VII SA/Wa 83/08

Referendarz sądowy - Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak : [...] w przedmiocie : odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę postanawia : odmówić H. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W dniu 26 lutego 2008r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez wnioskodawczynię formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. W niniejszej sprawie zważono co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiści ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Powołany wyżej przepis wskazuje, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Z przedstawionych przez wnioskodawczynię danych w formularzu jak i nadesłanych dokumentów nie wynika, aby należała ona do ludzi rzeczywiście ubogich, których środki są bardzo ograniczone. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią pozostaje syn i synowa. Wnioskodawczyni posiada dom o powierzchni 220,00 m - oraz nieruchomość rolną o powierzchni 7,81 ha. Źródłem utrzymania wnioskodawczyni i jej rodziny są dochody uzyskiwane przez nią oraz syna z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej z której oboje ponoszą stratę oraz dochody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości 1.350,00 złotych i otrzymywanych do niego dopłat obszarowych w wysokości 479,65 złotych. Po zsumowaniu dochodów i ponoszonych strat wnioskodawczyni wskazała, że jej miesięczny dochód jest ujemny i wynosi 234,95 złotych. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podała, że jest obciążona kredytami z tytułu klęsk żywiołowych i konieczności odnowienia produkcji rolnej, jak również obciążeniami z tytułu rozliczeń z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych spowodowanych wyłączeniem z ubezpieczenia w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Z nadesłanych przy formularzu dokumentów wynika, że wnioskodawczyni posiada w Banku Spółdzielczym w L. zadłużenie o łącznej wysokości 44.920,00 złotych z tytułu kredytu na klęski z różnymi terminami jego spłaty i w różnych wysokościach ( 3.920,00 złotych - płatność 24.03.2010r., 13.700,00 złotych - płatność 14.11.2008r., 6.800,00 złotych płatność 19.10.2010r., 5.500,00 - płatność 01.09.2008r., 15,000,00 złotych - płatność 04.06.2010r.). Dołączone do wniosku kserokopie opinii Komisji Społecznej powołanej przez Wojewodę [...] potwierdzają pozytywne zaopiniowanie wniosków dotyczących udzielenia wnioskodawczyni kredytów na : przywrócenie funkcji użytkowych zniszczonych wskutek huraganu w styczniu 2007r. budynków do stanu sprzed klęski żywiołowej w wysokości 5.940,00 złotych, na przywrócenie produkcji do stanu sprzed klęski suszy, która wystąpiła w czerwcu i lipcu 2006r. w wysokości 13.794,00 złotych, na przywrócenie produkcji do stanu sprzed klęski wymarznięcia, które miało miejsce w styczniu - kwietniu 2006r. w wysokości 5.500,00 złotych, na przywrócenie produkcji do stanu sprzed klęski suszy, która wystąpiła w lipcu 2005r. w wysokości 7.590,00 złotych, na przywrócenie produkcji do stanu sprzed klęski nadmiernych opadów atmosferycznych, które miały miejsce w czerwcu 2002r. w wysokości 8.020,00 złotych oraz na przywrócenie produkcji do stanu sprzed klęski huraganu, gradobicia i nadmiernych opadów atmosferycznych, co miało miejsce w lipcu i sierpniu 2001. kwotę w wysokości 8.365,00 złotych. Wnioskodawczyni dołączyła także umowę z dnia 20 września 2006r. zawartą z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych o rozłożeniu na raty należności w wysokości 29.007,18 złotych, według stanu na dzień 14 lipca 2006r. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz ubezpieczenie zdrowotne. Z nadesłanego zestawienia przychodów i kosztów wnioskodawczyni oraz jej syna za rok obrotowy 2007 wynika, że oboje ponieśli straty. Wnioskodawczyni dodała, że aktualne trudności firmy i obniżenie obrotów nastąpiło na skutek powstałego zagrożenia utraty lokalu w którym prowadzona jest działalność. Z dołączonego zaświadczenia z Urzędu Gminy C. z dnia 29 października 2007r. wynika, że wnioskodawczyni posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 10,38 ha fizycznych, z którego dochód roczny z 8,79 ha przeliczeniowych wynosi 16.683,42 złote, co miesięcznie daje kwotę w wysokości 1.390,28 złotych. Wnioskodawczyni dołączyła także decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 9 stycznia 2008r. o przyznaniu jej płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości 5.755,74 złotych. Z nadesłanego wykazu ponoszonych stałych miesięcznych wydatków wynika, że średnio wnioskodawczyni wydaje na opłaty związane z utrzymaniem domu, odzież, wyżywienie, środki czystości, ochronę zdrowia oraz obowiązkowe składki własne oraz członków rodziny do ZUS, kwotę w wysokości 3.196,00 złotych. