VII SA/Wa 829/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, , Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz, Protokolant Aleksandra Młyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2006 r. sprawy ze skarg J. J. i J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 r. znak [...] w przedmiocie pozwolenia na rozbudowę i remont budynku mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. VII SA/Wa 829/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] Prezydent [...]zatwierdził projekt budowlany i udzielił J. T. pozwolenia na budowę w zakresie rozbudowy i remontu budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...] na działce ew. [...] z obrębu [...]. Po zawiadomieniu stron o wszczęciu postępowania uczestniczki postępowania J. J. oraz J. S. złożyły pisma w których to wniosły o wydanie decyzji odmownej. J. J. stwierdziła iż, projektowane podwyższenie ściany budynku przy ul. [...] pozbawi światła dziennego pomieszczeń w domu przy ul. [...] oraz, że planowana inwestycja jest niezgodna §12, 13 i 57 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., nr 75, poz. 690). Natomiast J. S. wskazała, iż planowana inwestycja spowoduje dodatkowe obciążenie ściany wspólnej domu przy [...] i należącego do niej domu przy [...], zasłoni w tym domu taras i okna pokoju na drugiej kondygnacji, zakłóci poczucie prywatności, a także niekorzystnie wpłynie na architekturę budynku i obniży wartość nieruchomości. J. J. podniosła także fakt, iż w istniejącej ścianie północnej budynku przy ul. [...], odległej od granicy działki o ok. 3 m wykonano w przeszłości bez zezwolenia drzwi, a także dobudowano schody zewnętrzne, w wyniku czego powstała sytuacja niezgodna z obecnie obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi; samowolnie wykonano także zabudowę balkonu. Organ architektoniczny wydając decyzje o pozwoleniu na budowę stwierdził, że planowane zmiany są zgodne z ostateczną decyzją o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. Projekt jest zgodny z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; w szczególności nowo powstająca w odległości 3 m od granicy działki nadbudowa ściany północnej nie ma otworów okiennych ani drzwiowych, a nadto spełnione są wymagania widoczności nieba określone w §13 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., nr 75, poz. 690); w związku ze spełnieniem tych wymagań i brakiem obowiązującej normy oświetlenia dziennego jedynym kryterium prawidłowości oświetlenia pomieszczenia mieszkalnego w budynku sąsiednim przy ul. [...] pozostaje wielkość okien w tym pomieszczeniu ( zgodnie z treścią § 57 w/w rozporządzenia). Projekt budowlany jest kompletny, posiada pozwolenie wydane przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, zawiera informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, oświadczenie o wykonaniu projektu zgodnie z przepisami i zasadami wiedzy technicznej i zaświadczenie o członkostwie projektantów w odpowiednich izbach samorządu zawodowego. Od powyższej decyzji odwołały się J. J. oraz J.S.. Odwołująca się J. J. zarzuciła w/w decyzji naruszenie § 12, § 13 i § 57 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75 poz. 690), a także art. 5 ust. 1 pkt. 9, art. 35 ust. 1, art. 34 ust.4 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r., oraz art. 6, 7, 40 § 2, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. Podniosła ona również, iż planowana inwestycja doprowadzi do całkowitego zasłonięcia i zaciemnienia jedynego okna w pomieszczeniu mieszkalnym znajdującym się w jej budynku, który sąsiaduje z nieruchomością inwestora. J. J. stwierdziła , iż planowana inwestycja nie spełnia wymogów dotyczących odległości od działki sąsiedniej, określonych w § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 w/w rozporządzenia. Skarżąca J. J. stanowczo twierdziła, iż budynek którego dotyczy inwestycja, znajduje się w odległości 2,9 m od granicy działki, a nie 3 m jak twierdzi organ. Podniosła również to, że organ nie zbadał czy planowana rozbudowa nie prowadzi do zmiany charakteru domu przy ul. [...] z domu jednorodzinnego na dom wielorodzinny, gdyż inwestor doprowadzi w efekcie zamierzonych prac do utworzenia oddzielnych mieszkań z osobnymi wejściami co nie