VII SA/Wa 841/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak (spr.), , Protokolant Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2006 r. sprawy ze skargi T. W. i I. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2006 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata E. K. z Kancelarii Adwokackiej [...] spółka cywilna przy ul. [...],[...], kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) zł oraz kwotę 55 (pięćdziesiąt pięć) zł stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, łącznie kwotę 305 (trzysta pięć) zł. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 roku Wojewoda [...] na podstawie art. 157§3 kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku T. W.i I. W. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2001 roku zatwierdzające projekt budowlany i udzielające pozwolenia na rozbudowę budynku usługowego o pomieszczenia mieszkalne na działce nr [...] przy ulicy [...] w [...] – odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 2001 roku. W uzasadnieniu Wojewoda [...] wskazał, że T. W. i I. W. nie mogą skutecznie domagać się wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2001 roku, gdyż nie mają przymiotu strony. Zgodnie z art. 157§2 kpa postępowanie to może być wszczęte przez organ z urzędu lub na żądanie strony. W niniejszym postępowaniu, zdaniem organu, przymiot strony należy badać w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 roku (Dz.U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.), który ogranicza krąg podmiotów w sprawie pozwolenia na budowę. Są nimi jedynie inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Wnioskodawczynie są właścicielkami działki nr [...], która nie leży w obszarze oddziaływania inwestycji. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] wniosły T. W. i I. W. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2006 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, iż decyzja organu I instancji jest prawidłowa w związku z czym brak jest podstaw do jej zmiany lub uchylenia. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia i ocenę Wojewody [...] odnośnie braku przymiotu stron składających wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] października 2001 roku. Wnioskodawczynie, jako właścicielki nieruchomości nie znajdującej się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji nie mogą skutecznie żądać wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę. Dodatkowo Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, iż analiza projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z [...] października 2001 roku, jak również pozostałego materiału dowodowego zgromadzonego w tej sprawie nie daje podstaw do rozszerzenia obszaru oddziaływania projektowanej inwestycji poza granice działki na której ma być realizowana. Z akt postępowania wynika, że zostały zachowane odległości projektowanej inwestycji od granic działki, w szczególności wynikające z §12 ust 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 roku – w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W ścianie budynku od strony działki należącej do skarżących otwory okienne zabudowano luksferami, natomiast w elewacji północno-wschodniej otwór drzwiowy został wycofany do przepisowej odległości 4m od granicy działki. Oznacza to, że inwestycja w żaden sposób nie narusza interesów skarżących. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosły T. W. i I. W. wskazując, iż postępowanie dotyczące spornej inwestycji toczy się od 2001 roku i dopiero teraz organy z niezrozumiałych powodów uznały, iż nie są stronami postępowania. Domagają się przeprowadzenia wizji w czasie, której będzie można ustalić faktyczną odległość inwestycji od granic ich działki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. W niniejszej sprawie Wojewoda [...] odmówił na podstawie art. 157§3 kodeksu postępowania administracyjnego wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2001 roku uznając, iż żądanie wniesione zostało przez podmiot nie będący stroną postępowania. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...], podzielając ustalenia organu I instancji – odnośnie braku przymiotu strony wnioskodawczyń domagających się stwierdzenia nieważności decyzji, jednocześnie jednak dokonał merytorycznego badania przesłanek nieważnościowych stwierdzając, iż decyzja nie jest wadliwa w rozumieniu art. 156 § 1 kpa. Zważyć należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 kpa). Nie ma przy tym zastosowania ogólna reguła wyrażona w art. 61 § 3 kpa, zgodnie z którą datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, ponieważ art. 157 § 3 kpa stanowi, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Zatem wszczęcie postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność. Na podstawie art. 157 § 3 kpa organ orzeka o niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. Decyzja wydana na podstawie art. 157 § 3 kpa jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie, legitymacji strony, bądź wykazania tego, ze nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2000, s. 670). Jak z tego wynika postępowanie wyjaśniające poprzedzające odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć jedynie kwestii formalnych. Nie może ono natomiast dotyczyć zagadnienia, czy przyczyny nieważności decyzji rzeczywiście miały miejsce. To może być wyjaśnione dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie nieważności decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 1999 r., IV SA 2152/97; z dnia 22 września 1999 r., IV SA 1400/97, a także z dnia 25 listopada 2003 r., I SA 694/02 – niepubl.). Sąd uznał, że w niniejszej sprawie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego naruszył powyższą zasadę, gdyż dokonał oceny przyczyn nieważności kontrolowanej decyzji, co było niedopuszczalne na tym etapie postępowania. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145§1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.