VII SA/Wa 834/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek (spr.), , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Asesor WSA Mariola Kowalska, Protokolant Monika Sosna-Parcheta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi W. i L. Ś. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego W. i L. Ś. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r., po rozpatrzeniu odwołania W. i L. Ś. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2002 r., stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 1996 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej W. i L. Ś. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego, dwurodzinnego w zabudowie bliźniaczej na działce nr [...] przy ul. [...] w K. - na podst. art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 5 ust.1 pkt 1 lit. c i pkt 6 ustawy Prawo budowlane z 1994r. obiekt budowlany należy projektować, budować, użytkować i utrzymywać zgodnie z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, obowiązującymi Polskimi Normami oraz zasadami wiedzy technicznej, w sposób zapewniający spełnienie podstawowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa użytkowania, a także ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich. Do w/w przepisów techniczno-budowlanych należy rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W myśl § 142 ust. 1 i 2 w/w rozporządzenia przewody kominowe powinny być wyprowadzone ponad dach na wysokość zabezpieczającą przed niedopuszczalnym zakłóceniem ciągu. Wymaganie ust. 1 uznaje się za spełnione, jeżeli wyloty przewodów kominowych zostaną wyprowadzone ponad dach w sposób określony Polską Normą dla kominów murowanych. Obowiązująca Polska Norma PN-89/B-10425 "Przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły. Wymagania techniczne i badania przy odbiorze" stanowi, iż przy usytuowaniu komina z przewodami dymowymi lub spalinowymi obok elementu budynku stanowiącego przeszkodę /zasłonę/, dla prawidłowego działania przewodów, ich wyloty powinny się znajdować co najmniej 0,3m wyżej od górnej krawędzi przeszkody /zasłony/- dla kominów usytuowanych w odległości do 1,5m od tej przeszkody. W. i L. Ś. decyzją z dnia [...] listopada 1996r. uzyskali pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego w zabudowie bliźniaczej o maksymalnej wysokości kalenicy + 9,20m od poziomu "zera" tego budynku równego 287,88m.n.p.m- co daje bezwzględną wysokość kalenicy równą 297,08m.n.p.m. Jednocześnie na sąsiedniej działce nr [...] graniczącej z działką inwestora, L. i T. D. wznieśli na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] kwietnia 1995r. budynek mieszkalny w zabudowie bliźniaczej, którego maksymalną wysokość kalenicy zaprojektowano na poziomie +9,00m od poziomu zera budynku-równego 286,13m.n.p.m.- co daje bezwzględną wysokość kalenicy ich budynku równą 295,13m.n.p.m. Jak wynika z porównania projektów budowlanych zbliźniaczonych budynków, różnica wysokości budynku W. i L. Ś. wynosi 1,95m w stosunku do budynku L. i T. D.. Ponadto z zatwierdzonego projektu budynku L. i T. D. wynika, iż komin z przewodem spalinowym z kotłowni tego budynku zaprojektowano w odległości 0,42m. od krawędzi ściany szczytowej, do której obecnie przylega wyższa o 1,95m. ściana szczytowa budynku skarżących. Komin ten został zaprojektowany o zróżnicowanej wysokości od + 8,30m. do +9,00m. od poziomu "zera" budynku, zatem bezwzględny poziom komina w budynku L. i T. D. wynosi 294,43m.n.p.m. do 295,13m. Maksymalny poziom ściany szczytowej budynku skarżących wynosi 297,08m.i jest wyższy od poziomu tego komina od 2,65m do 1,95m. istnienie tak dużych różnic w wysokości obu budynków narusza warunki obowiązującej Polskiej Normy PN-89/B-10425 "Przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły. Wymagania techniczne i badania przy odbiorze". W związku z tymi nieprawidłowościami organ odwoławczy podtrzymał rozstrzygniecie Wojewody [...], iż przedmiotowa decyzja o pozwoleniu na budowę z dnia [...] listopada 1996r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności w/w przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 6 ustawy Prawo budowlane z 1994r. oraz § 142 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, czego konsekwencją jest stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. W skardze na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego W. i L. Ś. