VII SA/Wa 853/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak, , Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Protokolant Anna Mężyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2006 r. sprawy ze skargi B. i A. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji nakazującej rozbiórkę budynku chlewni i budynku mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących B. i A. T. kwotę 450 zł (czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] wydaną dnia [...] lutego 2006 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. odmawiającą wydania decyzja nakazującej rozbiórkę budynku chlewni i budynku mieszkalnego usytuowanych na działce nr [...] w D.. W uzasadnieniu organ wskazał, że o nakazanie rozbiórki budynków wnieśli B.i A.T.. W dniu [...].06.2005 r. dokonano oględzin nieruchomości, w trakcie których stwierdzono wybudowanie parterowego budynku chlewni, konstrukcji murowanej, przykrytej dachem dwuspadowym, z dobudowaną częścią mieszkalną – wysoki parter, z dachem jednospadowym. Według oświadczenia inwestora – T. Z. budynek chlewni wraz z częścią mieszkalną wybudowano w latach 1977-1978. Jak ustalił organ I instancji cała inwestycja powstała z istotnymi odstąpieniami od zatwierdzonego, decyzją Naczelnika Gminy [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 1977 r. zezwalającą na budowę budynku inwentarskiego z częścią socjalną, projektu budowlanego. Niewykonano poddasza, co spowodowało inny układ połaci dachowych oraz dobudowano część mieszkalną. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], w trybie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., odmówił wydania nakazu rozbiórki na przedmiotową inwestycję, wskazując na fakt wybudowania jej w oparciu o pozwolenie na budowę. Organ podniósł, że co prawda odwołujący się wskazują, że pozwolenie na budowę obejmuje inną działkę tj. nr ew. [...] a nie [...], jednakże z planu realizacyjnego stanowiącego integralną część decyzji o pozwoleniu na budowę wynika, iż obiekt został zrealizowany na terenie przeznaczonym pod tą inwestycję. Zdaniem organu odwoławczego zarzuty dotyczące pozwolenia na budowę winny być podnoszone w odpowiednim postępowaniu przed organem nadrzędnym w stosunku do organy, który wydał pozwolenie na budowę, a nie przed organem nadzoru budowlanego, który nie ma kompetencji do weryfikowania pozwoleń na budowę. Z uwagi na pozostawienie w obrocie prawnym pozwolenia na budowę nie można stwierdzić zaistnienia samowoli budowlanej, a przepis art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r., który mógłby być podstawą ewentualnego nakazania rozbiórki budynków wskazuje, że nakaz rozbiórki może być wydany w stosunku do budowy obiektu wykonanej równocześnie bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz przy spełnieniu którejś z przesłanek określonych w pkt 1 lub 2. Ponieważ wniosek odwołujących się dotyczył wydania nakazu rozbiórki chlewni i części mieszkalnej inwestycji organ I instancji – prawidłowo rozstrzygnął sprawę ustosunkowując się merytorycznie do żądania wniosku. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli B. i A. T.. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, pełnomocnik skarżących zarzucił organowi naruszenie art. 37 ust. 2 i 5 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez pominięcie tych przepisów i oparcie rozstrzygnięcia jedynie o przepis art. 37 § 1 w/w ustawy, naruszenie przepisów art. 7 i art. 10 kpa oraz art. 73 § 2 kpa i art. 74 § 2 kpa poprzez zaniechanie czynności, zmierzających do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy i jego prawidłowej oceny prawnej oraz naruszenie zasady czynnego udziału strony. Zdaniem skarżących organ nadzoru budowlanego II instancji nie wezwał ich do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych zarzutów. Pełnomocnik skarżących podniósł, iż w rozpoznawanej sprawie podstawą wydania decyzji nakazującej rozbiórkę winien być przepis art. 37 ust. 2 i 5 Prawa budowlanego z 1974 r., gdyż co prawda inwestor posiadał pozwolenie na budowę budynku inwentarskiego na działce nr [...], tymczasem zabudował działkę sąsiednią należącą do skarżących o nr [...] budynkiem inwentarskim i budynkiem mieszkalnym. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana dnia [...] lutego 2006 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2005 r. odmawiającą wydania nakazu rozbiórki budynku chlewni i budynku mieszkalnego, usytuowanych na działce nr [...]1 w D. z uwagi na nie spełnienie przesłanek z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Zdaniem Sądu skarga jest zasadna, bowiem decyzje organów zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 kpa, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 80 kpa. Ponadto uzasadnienia decyzji nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa oraz zasada zupełności postępowania dowodowego zawarta w art. 77 § 1 kpa, nakładają na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie obowiązek ustalenia prawdziwego stanu faktycznego na podstawie zebranego materiału dowodowego. Okoliczności faktyczne mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, mają być ustalone przez organy, w toki sposób, aby odpowiadały rzeczywistości i mogły stać się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Jak wskazuje art. 80 kpa, tylko w przypadku zebrania przez organ i rozpatrzenia całości materiału dowodowego możliwa jest prawidłowa ocena konkretnej sprawy i prawidłowe rozstrzygnięcie o prawach strony. Organ rozpatrujący sprawę powinien więc rozpatrzeć wszystkie dowody zgromadzone w sprawie w ich wzajemnej łączności. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 140 kpa organ odwoławczy tak samo jak organ I instancji związany jest przepisami art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, a dodatkowo jeśli w jego ocenie istnieją braki w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ, to może skorzystać z przepisu art. 136 kpa dającego możliwość przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organ rozpatrując sprawę naruszyły omawiane przepisy oraz zasady prawa procesowego i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Bezspornym w rozpoznawanej sprawie jest jedynie, iż inwestycja obejmująca budowę budynku chlewni i dobudowę do niego budynku mieszkalnego, została zrealizowana w latach 1977-1978 oraz że inwestor T. Z. uzyskał pozwolenie wydane dnia [...] czerwca 1977 r. przez Naczelnika Gminy [...] na budowę jedynie budynku chlewni na działce nr [...] a nie jak ustalił organ na budowę budynku inwentarskiego z częścią socjalną. Podstawą decyzji organu I instancji był art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, który stanowi, że obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a w przypadku gdy występują inne niż wyżej wymienione ważne przyczyny organ administracji może orzec przymusową jego rozbiórkę. W rozpoznawanej sprawie organy przyjęły, że nie zaistniała podstawowa przesłanka z art. 37 Prawa budowlanego, ponieważ inwestor zrealizował budowę chlewni i dobudowę mieszkalną na podstawie pozwolenia na budowę. Organ zdaje się nie zaważać, że Naczelnik Gminy [...]decyzją wydaną dnia [...] czerwca 1977 r. zezwolił inwestorowi jedynie na budowę budynku chlewni, a wobec tego dobudowany do budynku chlewni budynek mieszkalny zrealizowany został bez pozwolenia na jego budowę. Prawidłowo organ wskazał, że zgodnie z powoływanym art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane nakaz rozbiórki może być wydany dla budowy wykonanej równocześnie bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę oraz przy spełnieniu którejś z przesłanek określonych w pkt 1 lub 2 - jednakże przyjmując, że inwestor budował chlewnię na podstawie posiadanego pozwolenia na budowę budynku chlewni, nie ustalił czy dobudowana część mieszkalna (jak to wynika ze znajdujących się w aktach zdjęć i szkiców) stanowi samodzielny obiekt budowlany dobudowany do budynku chlewni (jej część o przeznaczeniu gospodarczym) i czy w stosunku do tej dobudowy zachodzą przesłanki z art. 37 Prawa budowlanego. Te ustalenia organu – nie przesądzając o treści rozstrzygnięcia pozwolą dokonać jego właściwej oceny. Nadto należy podkreślić, iż obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie (także odwoławcze) jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu że organ (odwoławczy) prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia wniosek że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 kpa. Skoro więc w postępowaniu przed organami administracji nie zostało wykazane w sposób nie budzący wątpliwości, iż nie została spełniona hipoteza art. 37 Prawa budowlanego, uznać należało, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane bez ostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, a więc z naruszeniem art. 7, art. 77, a nadto decyzja organu odwoławczego z naruszeniem art. 10 § 1 kpa. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 lit. c, art. 152 art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.