VII SA/Wa 824/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi S. B. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić S. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek S. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten został uzupełniony wyjaśnieniami złożonymi przy piśmie z dnia 14 lipca 2015 r. Mocą postanowienia referendarza sadowego z dnia 9 września 2015 r. odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na ww. postanowienie wpłynął sprzeciw, stąd straciło ono moc, a sprawa przyznania prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Podał, że utrzymują się z renty rodziców, a także z emerytur osób, którymi się opiekują tj. R. i S. W. (ciocią i wujkiem ze strony żony lat 89 i 85) i, że pozbawiony jest możliwości zarobkowania. Wyjaśnił, że nieuregulowane wierzytelności doprowadziły go do ciężkiej sytuacji. Toczą się postępowania sądowe przeciwko dawnym kontrahentom. Został obciążony karami umownymi, toczy się przeciwko niemu wiele postępowań egzekucyjnych. Oświadczył, że cały majątek firmy i osobisty podlega egzekucji komorniczej. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 29 czerwca 2015 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - czy prowadzi działalność gospodarczą, jeśli tak należało wskazać jakiego rodzaju oraz podać dochody uzyskiwane z tego tytułu z trzech ostatnich miesięcy, - czy wnioskodawca i małżonka są osobami bezrobotnymi, jeśli tak, czy mają przyznane zasiłki dla bezrobotnych, należało podać od kiedy i w jakiej wysokości, - czy małżonka uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę, jeśli tak należało wskazać w jakiej wysokości miesięcznie, bądź czy pobiera stałe bądź okresowe świadczenia, jeśli tak, należało podać w jakiej wysokości, - w jakiej wysokości miesięcznie uzyskuje z małżonką pomoc finansową od rodziców i osób którymi się opiekują, czy osoby te pozostają z wnioskodawcą i jego małżonką we wspólnym gospodarstwie domowym i wysokości uzyskiwanej przez nich emerytury lub renty, - gdzie wnioskodawca z małżonką zamieszkuje (dom, mieszkanie, lokal), należało podać jego powierzchnię oraz wskazać czy jest ich właścicielem, współwłaścicielem, czy też najemcą oraz czy ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania/lokalu/domu, jeśli tak należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, a jeśli nie, należało wskazać, kto je ponosi i w jakiej wysokości, - czy posiada pojazdy mechaniczne jeśli tak, należało je wymienić, podać markę, rok produkcji oraz koszty związane z ich utrzymaniem, - orientacyjnej wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie siebie i małżonki (żywność, odzież, leki itp.), - z jakiego tytułu posiada obciążenia komornicze czy je spłaca i w jakiej wysokości miesięcznie, - czy obecnie wnioskodawca jest zadłużony u osób prywatnych lub w bankach, jeśli tak wskazać u kogo, na jaką kwotę oraz czy spłaca zadłużenie, jeśli tak w jakiej wysokości miesięcznie, - skąd posiada bądź zamierza posiadać środki finansowe na koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. W dniu 17 lipca 2015 r. do Sądu wpłynęła odpowiedź wnioskodawcy na powyższe zarządzenie. W nadesłanym piśmie wnioskodawca wskazał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza (branża budowlana) przynosi straty. Zaznaczył, że cały majątek przedsiębiorstwa został zajęty w drodze postępowania egzekucyjnego. Podał, że utrzymuje się z żoną wyłącznie ze świadczeń przysługujących członkom rodziny, którymi się opiekują. Podkreślił, że wraz z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych przedłożył wykaz zobowiązań, toczących się postępowań egzekucyjnych oraz udowodnił swoją sytuację finansową. Wyjaśnił, że pełnomocnik prowadzi niniejszą sprawę wyłącznie za ewentualne koszty postępowania. W sprzeciwie pełnomocnik wnioskodawcy podał, że pomoc otrzymywana przez wnioskodawcę wystarczy wyłącznie na pokrycie podstawowych bieżących potrzeb, nie ma jednocześnie żadnych środków na odłożenie jakiejkolwiek najmniejszej kwoty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – p.p.s.a., przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową wnioskodawcy uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na takie rozstrzygnięcie zasadniczy wpływ miało niewłaściwe wykonanie przez wnioskodawcę zarządzenia wzywającego do uzupełnienia danych zawartych w formularzu PPF. Wnioskodawca praktycznie w ogóle nie ustosunkował się do zawartych w nim pytań. Rozpoznając wniosek strony wskazać należy, że oświadczenie wnioskodawcy jest bardzo ogólnikowe, wnioskodawca nie odpowiedział na istotne kwestie dotyczące jego finansowej sytuacji. W tym zakresie należy wskazać, że wnioskodawca nie przedstawił dokumentów wskazujących na zajęcie komornicze jego majątku firmowego i osobistego. Nadesłane kopie not obciążeniowych i wezwań nie są z tym równoznaczne. Ponadto nie jest Sądowi znane kto jest właścicielem mieszkania wskazywanego jako adres dla doręczeń wnioskodawcy, jakie wnioskodawca ponosi koszty utrzymania tego lokalu oraz utrzymania własnego z żoną. Dalej nie jest Sądowi znane czy małżonka wnioskodawcy jest osobą bezrobotną (nie przedstawiono zaświadczenia z urzędu pracy), w jakiej wysokości wnioskodawca uzyskuje pomoc od rodziców żony oraz od ciotki i wuja, nie podano wysokości uzyskiwanej przez nich emerytury lub renty, jakie wnioskodawca posiada pojazdy mechaniczne. W końcu wnioskodawca nie podał nawet przybliżonych danych dotyczących zadłużenia (u osób prywatnych, bankach, innych podmiotach). Przy tym należy pamiętać, że majątek prowadzonej firmy jest majątkiem odrębnym od majątku osobistego, a ten w niniejszej sprawie nie został w ogóle wyjawiony. Sad nie posiadając ww. danych nie może przychylić się do wniosku i zwolnić stronę z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Dane przedstawione przez wnioskodawcę zarówno w formularzu jak i piśmie wyjaśniającym z dnia 14 lipca 2015 r. są niepełne i niewystarczające, nie przedstawiają wyczerpująco jego sytuacji finansowej i majątkowej. Składanie niepełnych oświadczeń i brak współpracy z sądem pomimo stosownych wezwań utrudnia ocenę rzeczywistych zdolności finansowych skarżącego. Wnioskodawca pozbawił w ten sposób Sąd możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny jego sytuacji materialnej, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy. Wskazać należy, iż na podstawie danych zawartych w formularzu, a także w piśmie z dnia 14 lipca 2015 r. nie jest możliwe ustalenie czy wnioskodawca jest w stanie, czy też nie, ponieść koszty sądowe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Tym bardziej, że wysokość wpisu sądowego w niniejszej sprawie jest stosunkowo niewielka, gdyż wynosi 200 zł. Zaznaczyć należy, że strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Skoro tego wnioskodawca nie uczynił, to brak jest przekonywujących podstaw do stwierdzenia, że wykazał, iż spełnia warunki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym orzeczono, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o odmowie przyznania prawa pomocy.