VII SA/Wa 83/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bogusław Cieśla po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2007r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy ogrodzenia postanawia: odmówić H. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Pismem z dnia [...] marca 2008r. H. K. wniosła sprzeciw na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2008r. odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie Sądu z dnia 12 marca 2008r. traci moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ogólną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez strony kosztów sądowych. Każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko zupełny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Ponadto należy podkreślić, że zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych jest instytucją wyjątkową, powodującą uszczuplenie dochodów państwa. W tej sytuacji możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy, wykazanej w treści wniosku. Z uzupełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z synem i synową. H.K. posiada dom o powierzchni 220,00 m - oraz nieruchomość rolną o powierzchni 7,81 ha. Wnioskodawczyni i jej rodzina utrzymują się z dochodów uzyskiwanych przez nią i syna z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, z której oboje ponoszą stratę oraz dochody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości 1.350,00 zł i otrzymywanych do niego dopłat obszarowych w wysokości 479,65 zł. Skarżąca wskazała, że po zsumowaniu dochodów i ponoszonych strat jej miesięczny dochód jest ujemny i wynosi 234,95 złotych. Uzasadniając swój wniosek H. K. podniosła, że jest obciążona kredytami z tytułu klęsk żywiołowych i konieczności odnowienia produkcji rolnej, jak również obciążeniami z tytułu rozliczeń z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych spowodowanych wyłączeniem z ubezpieczenia w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Wnioskodawczyni dołączyła umowę z dnia [...] września 2006r. zawartą z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych o rozłożeniu na raty należności w wysokości 29.007,18 zł, według stanu na dzień 14 lipca 2006r. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz ubezpieczenie zdrowotne. Z nadesłanego zestawienia przychodów i kosztów skarżącej oraz jej syna za rok obrotowy 2007 wynika, że oboje ponieśli straty. Wnioskodawczyni dodała, że aktualne trudności firmy i obniżenie obrotów nastąpiło na skutek powstałego zagrożenia utraty lokalu, w którym prowadzona jest działalność. Z nadesłanego zaświadczenia z Urzędu Gminy C. z dnia [...] października 2007r. wynika, że strona posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 10,38 ha fizycznych, z którego dochód roczny z 8,79 ha przeliczeniowych wynosi 16.683,42 zł, co miesięcznie daje kwotę w wysokości 1.390,28 zł. Do wniosku została także dołączona decyzja Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2008r. o przyznaniu H. K. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości 5.755,74 zł. Dołączone do wniosku kserokopie opinii Komisji Społecznej powołanej przez Wojewodę [...] potwierdzają, że skarżąca uzyskała pozytywną opinię wniosków dotyczących udzielenia jej kredytów na: przywrócenie funkcji użytkowych zniszczonych wskutek huraganu w styczniu 2007r. budynków do stanu sprzed klęski żywiołowej w wysokości 5.940,00 zł, na przywrócenie produkcji do stanu sprzed klęski suszy, która wystąpiła w czerwcu i lipcu 2006r. w wysokości 13.794,00 zł, na przywrócenie produkcji do stanu sprzed klęski wymarznięcia, które miało miejsce w styczniu - kwietniu 2006r. w wysokości 5.500,00 zł, na przywrócenie produkcji do stanu sprzed klęski suszy, która wystąpiła w lipcu 2005r. w wysokości 7.590,00 zł, na przywrócenie produkcji do stanu sprzed klęski nadmiernych opadów atmosferycznych, które miały miejsce w czerwcu 2002r. w wysokości 8.020,00 zł oraz na przywrócenie produkcji do stanu sprzed klęski huraganu, gradobicia i nadmiernych opadów atmosferycznych, co miało miejsce w lipcu i sierpniu 2001r. kwotę w wysokości 8.365,00 zł. Z nadesłanych przy formularzu dokumentów wynika, że wnioskodawczyni posiada w Banku Spółdzielczym w L. zadłużenie o łącznej wysokości 44.920,00 zł z tytułu kredytu na klęski z różnymi terminami jego spłaty i w różnych wysokościach (3.920,00 zł - płatność 24.03.2010r., 13.700,00 zł - płatność 14.11.2008r., 6.800,00 zł płatność 19.10.2010r., 5.500,00 - płatność 01.09.2008r., 15,000,00 zł - płatność 4.06.2010r.). Ponadto skarżąca podała, że na opłaty związane z utrzymaniem domu, odzież, wyżywienie, środki czystości, ochronę zdrowia oraz obowiązkowe składki własne oraz członków rodziny do ZUS, średnio miesięcznie wydaje kwotę w wysokości 3.196,00 zł. Dodatkowo wskazała, że podane miesięczne koszty stałe nie obejmują innych wydatków takich jak, np. telefon, środki transportu, ubezpieczenie budynków, abonament TVP, prasa, koszty napraw i remontów koniecznych, podatek od nieruchomości, koszty związane z nauką synowej, które są pokrywane z kredytów. W złożonym sprzeciwie z dnia [...] marca 2008r. skarżąca nie przedstawia żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby jego uwzględnienie. