VII SA/Wa 813/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie , w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Izabela Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. W.i M. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014r., znak: [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W dniu 9 czerwca 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy D. W. i M. W., w którym wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w wysokości 2.771 złotych miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że są współwłaścicielami działki nr [...] i nr [...] o powierzchni 2488 m² w [...] Oświadczyli, iż domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Podali, że w mieszkaniu którym mieszkają nie mają zimnej wody ani ogrzewania. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 18 czerwca 2014r. wezwano wnioskodawców do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - podania kto jest właścicielem domu/mieszkania w którym wnioskodawcy zamieszkują (należało także podać wielkość tego lokalu w m²), oraz ew. jaki tytuł prawny posiadają do mieszkania/domu, w którym przebywają (np. tytuł własności, spółdzielczego prawa własnościowego do lokalu, najmu, itp.), - wyszczególnienia w przybliżeniu kosztów ponoszonych w związku z utrzymaniem własnym z rodziną - żywność, ubrania, leki, inne, - podania jakie ponoszą obecnie miesięczne koszty stałe związane z utrzymaniem domu/mieszkania należało je wyszczególnić oraz podać ich wysokość (np. z tytułu czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, podatek, itp.), - podania czy posiadają pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy), - wskazania czy wnioskodawcy otrzymują pomoc od rodziny, ew. osób trzecich, jeżeli tak należało wskazać na czym ona polega, - wskazania czy wnioskodawcy otrzymują świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak to należało nadesłać kserokopie ostatnich decyzji przyznających pomoc, - nadesłania kopii dokumentów PIT za rok 2013 wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, - nadesłania kopii wyciągu bankowego wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za trzy ostatnie miesiące. W dniu 22 lipca 2014 r. do Sądu wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia, z których wynika, że właścicielem mieszkania wnioskodawców jest inna osoba fizyczna. Wnioskodawcy podali, że jedną emeryturę w całości przeznaczają na prowadzenie spraw sądowych, natomiast drugą przeznaczają na opłaty. Wskazali, że nie stać ich na wykup leków. Oświadczyli, że nie posiadają żadnych pojazdów mechanicznych. Nie otrzymują żadnej pomocy od organizacji społecznych, jak również nie korzystają z pomocy dzieci i rodziny. Nie posiadają rachunków bankowych, deklaracje podatkowe składa za skarżących ZUS. Załączono kopie przekazów świadczeń z ZUS z których wynika, ze łącznie netto dochód wnioskodawców to 2 781,05 zł. Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2014r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W dniu 18 września 2014r. do Sądu wpłynął sprzeciw wnioskodawców. W uzasadnieniu sprzeciwu wnioskodawcy wskazali, że skarżone postanowienie pozbawia ich prawa do obrony, do wyroku i merytorycznego rozpoznania sprawy. Skarżący podnieśli, że nie stać ich na ponoszenie opłat w sprawach. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a. wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, Sąd rozpoznając sprawę ponownie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.) Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko do osób w trudnej sytuacji materialnej, a więc osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Jak wynika z powołanego wyżej przepisu ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012r., sygn. akt II FZ833/11). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wnioskodawcy nie wykazali, aby ich sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wpływ na podjęte rozstrzygnięcie miało nienależyte wykonanie zarządzenia z dnia 18 czerwca 2014r. i nieustosunkowanie się do wszystkich zawartych pytań dotyczących sytuacji materialnej strony. W szczególności wnioskodawcy nie podali jakie miesięcznie ponoszą wydatki na własne utrzymanie jak również na stałe opłaty związane z utrzymaniem mieszkania/domu. Ponadto wnioskodawcy nie nadesłali kopii dokumentów PIT, które otrzymują od ZUS dokonujący za wnioskodawców rozliczenia z urzędem skarbowym). Dodać należy, iż wnioskodawcy nie przedstawili wszystkich żądanych informacji ww. zarządzeniem również na etapie sprzeciwu. Rozpatrując niniejszy wniosek wnioskodawców w zakresie przyznania prawa pomocy uznano, iż złożone przez nich oświadczenie jest niewystarczające dla ustalenia ich faktycznych możliwości finansowych. Stwierdzono, że analiza koniecznych wydatków z wpływami pozwoliłaby na prawidłową ocenę możliwości materialnych wnioskodawców. Jeszcze raz podkreślić należy, że to na wnioskodawcach ciążył obowiązek uprawdopodobnienia swojej sytuacji materialnej, a zatem przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Informacje posiadane przez Sąd są niepełne, a wnioskodawcy nie ustosunkowali się do wyjaśnienia tych wątpliwości. Ustosunkowanie się do zarządzenia w sposób selektywny skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji postanowienia.