VII SA/Wa 830/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Daria Gawlak – Nowakowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi J. Z. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2010 r. znak [...] w przedmiocie przekazania podania zgodnie z właściwością I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej J. Z. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r., znak: [...], na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej K.p.a.) przekazał do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego celem stosownego załatwienia podanie J. Z. z dnia [...] lutego 2010 r., w części dotyczącej wniosku o wyłączenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z postępowania egzekucyjnego w sprawie dotyczącej rozbiórki części budynku gospodarczego na działce nr [...] w miejscowości O. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że J. Z. podaniem z dnia [...] lutego 2010 r. wniosła o wyłączenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z prowadzonego postępowania egzekucyjnego w sprawie dotyczącej rozbiórki części budynku gospodarczego na działce nr [...] w miejscowości O. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego mając na względzie art. 19 K.p.a., przyjął, że przepis ten nakłada na organ administracji publicznej obowiązek kontroli swojej właściwości rzeczowej, miejscowej i instancyjnej, chroniąc w ten sposób stronę postępowania administracyjnego przed skutkami nieznajomości prawa w zakresie m.in. formułowania żądań i kierowania ich do właściwych organów. Stosownie do art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm., zwanej dalej Prawo budowlane) organem wyższego stopnia w stosunku do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jest wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego. Tak, więc organem wyższego stopnia wobec Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. jest [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, który jest właściwy do rozpatrzenia wniosku J. Z. o wyłączenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego od prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zatem jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. J. Z. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 144 K.p.a., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2010 r., znak: [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podtrzymał w całości swoją dotychczasową argumentację i stwierdził, że ponowna analiza akt sprawy wykazała zasadność przekazania podanie J. Z. z dnia [...] lutego 2010 r. w części dotyczącej wniosku o wyłączenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z postępowania egzekucyjnego w sprawie dotyczącej rozbiórki części budynku gospodarczego na działce nr [...] w miejscowości O. na podstawie art. 19 K.p.a. w związku z art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego, [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego Na powyższe postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2010 r. J. Z. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi zarzuciła, że w sprawie niniejszej złożyła doniesienie do Prokuratury o popełnienie przestępstwa urzędniczego z art. 231 k.k. przez Inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w L. oraz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W., a zatem zachodzi podstawa do wyłączenia tych organów i rozpoznania sprawy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podaniem z dnia [...] lutego 2010 r. skierowanym do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego J. Z. wniosła o wyłączenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z postępowania egzekucyjnego w sprawie dotyczącej rozbiórki części budynku gospodarczego na działce nr [...] w miejscowości O. i przedstawiła zarzuty przeciwko inspektor L. D. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w zaskarżonym postanowieniu uznał, że przedmiotem żądania skarżącej jest wniosek o wyłączenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. od prowadzenia egzekucji – rozbiórki budynku i stwierdził, że zgodnie z art. 83 ust. 2. Prawa budowlanego organem właściwym do jego rozpatrzenia jest [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, jako organ wyższego stopnia w stosunku do wskazanego Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. Wskazać należy, że zgodnie z zasadą praworządności (art. 6 K.p.a.) organy administracji publicznej mają obowiązek przestrzegać z urzędu swoją właściwość rzeczową i miejscową (art. 19 K.p.a.). Przestrzeganie właściwości stanowi jeden z warunków prawidłowości decyzji administracyjnej, bowiem sprawa musi być rozpatrzona i załatwiona przez organ właściwy. O zdolności organu administracji publicznej do prowadzenia postępowania administracyjnego, obok wskazanej wyżej właściwości tego organu, decyduje również instytucja wyłączenia. Przepisy postępowania administracyjnego w art. 24 K.p.a., art. 25 K.p.a., art. 26 K.p.a. i art. 27 K.p.a. określają, w jakich przypadkach organy administracyjne podlegają wyłączeniu w celu zapewnienia bezstronności ich