VII SA/Wa 821/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Kramek, Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant sekr. sąd. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2019 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2019 r. znak [...] w przedmiocie kosztów wynikających z usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Przedmiotem skargi R. S. ("skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. ("SKO") z [...] marca 2019 r., znak [...], wydana w sprawie dotyczącej kosztów wynikających z usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Starosta N. ("Starosta") decyzją z [...] listopada 2016 r., znak [...], wydaną na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz.1137 ze zm., "u.p.r.d.") nałożył na skarżącego obowiązek zapłaty kwoty w wysokości 3.365,89 zł tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] , zakreślając 30-dniowy termin od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, na uiszczenie tej kwoty. W uzasadnieniu organ wskazał, że [...] lutego 2009 r. Policja wydała dyspozycję usunięcia pojazdu należącego do skarżącego, po czym pojazd pozostawiono na parkingu strzeżonym w N. D. M. ul. L. Skarżący [...] lutego 2009 r. złożył oświadczenie, że pojazd ten jest jego własnością, jednak nie chcąc ponosić kosztów przechowywania pojazdu zrzeka się praw do jego własności, nie zgłaszając w przyszłości żadnych roszczeń z tego tytułu. Powyższe oświadczenie nie ma znaczenia w kontekście obowiązku ponoszenia kosztów, gdyż zgodnie z art. 130a ust. 10h u.p.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. I dalej, organ podał, że [...] sierpnia 2012 r. wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego w P. o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu N. Sąd Rejonowy w W. postanowieniem z [...] października 2012 r., sygn. akt [...] orzekł o przepadku pojazdu na rzecz P. N.. Postanowienie to nie zostało zaskarżone i stało się prawomocne [...] stycznia 2013 r. Na mocy powyższego postanowienia ww. pojazd - zgodnie z art. 130a ust. 10f oraz § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2011 r. Nr 46, poz. 237 ze zm., "rozporządzenie") - został poddany procedurze likwidacji ruchomości. Następnie Starosta pismem z [...] sierpnia 2016 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w sprawie ustalenia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], jak również o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów. W oparciu o postanowienie Starosty nr [...] z [...] maja 2016 r. w sprawie przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru przez M. K. – usługi parkingowe ul. M. [...] , [...] N. D. M. określono wartość poniesionych kosztów usunięcia pojazdu z drogi na ww. parking. W związku z powyższym na wysokość kosztów wskazanych na wstępie składają się: koszty związane z usunięciem i przechowywaniem pojazdu (od [...] lutego 2009 r. do [...] lutego 2013 r.) – 1455 dób x 2,18 zł/dobę, tj. 3.171,90 zł oraz koszty oszacowania pojazdu w kwocie 193,99 zł – łącznie 3.365,89 zł. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydało wskazaną na wstępie decyzję z [...] marca 2019 r., znak [...] , którą utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Starosty. SKO w całości podzieliło stan faktyczny i prawny ustalony przez Starostę. Kolegium podkreśliło, że oświadczenie skarżącego o zrzeczeniu się praw własności samochodu w niniejszym postępowaniu wobec brzmienia art. 130a u.p.r.d. nie może być skuteczne. W skardze do Sądu na ww. decyzję SKO skarżący wniósł o umorzenie postępowania. Podniósł, że sprawa jest przedawniona, gdyż powinna być rozstrzygnięta do [...] lutego 2014 r. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W.zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Sąd kontrolował w niniejszej sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] marca 2019 r., znak [...] , utrzymującą w mocy decyzję S. N. z [...] listopada 2016 r., zobowiązującą skarżącego do zapłaty kosztów wynikających z usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] w wysokości 3.365,89 zł. Decyzji tych, w okolicznościach sprawy, nie sposób uznać za prawidłowe. Materialnoprawną podstawę wydania ww. decyzji stanowił art. 130a ust. 10h u.p.r.d., zgodnie z którym koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Zasadnie zatem organy uznały, że oświadczenie skarżącego o zrzeczeniu się prawa własności pojazdu nie mogło mieć wpływu na postępowanie. Niemniej jednak nie wzięły pod uwagę, że ww. przepis został dodany do art. 130a przez art. 1 pkt 10 lit. k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018, "ustawa zmieniająca") oraz, że wskazana zmiana prawa weszła w życie 4 września 2010 r. Organy orzekające nie uwzględniły powyższego, choć rozpatrywały sprawę wywołaną dyspozycją usunięcia pojazdu z [...] lutego 2009 r. Orzekając w takim stanie faktycznym i kierując się nowym porządkiem prawnym, zobligowane zaś były wziąć pod uwagę przepisy przejściowe zamieszczone w powyżej przywołanej ustawie zmieniającej, tak art. 12, ale też art. 13 tej ustawy w myśl którego Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia [...] czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. W konsekwencji, orzekając o kosztach w związku z dyspozycją usunięcia pojazdu z [...] lutego 2009 r., mogły obciążyć właściciela pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia kosztami powstałymi od [...] września 2010 r. (termin sześciomiesięczny określony w ww. art. 13 dla przedmiotowego pojazdu upłynął bowiem [...] września 2009 r., a więc w okresie wskazanym w tym przepisie), (por. wyrok WSA