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc, że spełnili wszelkie warunki do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Zarzucili, że przewody kominowe w budynku wzniesionym przez L. i T. D. nie spełniają wymogu § 142 ust. 1 rozporządzenia z dnia z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ponieważ sąsiedzi "zaniżyli jego budowę" o około 60cm i zmniejszyli kąt nachylenia dachu, co spowodowało obniżenie ich budynku o około 1,90m. i nie pozwoliło na wyprowadzenie przewodów kominowych w ich budynku na wymaganą prawem wysokość. Ponadto w projekcie budowlanym sąsiedniego budynku L. i T. D. błędnie umiejscowiono komin z przewodem spalinowym z kotłowni w odległości 0,42m. od krawędzi ściany szczytowej budynku skarżących. Sąsiedzi skorygowali tę wadę montując piec elektryczny. Skarżący twierdzili, iż przedmiotowa decyzja o pozwoleniu na budowę jest zgodna z prawem a ponadto wywołała nieodwracalne skutki prawne, ponieważ budynek został zrealizowany. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2004 r. sygn. akt 7/IV SA 590/03 uchylona została zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zgodził się z zarzutem, iż decyzja udzielająca pozwolenia na budowę wywołała nieodwracalne skutki prawne a jedynie skutek faktyczny. Wbrew twierdzeniom skarżących za trafne przyjął też stanowisko organów, iż decyzja z dnia [...] listopada 1996 r. o pozwoleniu na budowę została wydana z naruszeniem powołanych przepisów, bo wysokość budynku skarżących została zaprojektowana w sposób naruszający te przepisy. Jednak, zdaniem Sądu, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynikało, dlaczego organy I i II instancji uznały, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa. Nie każde naruszenie prawa ma taki charakter i w tej sytuacji należałoby rozważyć czy istotnie trzeba stwierdzić nieważność decyzji i jaki wpływ to naruszenie przepisów miało na korzystanie przez L. i T. D. z ich budynku. Ani oczywistość naruszenia prawa, ani charakter naruszonych przepisów nie były wystarczające do uznania, że nastąpiło rażące naruszenie prawa i w tym zakresie Sąd przyjął, iż należy poczynić stosowne ustalenia przez organy administracyjne. Uczestnicy postępowania L. i T. D. zaskarżyli powyższy wyrok skargą kasacyjną, zarzucając wyrokowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uwzględnienie skargi i wnosili o uchylenie zaskarżonego wyroku. W postępowaniu przed organami II instancji nie doszło ich zdaniem do naruszenia wymagań określonych w art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, bowiem z ich decyzji wynika jednoznacznie dlaczego organy uznały, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, ustalając iż niewłaściwe usytuowanie kominów budynku pp. Ś. stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia L. i T. D.. Wyrokiem z dnia 22 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1177/04 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd wyrażony w uchylonym wyroku, iż nie każde naruszenie prawa ma charakter rażący skutkujący stwierdzeniem nieważności decyzji. Chodzi bowiem o takie naruszenie prawa, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego życie i zdrowie ludzi należą do wartości podlegających największej ochronie. Organy I i II instancji podniosły, iż naruszenie określonych przepisów prawa, dotyczących usytuowania przewodów kominowych, prowadzi do powstania zagrożenia dla życia i zdrowia L. i T. D.. Takie skutki naruszenia prawa mogą być uznane za rażące, a Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się do tych ustaleń. Nie ocenił czy takie stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji nie spełnia w istocie wymogów rażącego naruszenia prawa. Z tego też powodu Naczelny Sąd Administracyjny uznał sprawę za nierozpatrzoną w stopniu koniecznym do jej rozstrzygnięcia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), Sąd któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Na podstawie zaś art. 153 tej ustawy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu, wiążą w tej sprawie tak Sąd, jak i organ którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Obecny skład Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podziela pogląd wyrażony w wyroku z dnia 14 kwietnia 2004 r., iż kwestionowana decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 1996 r. o pozwoleniu na budowę, wydana została z naruszeniem przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 6 ustawy – prawo budowlane z 1994 roku oraz przepisu § 142 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepis § 142 tego rozporządzenia nakazuje by przewody kominowe były wyprowadzone ponad dach na wysokość zabezpieczającą przed niedopuszczalnym zakłóceniem ciągu. Wysokość budynku skarżących została w projekcie