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że podane miesięczne koszty stałe nie obejmują innych wydatków takich jak, np. telefon, środki transportu, ubezpieczenie budynków, abonament TVP, prasa, koszty napraw i remontów koniecznych, podatek od nieruchomości, koszty związane z nauką synowej, które są pokrywane z kredytów. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni w świetle powyższych danych uznano, że nie kwalifikuje się ona do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Podkreślić należy, że na tle dotychczasowych uregulowań w orzecznictwie i doktrynie ugruntowany został pogląd, iż zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy powinna być rozpatrywana zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnej sprawie, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. W odniesieniu do tego drugiego aspektu w grę wchodzić będą nie tylko okoliczności dotyczące bieżących dochodów strony, ale ocena realnych możliwości finansowych wnioskodawcy. Uwzględniając powyższe zauważono, że w rozpatrywanej sprawie zasadnicze znaczenie ma fakt, iż wnioskodawczyni oprócz stałego źródła dochodu uzyskiwanego z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, prowadzi działalność gospodarczą tak jak i syn, który pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Uznano zatem, że skarżąca ma realną możliwość uzyskiwania z tego tytułu dochodu. Stwierdzono, że mało przekonywujący jest fakt, że zarówno wnioskodawczyni z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jak i jej syn prowadząc Zakład instalacji elektrycznych nie uzyskują żadnego dochodu, ponosząc jedynie same straty. Zaznaczyć należy, że prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z koniecznością posiadania środków finansowych. Z nadesłanych kserokopii zestawienia przychodów i kosztów wnioskodawczyni oraz jej syna za rok obrotowy 2007 wynika, że przychód z działalności gospodarczej wnioskodawczyni prowadzącej Przedsiębiorstwo Handlowo - Usługowe wyniósł 232.989,83 złote, a syna 2.250,59 złotych. Powyższe może zatem sugerować że wnioskodawczyni oraz jej syn posiadają określone środki konieczne na prowadzenie działalności. Wnioskodawczyni zaś nie wykazała, że posiada jakiekolwiek oszczędności bądź dysponuje określoną kwotą pieniężną. Dodatkowo wskazać należy, że z akt administracyjnych wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego we W. z dnia [...] (sygn. akt I Ns 816/03) w wyniku podziału majątku wspólnego wnioskodawczyni oraz jej męża przyznano wnioskodawczyni nieruchomość położoną w C. przy ul. B. o powierzchni 413 m -, nieruchomość położoną w C. przy ul. B. o powierzchni 413 m - zabudowaną domem oraz budynkami garażowo-gospodarczymi o wartości 199.500,00 złotych, gospodarstwo rolne położone w miejscowości P. o powierzchni 7,81 ha wraz z zabudowaniami o wartości 70. 000,00 złotych, ciągnik C - 330 o wartości 10.000,00 złotych, przyczepę ciągnikową o wartości 3.000,00 złotych, siewnik "KOS" o wartości 300,00 złotych, śrutownik o wartości 600,00 złotych oraz samochód osobowy Ford Scorpio rok produkcji 1990 o wartości 6.500,00 złotych. Powyższych nieruchomości oraz pojazdów mechanicznych oprócz domu o powierzchni 220,00 m - oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 7,81 ha wnioskodawczyni nie wskazała w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Posiadanie powyższych nieruchomości, pojazdów mechanicznych oraz maszyn rolniczych również nie wskazuje na trudną sytuację materialną wnioskodawczyni. Zauważyć przy tym należy, że wnioskodawczyni oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, jak podano w formularzu ponoszą miesięcznie stratę w wysokości 234,95 złotych, a ich średnie miesięczne wydatki stałe wynoszą 3.196,00 złotych. Przy czym, wnioskodawczyni dodała, że nie są to wszystkie ponoszone przez nią miesięcznie wydatki stałe, gdyż pozostałe pokrywane są z kredytów. Ponoszone wydatki znacznie zatem przewyższają wskazane w formularzu przez wnioskodawczynię dochody. Podkreślić należy, że Bank Spółdzielczy w L. udzielając wnioskodawczyni kredytu w wysokości 44.920,00 złotych ocenił jej sytuację finansową jako odpowiednią do przyznania kredytu, umożliwiającą ponoszenie obciążeń z nimi związanych. Strona natomiast nie wskazała, by miała jakiekolwiek problemy ze spłatą kredytu z uzyskiwanych dochodów. Powyższe wskazuje, że wnioskodawczyni posiada środki zarówno na spłatę rat udzielonego kredytu na klęski jak i na raty z tytułu rozliczeń z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. W świetle powyższych rozważań stwierdzono, że wnioskodawczyni nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Analizując powyższe dane w tym ponoszone wydatki oraz sytuację materialną wnioskodawczyni uznano, że jest ona w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie i ustanowić pełnomocnika z wyboru. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.