VII SA/Wa 818/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Protokolant Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. K. z Kancelarii Radcy Prawnego przy ul. [...]: tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 305 zł (trzysta pięć złotych), w tym: tytułem opłaty kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych), tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 55 zł (pięćdziesiąt pięć złotych). Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., Nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlanego (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118), zwanej dalej Prawem budowlanym, nakazał E. K. rozbiórkę budynku gospodarczego o długości ściany 6,00 m i szerokości 4,20 m usytuowanego przy ul. [...] w O.. W uzasadnieniu wskazał, że w trakcie postępowania administracyjnego ustalono, iż na ww. nieruchomości istnieją dwa murowane budynki gospodarcze usytuowane ścianami w granicy działki, a wody opadowe z tych budynków odprowadzane są w kierunku działki S. K.. Podczas wizji lokalnej E. K. oświadczył, iż przedmiotowe obiekty zostały wybudowane w latach 50-tych. Nie przedłożył pozwolenia na budowę ww. budynków od organu administracji architektoniczno-budowlanej. Inwestor wniósł do protokołu, iż budynek gospodarczy o długości ściany granicznej 5,90 m (od strony ul. [...]), zostanie rozebrany do końca czerwca 2006 r. Natomiast drugi budynek gospodarczy o długości ściany 6,00 m i szerokości 4,20 m, zdaniem inwestora został przebudowany w 2005 r., jednak na ww. roboty budowlane nie przedłożył żadnych dokumentów. Organ I instancji ponowne przeprowadzając w dniu 10 listopada 2006 r. czynności kontrolne na przedmiotowej nieruchomości ustalił, iż budynek gospodarczy (od strony ul. [...]) o dł. ściany 5,90 m został rozebrany. W dniu 11 grudnia 2006 r. E. K. przedstawił projekt zagospodarowania działki nr [...] z dnia [...] lutego 1998 r., z którego wynika, iż budynek gospodarczy o konstrukcji drewnianej o szer. 4,2 m (od muru granicznego) winien zostać rozebrany. Do akt sprawy dołączył także inwentaryzację z dnia [...] września 2004 r. budynku mieszkalnego na działce nr [...], wykonaną przez geodetę G. K. (upr. Nr [...]), na której nie jest naniesiony przedmiotowy obiekt. W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, iż przedmiotowy budynek powstał po ww. dacie, tj. po 7 września 2004 r. w ramach samowoli budowlanej. Jednak ze względu na jego posadowienie w granicy działki, a więc z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych, tj. § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 12 ust. 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 75, poz. 690, ze zm.), przedmiotowy budynek nie podlega legalizacji. W ocenie organu I instancji zasadnym było więc orzeczenie nakazu rozbiórki. Odwołanie od ww. decyzji wniosła E. K. wskazując, że przedmiotowy budynek powstał w 1950 r., a w 2005 r. został przeprowadzony jego remont. Ponadto budynek ten nie został posadowiony w granicy działki bowiem granica ta przebiega za ogrodzeniem w odległości ok. 1 m. Jej zdaniem geodeta dokonując inwentaryzacji budynku w 2004 r. nie naniósł przedmiotowego budynku gospodarczego, a plan zagospodarowania działki z 1998 r. błędnie przedstawia drewniany budynek gospodarczy jako jeden, ponieważ w tym miejscu istniały dwa budynki gospodarcze -jeden drewniany i drugi murowany, który jest przedmiotem niniejszego postępowania. Jeszcze raz zaznaczyła, że budynek ten powstał w 1950 r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., Nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu ww. odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego PINB [...] prawidłowo zbadał czy wykonany przez inwestora obiekt został usytuowany zgodnie z przepisami dot. warunków technicznych (§ 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, regulujący odległości od granic, w jakich można budować obiekty). Sporny obiekt został usytuowany w granicy z działką sąsiednią. W związku z powyższym organ II instancji stwierdził, że nie jest możliwe przeprowadzenie postępowania naprawczego, a organ I instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie w trybie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu wyjaśnił, że skarżąca nie dokonała remontu obiektu budowlanego lecz jego budowy. Materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie potwierdza, że sporny budynek był drewniany. Z projektu zagospodarowania działki nr [...] stanowiącym załącznik do decyzji Urzędu Rejonowego [...] z dnia [...] sierpnia 1998 r., wynika, że sporny obiekt był przeznaczony do rozbiórki. Z ustaleń organu I instancji wynika, że sporny budynek obecnie jest murowany oraz posiada nową konstrukcję dachu. Ponadto z inwentaryzacji budynku mieszkalnego z dnia [...] września 2004 r. obiekt ten nie został naniesiony na mapę. Tak więc należy uznać, że budynek drewniany został rozebrany, a na jego miejsce został wykonany nowy obiekt bez stosownego pozwolenia na jego budowę. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Strona skarżąca przedstawiła te same argumenty co w odwołaniu, dodatkowo podnosząc, że wymiary budynku to 5,50 m x 4,20 m, a nie jak wskazano 6 m x 4,20 m. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, rozstrzyga w granicach sprawy, kontrolując postępowanie oraz akty administracyjne wydane przez organy administracji publicznej i uwzględnia skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli miały one istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej. Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Na wstępie należy przesądzić, że organy administracyjne obu instancji prawidłowo ustaliły, iż przedmiotowy budynek powstał po dacie, tj. po 7 września 2004 r. w ramach samowoli budowlanej. Potwierdzeniem tego jest zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. A mianowicie: mapa sytuacyjna z 1996 r. - przedstawiająca projekt podziału działki nr [...] przy ul. [...] w O., mapa z 1998 r. - przedstawiająca projekt zagospodarowania działki nr [...], na których widnieje budynek gospodarczy, przy czym na mapie z 1998 r. ww. budynek opisano w legendzie jako drewniany przewidziany do rozbiórki. Powyższe posadowienia potwierdza również mapa z 1989 r., na której przedstawiono w tym samym miejscu nie jeden budynek gospodarczy, lecz dwa. Natomiast na mapie inwentaryzacyjnej z dnia [...] września 2004 r. w tym samym miejscu brak jest zaznaczonego jakiegokolwiek budynku gospodarczego i innego. Z powyższego wynika, że budynek gospodarczy, który stał jeszcze w 1998 r. (co wynika z mapy), w dniu [...] września 2004 r. nie istniał. Okoliczność ta została potwierdzona również w zeznaniach świadków przeprowadzonych przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego. Ponadto wskazać należy, że z mapy dostarczonej do organu przez inwestorkę - przedstawiającej plan sytuacyjny działki nr [...] - wynika, że przedmiotowy budynek został zrealizowany w zupełnie innym obrysie niż ten, w którym przedstawiono budynek gospodarczy na mapach z 1996 r. i 1998 r. Wyjaśnienia wymaga również, że zgodnie z Prawem budowlanym wykorzystanie starych elementów dotychczas istniejącego budynku do budowy budynku o zmienionej kubaturze stanowi budowę nowego budynku. W niniejszej sprawie potwierdzeniem tego są wyjaśnienia udzielone przez inwestorkę co do zakresu wykonanych prac budowlanych. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej zakres prac świadczy, iż mamy do czynienia z przebudową, o której mowa w art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego, ponieważ nastąpiła zmiana kubatury przebudowanego budynku, a nie - z remontem. A zatem na tego rodzaju roboty budowlane wymagane jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Z ustaleń organów wynika, że inwestorka – E. K. - nie uzyskała stosownego pozwolenia na budowę ww. obiektu budowlanego. Tak więc, sporna inwestycja powstała w ramach samowoli budowlanej. Na taką okoliczność ustawodawca w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane przewidział możliwość przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego obiektu wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Warunkiem przeprowadzenia tego postępowania jest ustalenie zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleniu obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz zgodności z obowiązującymi przepisami w tym techniczno-budowlanymi, w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 827/04, publ. LexPolonica nr 379840). Jak wynika z akt sprawy, organy nadzoru budowlanego w ogóle nie przeprowadziły postępowania legalizacyjnego, bowiem ich zdaniem przedmiotowy budynek został zrealizowany z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych, a mianowicie § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W ocenie organów obu instancji budynek jako posadowiony w granicy nie podlega legalizacji. Ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić, ponieważ zgodnie z § 12 ust. 3 ww. rozporządzenia możliwe jest posadowienie budynku bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią, jeżeli budynek w ścianie zwróconej w kierunku działki sąsiedniej nie posiada otworów okiennych i drzwiowych. W niniejszej sprawie mamy do czynienia właśnie z taką sytuacją. W związku z powyższym, organ administracyjny po ustaleniu, że ma do czynienia z samowolą budowlaną, w pierwszej kolejności winien był przeprowadzić stosownie do art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego postępowanie legalizacyjne. Z konstrukcji przepisu art. 48 Prawa budowlanego należy wnioskować, iż obowiązkiem organu w pierwszej kolejności winno być przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego (naprawczego). Dopiero negatywny wynik tego postępowania pozwala organowi na stosowanie bezwzględnej rozbiórki obiektu. Nastąpi to wówczas gdy inwestor nie będzie mógł wykazać zgodności obiektu budowlanego bądź z przepisami techniczno-budowlanymi, jak również zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wcześniejszy nakaz rozbiórki bez powyższych ustaleń należało uznać za wydany z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a., co w konsekwencji miało wpływ na naruszenie zastosowanego przez organ w niniejszej sprawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. W pkt II i III wyroku orzeczono na podstawie art. 152 i 200 ww. ustawy.