orzekania. Wskazane wyżej przepisy art. 24 i art. 27 K.p.a. dotyczą wyłączenia: pracownika organu administracji, piastuna organu administracji oraz członka organu kolegialnego od udziału w postępowaniu w sprawie, natomiast art. 26 K.p.a. wskazuje przesłanki wyłączenia organu od załatwienia sprawy i ten przepis powoduje zarazem wygaśnięcie kompetencji organu do załatwienia sprawy. Oznacza to, że żaden z pracowników tego organu nie będzie mógł prowadzić danej sprawy. W przypadku wyłączenie pracownika, jeżeli następuje ono z mocy prawa (art. 24 § 1 K.p.a.), to zbędne jest wydawanie w tej mierze odrębnego postanowienia. Niemniej jednak akt ten jest konieczny, gdy wyłączenie następuję w trybie art. 24 § 3 K.p.a., a więc po uprawdopodobnieniu okoliczności innych, niż wymienione w art. 24 § 1 K.p.a., mogących mieć wpływ na bezstronność pracownika załatwiającego sprawę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 1990 r., sygn. akt SA Po 1555/89, OSNA 1990, nr 2-3. poz. 44). Zgodnie z art. 24 § 3 K.p.a. postanowienie o wyłączeniu pracownika wydaje bezpośredni jego przełożony, a nie organ wyższego stopnia. Przesłanki wyłączenia pracowników organów administracji mają również zastosowanie wobec samych organów administracji, ściślej wobec osób pełniących funkcję organu. W tej mierze, jeżeli chodzi o wyłączenie piastuna organu administracji publicznej na podstawie art. 24 § 3 K.p.a., można mieć wątpliwości, kto ma wydać postanowienie o jego wyłączeniu. Zapewne należy tu przyjąć, że będzie to organ wyższego stopnia. Natomiast w przepisie art. 25 § 1 K.p.a. uregulowano dalsze zasady wyłączenia organu administracji publicznej, poza tymi, które reguluje art. 24 K.p.a. Z tym, że przepis art. 25 K.p.a. nie stanowi o wyłączeniu od udziału w sprawie, ale o wyłączeniu od załatwienia sprawy. Zatem uregulowanie z art. 25 K.p.a. ma szerszy charakter wyłączenia niż z art. 24 K.p.a. Regulacja zawarta w art. 25 K.p.a. w ujęciu przedmiotowym odnosi się wyłącznie do szeroko pojętych interesów majątkowych osoby piastującej funkcję organu administracji oraz osoby zajmującej stanowisko kierownika bezpośrednio w organie wyższego stopnia. Wyłączenie organu od prowadzenia sprawy w oparciu o art. 25 K.p.a. następuje z mocy prawa i zbędne jest wydawanie jakiegokolwiek postanowienia przez organ podlegający wyłączeniu lub organ wyższego stopnia. Organ podlegający wyłączeniu, z chwilą ustalenia, że zachodzą przesłanki jego wyłączenia, przerywa tok czynności administracyjnych i z tą też chwilą powstaje właściwość organu wyższego stopnia do załatwienia sprawy. Następstwem wystąpienia wyłączenia organu będzie przeniesienie jednostkowej właściwości na organ wyższego stopnia określony zgodnie z regułą zawartą w art. 26 § 2 K.p.a., który jest upoważniony do delegowania swojej właściwości na jeden z podległych mu organów. Przedwczesne jest, zatem stanowisko organu Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zawarte w zaskarżonym postanowieniu, bez wcześniejszego ustalenia przedmiotu żądania skarżącej, o który z przypadków wyłączenia, o których mowa w art. 24 i 25 K.p.a., jej chodzi. Zwrócić należy uwagę, że w podaniu z dnia [...] lutego 2010 r. J. Z. wniosła o wyłączenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z postępowania egzekucyjnego w sprawie dotyczącej rozbiórki części budynku gospodarczego na działce nr [...] w miejscowości O., przedstawiając zarzuty przeciwko inspektor L. D. Tak sformułowane podanie wymaga konkretyzacji, czy chodzi o wyłączenie pracownika organu administracji publicznej od udziału w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego, czy też chodzi o wyłączenie wszystkich pracowników organu, w tym również piastuna organu w rozumieniu art. 24 K.p.a., czy też chodzi o wyłączenie organu w rozumieniu art. 25 K.p.a. Za prawidłowe można uznać tylko postanowienie wydane w trybie art. 65 § 1 K.p.a., które przekazuje sprawę do organu właściwego. Natomiast wobec nieprecyzyjności wniosku skarżącej trudno jest ocenić trafność zaskarżonego postanowienia, tym bardziej, że organ nie odniósł się do przepisów regulujących instytucję wyłączenia. Powyższe wskazuje, że organ dopuścił się naruszenia przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 53, poz. 433 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) skutkowało uchyleniem postanowień obu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę wskazówki zawarte w powyższym uzasadnieniu, przeprowadzi właściwe postępowanie mające na celu wyjaśnienia żądania J. Z., a następnie dopiero podejmie stosowne czynności procesowe, mając również na względzie, że sprawa dotyczy postępowania egzekucyjnego. Zatem właściwość organu egzekucyjnego między innymi należy ustalić w oparciu o art. 1a pkt 7 oraz przepisy dotyczące obowiązków o charakterze niepieniężnym ustawy dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej dalej PostEgzAdmU). Pamiętając, że jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 18 PostEgzAdmU). Mając powyższe na uwadze, w oparciu o wyżej powołane przepisy oraz art. 152 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.