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni w świetle powyższych danych uznano, że nie kwalifikuje się ona do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wykładnia systemowa art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prowadzi do wniosku, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, jest to obowiązek strony. Zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. We wniosku skarżąca podała, że ona oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, ponoszą miesięcznie stratę w wysokości 234,95 złotych, a ich średnie miesięczne wydatki stałe wynoszą 3.196,00 złotych. Przy czym, nie są to wszystkie ponoszone przez nią miesięcznie wydatki stałe, gdyż pozostałe pokrywane są z kredytów. Z nadesłanych kserokopii zestawienia przychodów i kosztów wnioskodawczyni oraz jej syna za rok obrotowy 2007 wynika, że przychód z działalności gospodarczej wnioskodawczyni prowadzącej Przedsiębiorstwo Handlowo - Usługowe wyniósł 232.989,83 zł, a syna 2.250,59 zł. Powyższe może wskazywać, że wnioskodawczyni oraz jej syn posiadają określone środki konieczne na prowadzenie działalności. Nadto należy wskazać, że storna posiada dom o powierzchni 220 m 2 oraz działkę rolną o powierzchni 7, 81 ha. Natomiast z nadesłanego zaświadczenia z Urzędu Gminy C. z dnia [...] października 2007r. wynika, że strona posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 10,38 ha fizycznych, z którego dochód roczny z 8,79 ha przeliczeniowych wynosi 16.683,42 zł, co miesięcznie daje kwotę w wysokości 1.390,28 zł. Wnioskodawczyni podała także, że zaciągnęła kredyty w banku w łącznej wysokości 44.920 zł. Dodatkowo wskazać należy, że z akt administracyjnych wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego we W. z dnia [...] marca 2005r. (sygn. akt [...]) w wyniku podziału majątku wspólnego wnioskodawczyni oraz jej męża przyznano wnioskodawczyni nieruchomość położoną w C. przy ul. B. [...] o powierzchni 413 m-, nieruchomość położoną w C. przy ul. B. [...] o powierzchni 413 m- zabudowaną domem oraz budynkami garażowo- gospodarczymi o wartości 199.500,00 złotych, gospodarstwo rolne położone w miejscowości P. o powierzchni 7,81 ha wraz z zabudowaniami o wartości 70. 000,00 zł, ciągnik C - 330 o wartości 10.000,00 złotych, przyczepę ciągnikową o wartości 3.000,00 zł, siewnik "KOS" o wartości 300,00 złotych, śrutownik o wartości 600,00 złotych oraz samochód osobowy Ford Scorpio rok produkcji 1990 o wartości 6.500,00 zł. Powyższych nieruchomości oraz pojazdów mechanicznych oprócz domu o powierzchni 220,00 m - oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 7,81 ha wnioskodawczyni nie wskazała w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Powyższe fakty wskazują, że skarżąca nie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, w której należałoby odciążając wnioskodawcę przerzucić koszty sądowe na państwo (współobywateli). Sąd dokonując oceny danych zawartych we wniosku oraz na podstawie akt sprawy uznał, iż skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy również podkreślić, iż na tym etapie postępowania do kosztów sądowych zaliczyć można jedynie wpis od skargi w wysokości 200 zł. W ocenie Sądu jest to kwota leżąca w możliwościach płatniczych skarżącej. Wniosek o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika - na tym etapie postępowania, mając na względzie rodzaj sprawy i sposób działania Sądu, który kontroluje zgodność z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia - zdaniem Sądu, również nie zasługiwał na uwzględnienie. Należy ponadto podkreślić, że stosownie do art. 6 powołanej ustawy Sąd ma obowiązek udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego podkreśla się, że z uwagi na liczne gwarancje procesowe, brak tzw. przymusu adwokackiego przed sądem I instancji, a także przedmiot sprawy, nie zachodzi konieczność ustanawiania przez Sąd na rzecz skarżących profesjonalnych pełnomocników (zob. postanowienie NSA z 19 października 2005r., sygn. akt II GZ 116/05, niepubl.). Po przeanalizowaniu wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a także zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, Sąd stwierdził, iż przesłanki będące warunkiem niezbędnym do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie są spełnione w przedmiotowej sprawie. Z powyższych względów na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.