odpowiada pierwotnemu projektowi budowlanemu (dom jednorodzinny w zabudowie bliźniaczej). Natomiast odwołująca się J. S., podniosła, iż zaprojektowane okno mające pełną wysokość poddasza 2m i szerokość 2,5m, w odległości 2,5m od jej granicy i okna z wejściem na taras, będzie wychodziło bezpośrednio na taras widokowy na trzeciej kondygnacji. Wskazała również na fakt, iż organ nie zbadał faktu naruszenia prawa własności jej nieruchomości, a także nie odniósł się do zarzutów zawartych w jej pismach. Odwołujące się wskazały, iż organ naruszył szereg przepisów k.p.a., określających zasady prowadzenia postępowania administracyjnego. Podstawowy zarzut w tym zakresie, dotyczy naruszenia obowiązku wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy, określonego w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Już powyżej przetoczone okoliczności - dotyczące naruszeń prawa materialnego - wskazują, że organ nie wziął pod rozwagę, szeregu okoliczności dla sprawy całkowicie zasadniczych. Dotyczy to w szczególności wspomnianego otworu drzwiowego w ścianie północnej, rzeczywistej odległości budynku od granicy sąsiedniej działki. Organ nie odniósł się również i nie zbadał we właściwy sposób innych okoliczności podnoszonych przez skarżące na gruncie prowadzonej korespondencji. Decyzją z dnia [...] maja 2005 r. znak [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2005 r. Organ II instancji wskazał, iż w wyniku dokonanych ustaleń nie stwierdzono naruszeń i niezgodności , które wskazywałyby , że projektowana inwestycja nie spełnia warunków określonych w decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Zarzut dotyczący naruszenia przepisów § 12, 13 i 57 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych , jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie znajduje uzasadnienia , bowiem projektowana rozbudowa budynku nie spowoduje zacienienia okna w pomieszczeniu mieszkalnym znajdującym się w budynku skarżącej. Ponadto nie jest zgodne z prawdą twierdzenie odwołującej się, iż w w/w pomieszczeniu jest tylko jedno okno , gdyż z przedłożonego rzutu parteru budynku przy ul. [...] wynika , iż w omawianym pomieszczeniu jest jeszcze drugie okno Z projektu budowlanego wynika również, iż inwestor nie zamierza zrealizować w ścianie okno , niemniej jednak będzie ono usytuowane w odległości 4 m od granicy działki , zgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Natomiast istniejący otwór drzwiowy, nie może być przedmiotem niniejszego postępowania. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły Jolanta Jarczyńska oraz Jolanta Samos-Zielińska podnoszące zarzuty już uprzednio wskazane w odwołaniu. Zaskarżonej decyzji zarzuciły rażące naruszenie § 12, § 13 i § 57 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. Nr 75 poz. 690), art. 5 ust. 1 pkt. 9, art. 35 ust. 1, art. 34 ust. 4 ustawy prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r., oraz art. 6, 7, 40 §2, 77 § 1, 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżące wniosły o stwierdzenie nieważności decyzji i i II instancji, a w przypadku nie podzielenia przez Sąd argumentacji strony skarżącej w zakresie powyższego wniosku wniosły o uchylenie w całości obu ww. decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o oddalenie skargi podnosząc jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu ( art.145 § 1 pkt 1 w/w ustawy ). Na wstępie należy stwierdzić, iż postanowieniem z dnia 27 lipca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył skargi J. J. i J. S. do wspólnego rozpoznania. Obie skargi zasługują na uwzględnienie zaskarżone decyzje organów obu instancji naruszają bowiem przepisy postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Należy stwierdzić, iż już organ I instancji nie ustosunkował się wnikliwie do zarzutów podniesionych przez skarżące jeszcze przed wydaniem decyzji I – instancji, a miał taki obowiązek. Zgodnie z art. 77 kpa organy orzekające mają obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wyczerpujące zebranie materiału dowodowego oznacza także jego wszechstronne rozpatrzenie. Stąd wymóg, by w uzasadnieniu faktycznym decyzji organ wykazał przyczyny, z powodu których dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji powołał się