od 0,5 m do 2 m.
Odnosząc się do wskazanej przez skarżącą głębokości zalewu wody 10 letniej, wskazać należy, że jakkolwiek głębokość wód powodziowych od wód 10% nie jest duża (głębokość zalewu w miejscu planowanego posadowienia zbiornika wynosić będzie 0,01 m), to nie oznacza to, że oddziaływanie to nie będzie znaczące. Zbiornik bowiem będzie znajdował się pod powierzchnią terenu, a wiec samo pojawienie się wód na powierzchni będzie miało wpływ na warunki panujące w strefie aeracji, która zostanie wypełniona wodą, co może wpłynąć niekorzystnie na znajdujące się pod powierzchnią terenu instalacje. Organ słusznie zatem uznał, że w związku z ustaloną głębokością wód powodziowych, usytuowanie szamba wchodzącego w skład inwestycji na przedmiotowym terenie stanowi znaczne zagrożenie dla jakości wód. W przypadku wystąpienia powodzi istnieje bowiem realne ryzyko przedostania się wód wezbraniowych do zbiornika na ścieki, który może np. ulec uszkodzeniu mechanicznemu, co w konsekwencji spowoduje przedostanie się ścieków do środowiska wodnego i glebowego.
Należy także wskazać, że zgodnie z treścią art. 16 pkt 34 Prawa wodnego, który przytacza skarżąca, obszary szczególnego zagrożenia powodzią, obejmują zarówno obszary na których prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi jest wysokie, jak też obszary, gdzie prawdopodobieństwo to jest średnie. Dlatego też słusznie organ uznał, że teren mimo położenia na dwóch takich obszarach, charakteryzuje się wysoce niekorzystnymi uwarunkowaniami lokalizacyjnymi w kontekście występującego zagrożenia powodziowego, nie znajdując podstaw wydania decyzji zwalniającej z czynności zakazanej, związanej z gromadzeniem ścieków na tym terenie.
Nie można zatem zgodzić się ze skarżącą, że organ naruszył art. 16 pkt 34 lit. b Prawa wodnego.
Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 7 i art. 8 w związku, z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 77 ust. 3 Prawa wodnego.
Jak już wspomniano, przyjęte przez organ dane dotyczące rzędnych i hipotetycznych poziomów wody powodziowej, wynikały ze zgromadzonego materiału dowodowego.
Zasadna jest także ocena organu dotycząca zagrożenia związanego z zalaniem zbiornika przez wody powodziowe. Organ słusznie uznał, że już samo pojawienie się wód na powierzchni, może wpłynąć niekorzystnie na znajdujące się pod powierzchnią terenu instalacje, bowiem w przypadku wystąpienia powodzi, istnieje realne ryzyko przedostania się wód wezbraniowych do zbiornika na ścieki, który może np. ulec uszkodzeniu mechanicznemu, co w konsekwencji spowoduje przedostanie się ścieków do środowiska wodnego i glebowego.
Wbrew zarzutom skargi, organ odniósł się także do dokumentacji dostarczonej przez skarżącą, a mającą dotyczyć planowanego zbiornika. Organ słusznie wskazał, że nie ma ona związku ze sprawą, bowiem nie dotyczy zbiornika lecz separatora koalescencyjnego, służącego do oczyszczania wód opadowych i roztopowych w ciągu sieci kanalizacji deszczowych, w celu osiągnięcia wymaganych parametrów wód przed odprowadzeniem ich do środowiska.
Organ odniósł się także do wspomnianej w skardze przydatności zbiornika, wskazując, że nie jest on konstrukcją hermetyczną, ponieważ wyposażony jest m.in. we właz, komin wentylacyjny, a także przyłącze do instalacji kanalizacyjnej z obiektu, z którego planowane jest odprowadzanie ścieków. Zastosowanie tych rozwiązań, nie stanowi wystarczających zabezpieczeń na terenie o wskazanych uwarunkowaniach lokalizacyjnych, w kontekście zagrożenia powodziowego. Wody powodziowe niosąc ze sobą materiał, mogą uszkodzić każdy naziemny element instalacji także w miejscach łączeń elementów składowych. Organ wspomniał również o negatywnym oddziaływaniu wód podziemnych (w skutek wypełnienia wodą strefy aeracji w czasie powodzi), które mogą doprowadzić do naruszenia stabilności posadowienia zbiornika, co również może doprowadzić do jego uszkodzenia i wydostania się ścieków poza zbiornik, co stanowić będzie zagrożenie dla jakości wód, a więc obliguje do odmowy zwolnienia z zakazu gromadzenia ścieków na tym obszarze.
Zwolnienie od zakazu, o którym mowa w art. 77 ust. 1 pkt 3 lit. a Prawa wodnego, jest możliwe jedynie w przypadku, gdy planowane gromadzenie ścieków nie spowoduje zagrożenia dla jakości wód w przypadku wystąpienia powodzi. Gdy właściwy organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego jak i wiedzy własnej uzna, że dane przedsięwzięcie może spowodować zagrożenie dla jakości wód, wówczas zobowiązany jest odmówić zwolnienia od zakazu gromadzenia ścieków na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.
Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja skarżącej związana z innymi działkami dla których wydano zgodę na lokalizację zbiorników na nieczystości, ponieważ sprawy dotyczące sąsiednich działek nie stanowiły przedmiotu niniejszej sprawy.
Ponadto organ zobligowany jest do indywidualnego rozpatrzenia każdej sprawy niezależnie od rozstrzygnięcia wydanego w innej, nawet podobnej sprawie. Informacje skarżącej w tym zakresie, nie są także poparte żadnymi dowodami.
Nie zasługiwał także na uwzględnienie, zawarty w skardze wniosek o przeprowadzenie mediacji na podstawie art. 115 p.p.s.a. Potrzeba przeprowadzenia mediacji zachodzi wtedy, gdy postępowanie mediacyjne może doprowadzić do wyjaśnienia lub rozważenia okoliczności faktycznych sprawy oraz przyjęcia przez strony ustaleń co do sposobu załatwienia sprawy w granicach obowiązującego prawa. Chodzi więc o takie przypadki, w których postępowanie mediacyjne doprowadzi do przyjęcia ustaleń satysfakcjonujących obie strony i skutkujących w konsekwencji bezprzedmiotowością sprawy zawisłej przed sądem (wyrok NSA z 20.11.2019 r., I OSK 4341/18, LEX nr 2758904). Tymczasem w realiach rozpoznawanej sprawy, organ uznając, że planowane przez skarżącą działania, mogą spowodować zagrożenie dla jakości wód w przypadku wystąpienia powodzi, nie mógł skarżącej zwolnić od zakazów obowiązujących na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią określonych w art. 77 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego. Przesłanki udzielenia takiego zwolnienia, zostały jasno określone, zaś organy zajęły w sprawie konsekwentne stanowisko, uznając, że inne rozstrzygnięcie, byłoby sprzeczne z prawem. Trudno zatem uznać, że jest to przypadek, w którym zasadne byłoby przeprowadzanie postepowania mediacyjnego.
Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło