VII SA/Wa 839/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 22 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. R. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: 1. przyznać J. R. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata; 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek J. R. K., dalej skarżący, o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z dochodów w wysokości 2.475,30 złotych brutto miesięcznie. Na kwotę tą składa się renta rodzinna inwalidzka w wysokości 2322,30 złotych i zasiłek pielęgnacyjny wypłacany z pomocy społecznej w wysokości 153,00 złotych. Podał, że posiada dom o pow. 123 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 0,21 ha. Oświadczył, że nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Podkreślił, iż ma trudności z poruszaniem się, gdyż od urodzenia dotknięty jest inwalidztwem ruchu. W związku z powyższym podał, że ponosi wydatki na zakup lekarstw. Skarżący podniósł, że poniesienie wydatków na koszty procesowe, czy opłacenie w całości zastępstwa procesowego spowodowałoby znaczący uszczerbek w koniecznym dla niego utrzymaniu. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 839/15 starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie: 1) przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata; 2) w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Skarżący, w ustawowym terminie, złożyli do tut. Sądu sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 27 lipca 2015 r. W uzasadnieniu podniósł, że w przypadku nie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym skarżący będzie miał zamknięty dostęp do sprawiedliwego i szybkiego procesu. Podniósł, że otrzymuje 1921 złotych netto renty rodzinnej. Podał, że skarżący pomaga matce, która otrzymuje emeryturę w wysokości 609 złotych miesięcznie. Dodał, że płaci rachunki, opłaty za własne leczenie i żywność, a także inne zobowiązania np. podatkowe. Obciążenie kosztami sądowymi skarżący odczyta jako dodatkową karę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania oraz opłacić samodzielnie zawodowego pełnomocnika, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a). Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko do osób w trudnej sytuacji materialnej, a więc osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Ostatecznie do sądu należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub też nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek, a także obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia niezbędnych środków finansowych. Sąd może kierować się w tym względzie wyłącznie przesłankami wynikającymi z art. 246 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W ocenie Sądu z przedstawionego przez skarżącego opisu stanu majątkowego nie wynika, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy i okoliczności sprawy wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z dochodów w wysokości 2.475,30 złotych brutto miesięcznie. Na kwotę tą składa się renta rodzinna inwalidzka w wysokości 2322,30 złotych i zasiłek pielęgnacyjny wypłacany z pomocy społecznej w wysokości 153,00 złotych. Podał, że posiada dom o pow. 123 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 0,21 ha. Oświadczył, że nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Podkreślił, iż ma trudności z poruszaniem się, gdyż od urodzenia dotknięty jest inwalidztwem ruchu. W związku z powyższym podał, że ponosi wydatki na zakup lekarstw. Skarżący podniósł, że poniesienie wydatków na koszty procesowe, czy opłacenie w całości zastępstwa procesowego spowodowałoby znaczący uszczerbek w koniecznym dla niego utrzymaniu. W sprzeciwie wskazał, że otrzymuje 1921 złotych netto renty rodzinnej. Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do wniosku, że przedstawiona sytuacja majątkowa skarżącego nie pozwala na uiszczenie jednorazowo kosztów, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100 zł (wpis sądowy od skargi) oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika do prowadzenia niniejszej sprawy. Jednak, Sąd uznał, że nie ma podstaw do uznania, że skarżący nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie. Skarżący otrzymuje bowiem stały miesięczny dochód w kwocie 2.475,30 złotych brutto. Wskazać również należy, że skarżący decydując się na prowadzenie sprawy na drodze sądowej powinien liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i przez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Skoro środków tych skarżący sobie nie zapewnił i we własnej ocenie ich nie posiada, to okoliczność ta nie powoduje, że prawo pomocy należy mu przyznać. Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe. Przyznanie prawa pomocy nie może być nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody i majątek nieruchomy. Stwierdzono zatem, że sytuacja finansowa skarżącego nie jest na tyle trudna by nie był on w stanie choćby w części partycypować w kosztach sądowych związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem. Podkreślić należy, że strona wnosząc sprawę do Sądu winna w procedurze planowanych wydatków uwzględnić również środki na poniesienie kosztów sądowych i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach oraz poprzez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że skarżący będzie w stanie samodzielnie ponieść koszty postępowania sądowego, które na obecnym etapie wynoszą 100 zł tytułem wpisu od skargi. Sąd uznał, że wniosek w zakresie ustanowienia adwokata jest zasadny, gdyż dochód skarżącego nie jest wystarczający do zapewnienia sobie we własnym zakresie pomocy prawnej profesjonalnego pełnomocnika. Z powyższych względów, Sąd postanowił na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.