na §13 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., nr 75, poz. 690) i stwierdził, iż spełnione są wymagania ,,widoczności nieba" określone w tym paragrafie. Sąd zauważa, iż w §13 w/w rozporządzenia, nie ma mowy o ,,widoczności nieba" tak jak stwierdził organ, w tym paragrafie mowa jest o odległość budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów, która powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji nie odniósł się wogóle do zarzutów stawianych przez skarżące. Ponadto stwierdzić należy, że naruszono § 57 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75 poz. 690), ponieważ nie ustalono stosunku powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi, a organ I instancji wskazał, iż w/w paragraf mówi o wielkości okien w pomieszczeniach. W/w paragraf mówi w punkcie pierwszym, iż pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości, z uwzględnieniem warunków określonych w § 13 oraz w ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy. Natomiast punkt drugi tegoż paragrafu stwierdza, iż w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8, natomiast w innym pomieszczeniu, w którym oświetlenie dzienne jest wymagane ze względów na przeznaczenie - co najmniej 1:12. Organ II instancji był zobowiązany rozpoznając sprawę na nowo ustosunkować się do podniesionych w odwołaniu zarzutów. Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy, w ramach swoich uprawnień kontrolnych, ocenia materiał dowodowy, stan faktyczny stwierdzony w czasie wydania decyzji przez organ I instancji, ale może też rozszerzyć postępowanie dowodowe na nowe okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji, jak i na te, które po wydaniu decyzji przez organ I instancji uległy zmianie, oraz te, które w świetle zmienionych przepisów prawa mają znaczenie prawne ( zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2000 r. sygn. akt V SA 102/2000 publ. LEX nr 49869 i Gazeta Prawna 2005/67 str. 5 ). Tymczasem organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów skarżących dotyczących naruszenia § 12, § 13 i § 57 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75 poz. 690) stwierdził tylko, iż projektowana rozbudowa budynku nie spowoduje zacienienia okna w pomieszczeniu mieszkalnym znajdującym się w budynku przy ul. [...]. Wskazać należy iż, kwestie podnoszone przez skarżące podczas postępowania administracyjnego ( zacienienie, zaciemnienie części budynku, zagrożenie konstrukcji budynków mających wspólną ścianę ) nie były przedmiotem badań, ekspertyz, opinii biegłych. Organy architektoniczne mają jednak możliwość dopuszczenia dowodów z przesłuchania świadków oraz z opinii biegłych na okoliczności podnoszone w sprawie, a nie dostatecznie wyjaśnione zgodnie z art. 77 § 3 k.p.a. W każdym razie organy I i II instancji powinny ustosunkować się do żądań i twierdzeń stron, uwzględnić zarówno interes społeczny , jak i słuszny interes obywateli. Należy jeszcze raz podkreślić, iż w myśl ogólnych zasad postępowania administracyjnego, organy administracji powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) iw tym celu obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), zaś wynik tej oceny powinien znaleźć prawidłowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Z przepisu art. 138 k.p.a. wynika, że organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji. Kompetencje organu odwoławczego oznaczają dokonanie merytorycznej i prawnej oceny zaskarżonej decyzji. Jeżeli organ odwoławczy nie usuwa naruszeń prawa popełnionych przez organ I instancji - utrzymując w mocy bez zmian naruszającą prawo decyzję tego organu - wydaje decyzję również naruszającą prawo ( zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku z dnia 14 kwietnia 1999 r. sygn. akt SA/Bk 675/98 i SA/Bk 676/98 publ. LEX Polonica ). Zasadom postępowania administracyjnego nie odpowiada prowadzenie postępowania administracyjnego, w którym organy prowadzące postępowanie, bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków stron, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Z tych względów orzeczono jak w punkcie I na podstawie art. 145 § 1 ust 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W II punkcie orzeczono na podstawie art. 152 w/w ustawy.