VII SA/Wa 822/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr), , Protokolant Mariusz Gąsiński-Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 października 2006 r. sprawy ze skargi M. L. na uchwałę Krajowej Izby Architektów z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów. I. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ją uchwałę organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Krajowej Izby Architektów na rzecz M, L, kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. [...] Okręgowa Rada Izby Architektów na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów – odmówiła wpisu na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów mgr inż. arch. M. L. W uzasadnieniu w/w uchwały organ wskazał, że uchwałą Izby z dnia [...] marca 2005 r. wnioskodawca został skreślony z listy jej członków. Przesłanką podjęcia tej decyzji był fakt zalegania przez M. L. z opłatami składek na rzecz samorządu zawodowego za okres ponad roku tj. od lutego 2002 r. do marca 2003 r. Organ wskazał także, że pismem z dnia 8 czerwca 2005 r. M. L. wniósł o wpisanie go na listę członków [...] Okręgowej Rady Izby Architektów. Wnosząc o wpis wnioskodawca podniósł, że we wcześniejszym okresie nie był członkiem izby, gdyż nigdy nie dokonał opłaty wpisowej oraz jakiejkolwiek opłaty za przynależność do Izby. Organ I instancji uznał to stanowisko za chybione i wyjaśnił, że w dniu 22 grudnia 2001 r. M. L. złożył wniosek o wpis na listę członków oraz wymagane dokumenty. W tym czasie do wpisu na listę członków Izby nie były wymagane żadne inne formalności, ani opłaty. Opłatę za wpis wprowadzono dopiero uchwałą Nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r., która zaczęła obowiązywać od [...] stycznia 2003 r. W dniu [...] lutego 2002 r. [...] Okręgowa Rada Izby podjęła uchwałę Nr [...] o przyjęciu M. L. w poczet członków i od tego czasu po stronie tego członka istniał obowiązek płacenia składek. M. L. nie uiszczał jednak składek, nie złożył też wniosku o ich umorzenie bądź odroczenie ich płatności. Zaległości w opłacaniu składek członkowskich, które były podstawą skreślenia M. L. z listy członków Izby, nie zostały uregulowane, dlatego też wniosek o ponowny wpis na listę członków Izby nie mógł być uwzględniony. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. Krajowej Rady Izby Architektów po rozpoznaniu odwołania M. L. – utrzymano w mocy zaskarżoną uchwałę [...] Okręgowej Rady Izby Architektów Nr [...] z [...] listopada 2005 r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że nie zostały naruszone przepisy dotyczące wpisu M. L. na listę członków samorządu zawodowego i wpis dokonany uchwałą z dnia [...] lutego 2002 r. był skuteczny, gdyż przepis art. 61 ustawy o samorządach zawodowych nie uzależniał nabycia członkostwa w samorządzie zawodowym architektów od powiadamiania zainteresowanego o uwzględnieniu jego wniosku o wpis na listę członków. Organ odwoławczy wskazał także, że obowiązkiem każdego członka było regularne uiszczenie składek. M. L. do dnia podjęcia uchwały o skreśleniu go z listy członków Izby, nie opłacił składek członkowskich za okres przekraczający 1 rok. Zdaniem organu II instancji, organ I instancji słusznie uzależnił ponowne przyjęcie do Izby od zapłacenia nie przedawnionej należności powstałej z tytułu składek. Skoro zaległość przez skarżącego nie została uregulowana nastąpiła odmowa wpisania na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w uchwałę Krajowej Rady Izby Architektów z dnia [...] lutego 2006 r. złożył M. L. wnosząc m. in. o stwierdzenie nieważności tej uchwały, o stwierdzenie nieważności poprzedzających zaskarżoną uchwałę, uchwał Rady [...] Okręgowej Izby Architektów: Nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. o odmowie wpisu na listę, Nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. o wpisie na listę, Nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. o zawieszeniu w prawach członka, Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. o skreśleniu z listy członków. Skarżący wniósł także o orzeczenie obowiązku dokonania przez Radę [...] Okręgowej Izby Architektów wpisu arch. M. L. na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów. Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucił, iż została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a w szczególności art. 19 ust. 2 w zw. z art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów i art. 107 kpa. Oświadczył, że nie był członkiem [...] Okręgowej Izby Architektów, a odmowa przyjęcia go na listę członków tej Izby jest dla niego krzywdząca. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Izby Architektów podtrzymała swoje stanowisko i wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga M. L. jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zauważyć należy, iż sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa materialnego i postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego z daty podejmowania kontrolowanego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie, przedmiotem wyżej określonej kontroli sprawowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest uchwała Krajowej Rady Izby Architektów z dnia [...] lutego 2006 r. oraz poprzedzająca ją uchwała [...] Okręgowej Rady Izby Architektów z dnia [...] listopada 2005 r., którą odmówiono M. L. dokonania wpisu na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów. Zdaniem Sądu przy wydawaniu w/w uchwał został naruszony art. