VII SA/Wa 829/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz (spr.), , Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak, , Protokolant Anna Mężyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2006 r. sprawy ze skargi S. T. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2006 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia I. skargę oddala, II. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. G. z Kancelarii Adwokackiej, ul. [...], kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych) oraz kwotę 55 zł (pięćdziesiąt pięć złotych) stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, łącznie kwotę 305 zł (trzysta pięć złotych). Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. znak [...], po rozpatrzeniu zażalenia zainteresowanego właściciela sąsiedniej działki S. T., utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2005 r. umarzające wszczęte postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że wojewódzki organ nadzoru budowlanego zaskarżonym postanowieniem umorzył wszczęte na wniosek zainteresowanego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2000 r. zobowiązującego inwestora budynku inwentarskiego na działce nr [...] M. G. do przedłożenia opinii rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń pożarowych odnośnie realności występowania zagrożenia pożarowego dla ludzi i mienia. Rozpoznając sprawę w postępowaniu zażaleniowym, organ odwoławczy powołując art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 126 kpa wskazał na brak podstawy prawnej do weryfikacji postanowienia organu powiatowego w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności. Na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładające obowiązek nie przysługiwało zażalenie, a zatem wszczęte na wniosek postępowanie nadzwyczajne powinno być umorzone jako bezprzedmiotowe, skoro w postępowaniu tym organ nadzorczy może badać jedynie postanowienia, na które służy zażalenie. Stąd też organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie I-instancyjne, podkreślając przy tym, że podniesione zarzuty pozostają bez wpływu na przedmiotowe rozstrzygnięcie, jako że odnoszą się do istoty sprawy, a to nie jest przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia. Skargę na powyższe postanowienie złożył S. T. podnosząc, że zaskarżone postanowienie jest absolutnym nieporozumieniem, bo powinna być wydana decyzja. Wskazując na kwestie merytoryczne i działania organów administracji poczynając od 1999 r., skarżący odwołuje się do spraw legalizacji budowy inwestora G., opisuje bezczynność organów i celowe niepodejmowanie ostatecznych rozstrzygnięć, a wydawanie postanowień niekończących spraw, wskazuje na zastrzeżenia co do granic działek, stronniczość urzędników i sprzyjanie inwestorowi ze szkodliwym działaniem dla sąsiada. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podkreślając, że po sprecyzowaniu przedmiotu skargi sądowej przez zainteresowanego (pierwotnie jej treść nie pozwala ustalić jakiego aktu dotyczy) wskazane zostało, że dotyczy ona postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zapisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego, nie orzekając o istocie sprawy. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sad zobowiązany jest do zbadania czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Skarga dotyczy postanowienia wydanego w II instancji przez organ prowadzący postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji (postanowienia). Postępowanie to jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, mającym na celu stwierdzenie czy kontrolowane orzeczenie zostało wydane z naruszeniem art. 156 § 1 kpa, tj. czy wystąpiły przesłanki wymienione w tym przepisie a stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności. Postępowanie nadzorcze jest więc postępowaniem prowadzonym w nowej sprawie i tylko w ograniczonym zakresie a to oznacza, że organ nadzoru nie rozstrzyga istoty sprawy, zajmując się tylko i wyłącznie wadliwością samej decyzji kontrolowanej. Tak wyznaczony zakres rozstrzygania w sprawie dotyczącej wyłącznie samego stwierdzenia nieważności wpływa następnie na zakres działania organu odwoławczego, który też tylko w takim zakresie powinien sprawować kontrolę w toku instancji. W niniejszej sprawie organ nadzorczy umorzył wszczęte postępowanie administracyjne w trybie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 126 kpa, wskazując, że w sprawie objętej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2000 r. przepis art. 156 kpa nie ma zastosowania. Podkreślić tu należy, że wnioskiem skarżącego wszczęte zostało postępowanie o stwierdzenie nieważności postanowienia (zobowiązującego do przedłożenia opinii rzeczoznawcy) nie podlegającego zaskarżeniu. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 kpa oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać może z różnych przyczyn, dzielących się na podmiotowe oraz przedmiotowe. Klasyczną postać bezprzedmiotowości postępowania stanowi przypadek, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie prawnie nie istnieje. Przesłanka umorzenia postępowania może wystąpić w trybie zwykłym postępowania albo też w postępowaniach nadzwyczajnych. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z umorzeniem postępowania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności (tryb nadzwyczajny), w którym to trybie umorzenie postępowania należy oceniać w odniesieniu do przesłanek wzruszenia już istniejącej decyzji albo stwierdzenia jej nieważności (vide Komentarz Kodeks Postępowania Administracyjnego – B. Adamiak/J. Borkowski, wyd. Beck, Warszawa 2004, str. 478-479). Jeżeli więc postanowienie, o którego nieważność wnosiła strona, nie było zaskarżalne (o czym strony były pouczone), to istotnie stosownie do treści art. 126 kpa nie ma względem niego zastosowania art. 156 kpa, ustanawiający podstawy nieważności i jak słusznie wskazał organ odwoławczy, brak było podstawy prawnej do weryfikacji niezaskarżalnego postanowienia w trybie postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności. Jeżeli jednak postępowanie takie zostało wszczęte, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, to podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Aczkolwiek z uwagi na to, że postępowanie o stwierdzenie nieważności jest postępowaniem w nowej sprawie i sprawa ta ulegała zakończeniu wskutek umorzenia tegoż postępowania, a więc orzeczenie organu, jak podnosił skarżący, winno być w formie decyzji a nie postanowienia, tym niemniej samo rozstrzygnięcie jest prawidłowe i jego błędne zatytułowanie nie miało wpływu na merytoryczną treść. Analizując treść skargi stwierdzić należy, ze dotyczy ona kwestii merytorycznych i działania organów administracji, co pozostaje bez znaczenia dla niniejszej sprawy, której przedmiotem była wyłącznie kwestia proceduralna. Reasumując, skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).