VII SA/Wa 858/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] października 2015r. ,na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 oraz art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) i art. 104 kpa oraz art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1445) w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju [...] (Dz. U. z [...] r., poz. [...]) po rozpatrzeniu wniosku [...] Sp. z o.o. w W., zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym, na działce ew. Nr [...], obr. [...] przy ul. L. w W. Pismem z dnia 27 października 2015 r. Wspólnota Mieszkaniowa "[...]" w W. wniosła odwołanie od ww. decyzji. Wojewoda [...] pismem z dnia 16 grudnia 2015 r., na podstawie art. 64 § 2 K.p.a., wezwał Wspólnotę do usunięcia braków formalnych odwołania w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania, poprzez dostarczenie oryginału, bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii dokumentu potwierdzającego, że wnioskodawcy są członkami Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" i z którego wynika prawo do reprezentowania. Wezwanie doręczono M. S. w dniu 28 grudnia 2015 r., S. M. w dniu 29 grudnia 2015 r. P. D. w dniu 5 stycznia 2016 r. Z akt sprawy wynika, że Wspólnota reprezentowana przez ww. członków zarządu uzupełniła braki formalne odwołania w dniu 8 stycznia 2016 r. (data stempla pocztowego). Organ uznał, że czynność ta została wykonana z uchybieniem terminu, gdyż termin ten minął 4 stycznia 2016 r. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...], na podstawie art. 134 k.p.a. oraz art. 82 ust. 3 Prawo budowlane - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] października 2015 r. Organ wskazał, powołując się na orzecznictwo (wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 stycznia 2008 r., sygn. akt SA/Łd 1009/07), że jeśli strona nie uzupełni braków formalnych odwołania w terminie ustawowym, powoduje to pozostawienie go bez rozpoznania, co stanowi jedną z postaci stwierdzenia niedopuszczalności odwołania przewidzianą w art. 134 k.p.a.. Organ dodał, że uzupełnienie braków formalnych podania z uchybieniem 7 dniowego terminu nie pozwala organowi na zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a., gdyż rygor zawarty w tym przepisie odnosi się wyłącznie do nieusunięcia braków pisma, a nie do ich usunięcia z uchybieniem terminu. W razie uzupełnienia braków pisma z uchybieniem terminu z art. 64 § 2 k.p.a., pismo powinno zostać rozpatrzone merytorycznie, przy czym termin jego wniesienia powinien być liczony od dnia wniesienia pisma uzupełniającego braki. W konsekwencji organ przyjął, że odwołanie wniesiono w dniu uzupełnienia braków formalnych odwołania z dnia 27 października 2015 r., tj. 8 stycznia 2016 r. Dalej podał, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Odwołanie zostało złożone przez ww. Członków Zarządu w dniu 8 stycznia 2016 r., podczas gdy ostatnim dniem terminu na wniesienie odwołania był 30 października 2015 r. Organ stwierdził zatem, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu. Skargę na ww. decyzję złożyła Wspólnota Mieszkaniowa "[...] w W. zarzucając naruszenie: - prawa procesowego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. a) art. 134 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy w przypadku, gdy skarżąca w ustawowym, siedmiodniowym terminie określonym w art. 64 § 2 k.p.a., uzupełniła braki formalne odwołania; b) art. 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 42 § 1 k.p.a., poprzez bezpodstawne przyjęcie najmniej korzystnego dla strony terminu do uzupełniania braków formalnych odwołania, co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego stanowiska o naruszeniu terminu określonego w art. 64 § 2 k.p.a.; c) art. 129 § 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż odwołanie Wspólnoty wniesiono po upływie terminu do jego wniesienia; d) art. 42 § 1 k.p.a. w zw. z art. 45 k.p.a. poprzez doręczenie członkom zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej wezwania do usunięcia braków formalnych odwołania w trybie art. 42 § 1 k.p.a., z jednoczesnymi konsekwencjami prawnymi wynikającymi z art. 45 k.p.a., tj. trybu do doręczeń, który nie miał w sprawie zastosowania bowiem Wspólnota pomimo tego, że jest jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej; nie wskazała siedziby jej organu zarządzającego, konsekwencją czego właściwymi osobami do odbioru korespondencji byli członkowie zarządu; e) art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 45 k.p.a. poprzez jednostronne, niebudzące wątpliwości przyjęcie przez organ II instancji właściwego w sprawie adresu skarżącej do doręczeń pomimo ewentualnej konieczności wystosowania wezwania do usunięcia braków formalnych odwołania w postaci wskazania adresu zarządu Wspólnoty bądź osoby uprawnionej do odbioru korespondencji, w sytuacji, gdy Wojewoda samodzielnie ustalił, iż osobą uprawnioną do odbioru korespondencji w imieniu zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej jest M. S. (członek zarządu); - prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. art. 78 Konstytucji RP w zw. z art. 15 k.p.a., w zw. z 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a., poprzez pozbawienie skarżącej prawa do merytorycznego rozpoznania odwołania, na skutek błędnego przyjęcia, iż braki formalne odwołania uzupełniono po upływie ustawowego terminu; Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Wojewody [...] z [...] lutego 2016 r. stwierdzające, na podstawie art. 134 k.p.a., uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wskazać zatem trzeba, że zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, jak stanowi art. 129 § 2 k.p.a. Uchybienie terminu, jak przyjmuje się w orzecznictwie, jest okolicznością obiektywną. W