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów, w którym określone zostały przesłanki przynależności do izb danego samorządu zawodowego. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż w dniu 22 grudnia 2001 r. skarżący M. L. złożył wniosek o wpis na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów, a także wymagane dokumenty. W tym czasie uzyskanie wpisu na listę członków tej izby nie było uzależnione od uiszczenia wpisowego, ani też innych opłat. Dopiero uchwałą Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Izby Architektów z [...] listopada 2002 r. Nr [...] wprowadzono opłatę za wpis na listę członków. Uchwała ta zaczęła obowiązywać od [...] stycznia 2003 r. Z akt sprawy wynika również, że [...] Okręgowa Rada Izby Architektów w dniu [...] lutego 2002 r. podjęła uchwałę Nr [...] o przyjęciu skarżącego w poczet członków [...] Okręgowej Izby Architektów. Zgodzić się trzeba z twierdzeniem organów obu instancji, iż od tego czasu tj. od dnia [...] lutego 2002 r., zgodnie z art. 41 pkt 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów powstał po stronie członka tj. M. L.a obowiązek regularnego opłacania składek członkowskich. Stwierdzić trzeba przy tym, iż dla powstania i istnienia tego obowiązku – opłacania składek - bez znaczenia jest to, czy M. L. został poinformowany o przyjęciu w poczt członków Izby. Wpis dokonany przez pełnomocnika okręgowego nie jest bowiem decyzją administracyjną, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają do niego zastosowania. Strona nie może zwolnić się z obowiązku uiszczania składek członkowskich poprzez fakt, iż nie została poinformowana o członkostwie oraz o numerze konta, na które należało dokonać wpłaty. Obowiązku dokonania takiej informacji nie przewidują przepisy prawa regulujące kwestie przynależności do samorządu zawodowego (zob. wyrok WSA z dnia 6 kwietnia 2005 r. VII SA/Wa 253/04, LEX nr 173949). Bezspornym jest to, że skarżący M. L. nie uiszczał składek członkowskich na rzecz Izby. Dlatego też został uchwałą Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. [...] Okręgowej Izby Architektów skreślony z listy członków tej Izby. Nie można zgodzić się z twierdzeniem Krajowej Rady Izby Architektów zawartym w uzasadnieniu rozstrzygnięcia tego organu, iż organ ma prawo uzależnić ponowne przyjęcie do izby samorządu zawodowego osoby, która miała zaległości w opłacaniu składek członkowskich i która zaległości tych nie zapłaciła starając się o ponowny wpis na listę członków izby samorządu zawodowego, od zapłacenia takiej nie należności, pod rygorem odmowy wpisu. Przepis art. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów określa wprost warunki przynależności do izb samorządów zawodowych. W stosunku do zawodu architekta wymieniony przepis stanowi, że izby architektów zrzeszają: osoby, które posiadają uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej, o której mowa w art. 14 ust. 1 pkt 1, w zakresie określonym w art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i osoby, które posiadają uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń uzyskane przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo budowlane. Zauważyć należy, iż przepis ten, nic nie mówi o tym, że ponowny wpis na listę członków izby danego samorządu zawodowego uzależniony jest od uregulowania przez wnioskodawcę istniejących zaległości finansowych, powstałych na skutek nieopłacania składek członkowskich. Zdaniem Sądu nie jest możliwe wprowadzanie – poprzez unormowania korporacyjne - dalej idących ograniczeń, a takim ograniczeniem jest z całą pewnością regulaminowe uzależnienie ponownego przyjęcia do izby osoby, która ma wobec tej izby zaległości finansowe, od uregulowania tych zaległości. Jak zostało to wskazane wyżej niewątpliwym jest w przedmiotowej sprawie to, że po stronie M. L. istniał obowiązek regularnego opłacania składek członkowskich. Obowiązek ten spoczywał na skarżącym od dnia dokonania wpisu na listę członków Izby tj. od dnia [...] lutego 2002 r. do dnia [...] marca 2003 r. tj. do dnia skreślenia skarżącego z listy członków. Niewątpliwym jest również to, że skarżący nie uiszczał składek członkowskich. Stwierdzić trzeba jednak, że obowiązek uiszczania składek członkowskich na rzecz korporacji może być jedynie egzekwowany poprzez zawieszenie w prawach członka lub poprzez skreślenie z listy członków. Ponadto jeżeli nieuszczanie składek jest zawinione, może to spowodować wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. W żadnym wypadku organ nie może natomiast uzależnienie ponownego przyjęcia do izby osoby, która ma wobec tej izby zaległości finansowe, od uregulowania tych zaległości. Na marginesie tylko wskazać trzeba, że roszczenia o zaległe należności z tytułu składek członkowskich mają charakter roszczeń cywilnoprawnych i mogą być dochodzone w drodze procesu cywilnego przed sądami powszechnymi. Z uwagi na to, że ustawodawca nie uzależnił ponownego wpisu na listę członków Okręgowej Izby Architektów od uregulowania istniejących zaległości finansowych na rzecz Izby, powstałych z powodu niepłacenia obowiązkowych składek członkowskich stwierdzić trzeba, iż uchwała Krajowej Izby Architektów z dnia [...] lutego 2006 r. Nr [...] oraz poprzedzająca ją uchwała [...] Okręgowej Izby Architektów dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] nie mogą się ostać ze względu na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku. Na mocy art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt 2-gim wyroku. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).