w G.z [...] czerwca 2018 r., sygn. akt [...] ). Poza tym, uszło uwadze organów, że stosownie do art. 130a ust. 10h u.p.r.d., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu obciążające właściciela pojazdu w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia, to wyłącznie te, "powstałe do zakończenia postępowania". Sąd w pełni podziela przy tym prezentowane w orzecznictwie sądów stanowisko, że użyte w tym przepisie określenie "zakończenia postępowania", należy odnosić do postępowania w sprawie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Zatem są to koszty wyliczone wyłącznie do dnia wydania prawomocnego postanowienia sądu powszechnego o przepadku. Wszelkie natomiast koszty powstałe po tym dniu - związane ze sprzedażą i złomowaniem samochodu powinien ponosić, po orzeczeniu przepadku, jego właściciel, czyli powiat. Z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu cywilnego o przepadku właścicielem pojazdu staje się bowiem powiat i nie ma już podstaw do obciążania kosztami osoby nie będącej już właścicielem pojazdu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] kwietnia 2017 r. sygn. akt [...] odwołujący się w rozważaniach m. in. do uchwały NSA z [...] kwietnia 2015 r. sygn. akt [...] oraz uchwały SN z [...] r., sygn. akt [...] , a także wyrok WSA w O. z [...] listopada 2017 r., sygn. akt [...] , wyrok WSA w G. z [...] listopada 2017 r. sygn. akt [...] wyrok WSA w L. z [...] kwietnia 2018 r., sygn. akt [...] ). Zatem orzekając o kosztach wadliwie w sprawie uznano, że należy uwzględnić wszystkie te koszty, które powstałe do czasu pozostawania pojazdu na parkingu strzeżonym (w istocie do daty jego demontażu), niezależnie od tego kiedy nastąpił prawomocny przepadek pojazdu na przez Powiatu (w konsekwencji wadliwie naliczono je do [...] lutego 2013 r.). I w końcu, Kolegium orzekając w sprawie wadliwie nie uwzględniło przepisu art. 130a ust. 10k u.p.r.d., zgodnie z którym decyzji, o której mowa w ust. 10h, nie wydaje się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu upłynęło 5 lat. Sąd dostrzega przy tym, że przedmiotowy pojazd został zatrzymany [...] lutego 2009 r. Z nieznanych powodów – i powodując znaczne koszty, które miałyby obciążyć skarżącego – Starosta złożył wniosek o orzeczenie przepadku dopiero [...] sierpnia 2012 r. Sąd Rejonowy w P. wydał postanowienie uwzględniające wniosek sprawnie, bo już [...] października 2012 r. W aktach sprawy znajduje się odpis tego postanowienia ze stwierdzeniem, że jest ono prawomocne, oraz datą [...] stycznia 2013 r., jednak Starosta kolejny raz dopuścił się znacznej zwłoki w prowadzeniu sprawy, bo decyzję w niniejszej sprawie na podstawie art. 130a ust. 10h u.p.r.d. wydał dopiero [...] listopada 2016 r. Następnie, SKO rozpatrywało odwołanie skarżącego od tej decyzji ponad dwa lata, wydając orzeczenie [...] marca 2019 r. Sąd dostrzega przy tym, że z uwagi na treść odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w P. (k. 5 akt administracyjnych organu I instancji), nie sposób potwierdzić w jakiej dacie ww. postanowienie stało się prawomocne; data umieszczona pod stwierdzeniem prawomocności jest datą umieszczenia stwierdzenia na postanowieniu, nie zaś datą, od której postanowienie to jest prawomocne. Nie wydaje się przy tym prawdopodobne, aby – przy założeniu dokonania prawidłowych doręczeń – przy tak krótkim terminie, jaki obowiązuje dla zaskarżania postanowień sądu cywilnego co do istoty rzeczy, wydawanych w postępowaniu nieprocesowym (14 dni – art. 369 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego), i przy braku zaskarżenia, na co wskazał organ, postanowienie to stało się prawomocne dopiero w drugiej połowie stycznia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z [...] stycznia 2018 r., sygn. akt [...] ). Niezależnie jednak od powyższego rację należy przyznać skarżącemu, że w sprawie na etapie II instancji doszło do "przedawnienia" możliwości wydania decyzji nakładającej obowiązek uiszczenia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] bowiem nawet licząc od [...] stycznia 2013 r., stwierdzić trzeba, że pięcioletni termin z art. 130a ust. 10k u.p.r.d. upłynął [...] stycznia 2018 r. Jednocześnie Sąd dostrzega, że wobec treści art. 130a ust. 10k u.p.r.d. należy przyjąć, że przepis ten znajduje zastosowanie nie tylko na etapie wydawania decyzji przez organ I instancji, ale też na etapie postępowania odwoławczego; wskazuje się w nim na "decyzję", o której mowa w art. 130a ust. 10h; taką zaś będzie także decyzja organu II instancji, który rozpoznając odwołanie rozstrzyga sprawę merytorycznie po raz drugi. Rozpatrując ponownie sprawę organ winien ustalić datę uprawomocnienia postanowienia Sądu Rejonowego w P. z [...] października 2012 r., sygn. akt [...] , a następnie wziąć pod uwagę art. 130a ust. 10k u.p.r.d. Winien również uwzględnić pozostałe uwagi Sądu, w tym dotyczące art. 13 ustawy zmieniającej. Poza tym powinien mieć na uwadze, że decyzja obciążająca właściciela pojazdu kosztami w oparciu o art. 130a ust. 10h u.p.r.d. winna weryfikować na jego korzyść ewentualną opieszałość organu, w tym w skierowaniu sprawy do sądu powszechnego o przepadek pojazdu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z [...] września 2017 r., sygn. akt [...] ). Z tych przyczyn Sąd uznał, że tak zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie może się ostać, jako że orzeczenia te zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096) w zw. z art. 130a ust. 10h i ust. 10k u.p.r.d. oraz art. 13 ustawy zmieniającej. W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. orzekł, jak w sentencji.