razie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu. Stwierdzenie przekroczenia terminu nie zależy zatem od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Termin do wniesienia środka zaskarżenia jest terminem ustawowym i rozpoczyna swój bieg z chwilą doręczenia kwestionowanego orzeczenia. Wobec powyższego, dopiero po bezsprzecznym ustaleniu, iż decyzja została skutecznie doręczona, można rozważać czy w ogóle doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zatem organ przed wydaniem postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania w pierwszej kolejności winien jednoznacznie ustalić czy w sprawie doszło do skutecznego doręczenia stronie zaskarżonego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, organ odwoławczy działał w niniejszej sprawie z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a. i nieprawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy uznając, iż odwołanie Wspólnota wniosła z uchybieniem czternastodniowego terminu, w związku z uzupełnieniem braków odwołania z uchybieniem 7 dniowego terminu, o którym mowa w art. 64 §2 k.p.a. Ocenie w niniejszej sprawie podlegało zatem przede wszystkim to, czy strona zachowała siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych odwołania, o którym mowa w art. 64 § 2 k.p.a. Wskazać należy, że stosownie do art. 6 ustawy o własności lokali ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa jest jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej (osobą ustawową, ułomną osobą prawną). Wspólnota mieszkaniowa nie działa osobiście, ale poprzez zarząd, ew. zarządcę. Zaliczenie wspólnoty mieszkaniowej do jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej skutkuje tym, że pisma doręcza się takim jednostkom organizacyjnym w sposób określony w art. 45 k.p.a. tj. w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych. Art. 44 stosuje się odpowiednio. Jednak w przypadku wspólnoty mieszkaniowej, która nie posiada własnej siedziby, należy dopuścić modyfikację tej zasady w przypadku, gdy podmioty wymienione w art. 45 k.p.a. w sposób wyraźny wskażą inne miejsce doręczenia im pism (por. G. Łąszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, tom I, LEX 2010 r., wyd. 3, uwagi do art. 45 k.p.a.). Należy również zwrócić uwagę, że na mocy art. 41 w zw. z art. 331 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016, poz. 380 ze zm.) siedzibą jednostki organizacyjnej niebędącej osobą prawną jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający, chyba że ustawa lub oparty na niej statut stanowi inaczej. Oczywiście zarząd wspólnoty mieszkaniowej nie ma ustawowego obowiązku posiadania siedziby (adresu), co - w przypadku braku siedziby - nie wyklucza stosowania doręczeń w trybie art. 45 k.p.a. Przyjąć zatem należy, że zarząd - jego członkowie w ramach kompetencji do reprezentacji są uprawnieni do odbioru przesyłek kierowanych do wspólnoty mieszkaniowej. Jeżeli nie wskazano adresu siedziby tego organu tylko adresy zamieszkania członków zarządu, organ nie jest zobowiązany do doręczania pism wszystkim członkom zarządu. Czym innym jest bowiem sposób reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej - do czego wymagane jest, co do zasady, złożenie oświadczenia woli przynajmniej przez dwóch członków kilkuosobowego zarządu (art. 21 ust. 2 ustawy o własności lokali), a czym innym uprawnienie do odbioru pism kierowanych do wspólnoty mieszkaniowej, które to uprawnienie posiada każdy członek zarządu samodzielnie. Oznacza to, że dysponując danymi trzech członków zarządu wspólnoty mieszkaniowej wystarczające byłoby doręczenie pism tylko jednej z nich – wskazanej przez wspólnotę, ew. wybranej przez organ, jeśli wskazania takiego nie dokonała wspólnota. W niniejszej sprawie Wspólnota nie wskazała jednego z członków zarządu jako osoby upoważnionej do odbioru korespondencji, jak również organ takiego wyboru nie dokonał i wysłał wezwanie do wszystkich trzech członków zarządu. W tej sytuacji bezpodstawne było stanowisko organu, że skuteczność doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych odwołania nastąpiło z chwilą odbioru pisma przez pierwszego, a nie ostatniego z członków wieloosobowego zarządu. Organ I instancji pouczył każdego z członków Wspólnoty o 7 dniowym terminie do uzupełninia braków odwołania. Decydując się zatem na doręczenie wezwania osobno trzem członkom zarządu na adresy ich miejsca zamieszkania, o sposobie obliczania początku biegu terminu do wniesienia odwołania winien był uprzednio poinformować członków zarządu, a w braku takiej informacji przyjąć, że wezwanie nastąpiło z dniem doręczenia ostatniemu z członków zarządu Wspólnoty. W konsekwencji organ zajął błędne stanowisko, że doszło do uchybienia terminu określonego w art. 64 § 2 k.p.a. Oznacza to, że w niniejszej sprawie termin do uzupełnienia braków formalnych odwołania od decyzji I instancji, rozpoczął swój bieg od daty ostatniego doręczenia wezwania ostatniemu z członków zarządu Wspólnoty – . D., tj. od dnia 5 stycznia 2016 r. Termin 7 dniowy, o którym mowa w art. 64 § 2 kpa upłynął zatem w dniu 12 stycznia 2016 r. Z tej przyczyny pismo uzupełniające braki odwołania nadane w dniu 8 stycznia 2016 r. w urzędzie pocztowym zostało wniesione z zachowaniem ww. terminu. Tym samym nie było podstaw do przyjęcia, że odwołanie Wspólnoty zostało złożone dopiero w dacie uzupełniania braków formalnych odwołania, wobec niezachowania terminu z art. 64 § 2 kpa, jak uczynił to organ odwoławczy. W konsekwencji odwołanie Wspólnoty Mieszkaniowej [...] wniesione w dniu 29 października 2015r. od decyzji organu I instancji, doręczonej w dniu 16 października 2015r. zostało wniesione z zachowaniem ustawowego – 14 dniowego terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016 poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.