budowlanym, stanowiącym załącznik do kwestionowanej decyzji, zaprojektowana w sposób naruszający powyższe przepisy. Z porównania projektów budowlanych obu zbliźniaczonych budynków organy administracyjne ustaliły, iż ściana szczytowa budynku skarżących małżonków Śliwińskich jest 0 1,95m wyższa od przylegającej do niej ściany obiektu L. i T. D.. Komin w budynku l. i T. D. został zaprojektowany w zróżnicowanej wysokości od +8,304 do +9,00m od poziomu ""zera" budynku, zatem bezwzględny poziom komina wynosi 294,43mn.p.m. do 295,13m. W rzeczywistości różnice powyższe są znacznie większe, bo wynoszą według oceny samej projektantki obu obiektów około 3,90m. Na powstałą różnicę nałożyło się bowiem oprócz zaprojektowanej różnicy poziomów 1,95m, podwyższenie budynku małżonków Ś. o ok. 90cm i obniżenie w stosunku do projektu budynku małżonków D. o ok. 1m. Jednakże odstępstwa od projektu budowlanego dokonane przez inwestorów obu obiektów nie mają wpływu na ocenę kwestionowanej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zasadniczą więc kwestią do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, nakazaną również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest ocena czy naruszenie przepisów prawa budowlanego i § 142 cytowanego wyżej rozporządzenia ma charakter rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Rzeczywiście w swojej decyzji organ I instancji stwierdził, iż ściana budynku małżonków Ś. stanowi przeszkodę powodującą niedopuszczalne zakłócenie ciągu kominowego w sąsiednim budynku, co może powodować zagrożenie zdrowia i życia użytkowników, a za tym idzie narusza ich uzasadniony interes. W uzasadnieniach zaś organów obu instancji kwestia ewentualnego zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi nie była oceniona z punktu widzenia "rażącego" naruszenia cytowanych wyżej przepisów. Naruszenie przepisów prawa, które w konsekwencji powodowałoby zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, zdaniem obecnego składu Sądu administracyjnego, należy bezspornie uznać za rażące. Natomiast brak jest obecnie w aktach sprawy dowodów wystarczających do przyjęcia, iż nieprawidłowo pobudowane kominy mogą spowodować zagrożenie dla życia i zdrowia właścicieli sąsiedniej nieruchomości L. i T. D. W aktach sprawy nie ma projektu budowlanego dotyczącego budowy realizowanej przez L. i T. D. na działce nr [...] przy ul. [...], choć załączona została decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 1995 r. o pozwoleniu na tę budowę. Natomiast do akt załączone zostały dokumenty o zakończeniu tej budowy oraz dziennik budowy realizowanej przez małżonków D.. Z dziennika tego wynika, iż w dniu 2 czerwca 1998 r. wykonano instalację elektryczną wewnętrzną oraz zamontowano piec elektryczny do c.o. Nie wiadomo czy w projekcie budowlanym tej inwestycji uwzględniony został właśnie ten rodzaj systemu grzewczego budynku L. i T. D.. Gdyby przewidziane było ogrzewanie elektryczne, trudno byłoby przyjąć, iż nieprawidłowe usytuowanie przewodów kominowych mogło stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia mieszkańców. Nie można natomiast wykluczyć, iż w projekcie budowlanym przyjęto inny sposób ogrzewania, a tylko w czasie budowy wymuszona została zmiana tego systemu. Ponieważ zaś przedstawione Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu akta nie zawierają projektu budowlanego stanowiącego załącznik do pozwolenia na budowę z dnia [...] kwietnia 1995 r., Sąd nie mógł dokonać analizy czy naruszenie przepisów prawa kwestionowaną decyzją zagraża życiu lub zdrowiu mieszkańców sąsiedniej nieruchomości i tym samym, czy nastąpiło rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji. Organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie nie powołały żadnych argumentów przemawiających za realnym zagrożeniem dla życia i zdrowia L. i T. D. projektowaną budową na sąsiedniej nieruchomości, Sąd administracyjny wykonując wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylił obie decyzje zapadłe w postępowaniu nieważnościowym. Organy administracyjne nie przedstawiły bowiem w swoich decyzjach rozważań wykazujących dlaczego naruszenie prawa ma charakter rażący. Wskazana natomiast przez Naczelny Sąd Administracyjny okoliczność, iż nieprawidłowa budowa ciągów kominów może stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia i winna być rozważona w kontekście art. 156 § 1 pkt 2 kpa, z uwagi na braki dokumentacyjne wskazane wyżej, nie może być dokonana na obecnym etapie postępowania sądowo-administracyjnego. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.