VII SA/Wa 866/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D.W. i M.W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2011r. w sprawie ze skargi D.W. i M.W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2011 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia : przyznać D.W. i M.W. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata Pismem z dnia 16 września 2011r. skarżący D.W. i M.W. wnieśli sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2011r. przyznającego D.W. i M.W. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego, zwolnienie od ewentualnego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej oraz zwolnienie od ewentualnej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku i ustanowienie adwokata, w pozostałym zakresie oddalającego wniosek. W tym stanie rzeczy ww. postanowienie traci moc, a wniosek podlega ponownemu rozpatrzeniu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2.453,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawcy wskazali, że są współwłaścicielami działki Nr [...] i Nr [...] w [...] o powierzchni 2.500 m ², a innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Z nadesłanych do sprawy dodatkowych wyjaśnień wynika, że wnioskodawcy mieszkają w mieszkaniu o powierzchni 56 m ² w [...], do którego nie posiadają tytułu prawnego. Oświadczyli, że w mieszkaniu nie mają wody zimnej i ogrzewania. Wskazali, że oprócz emerytury nie mają żadnych innych źródeł dochodu, ani nie podejmują żadnej dodatkowej pracy. Oznajmili, że kwoty, jakie przeznaczają na żywność są poniżej minimum socjalnego. Zaznaczyli, że nie posiadają pojazdów mechanicznych i nie ponoszą żadnych kosztów utrzymania. Oświadczyli, że za gaz, telefon i wodę, którą noszą z działki do domu wydają około 350,00 - 400,00 złotych miesięcznie. Oświadczyli, że nie korzystają z pomocy dzieci i rodziny, znajomych, organizacji społecznych czy państwowych. Wskazali, że nie posiadają kont bankowych, a deklaracji podatkowych do Urzędu Skarbowego nie składają, gdyż rozlicza ich Zakład Ubezpieczeń Społecznych W sprzeciwie skarżący wskazali, że orzeczeniem o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym są szykanowani i zmuszani do żebractwa, pozbawieni prawa do dokumentów i obrony rzeczywistej przed sądem. Ponownie zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Orzecznictwo sądowe stoi na stanowisku, że strona powinna dołożyć wszelkich starań, aby zgromadzić środki konieczne do prowadzenia postępowania sądowego. Instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko w wyjątkowych sytuacjach i nie może być nadużywana wtedy, gdy strona posiada jakiekolwiek środki finansowe lub dochody. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona wnosząc sprawę do Sądu winna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności, gdy jest to stały dochód miesięczny w postaci otrzymywanego wynagrodzenia za pracę czy też prowadzoną działalność, czyli jak w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu wnioskodawcy wykazali, że znajdują się w sytuacji materialnej uprawniającej ich do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a zatem została spełniona przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uzasadniająca przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sytuacja materialna wnioskodawców, oceniana na dzień dzisiejszy, nie pozwala im zarówno na poniesienie kosztów sądowych, jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji postanowienia.