VII SA/Wa 88/19
WyrokWSA w Warszawie2019-07-11
Skład orzekający: Mariola Kowalska, Marta Kołtun - Kulik, Izabela Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o umorzenie opłaty legalizacyjnej może zostać uwzględniony, gdy strona pomimo deklarowanych trudności finansowych posiada stabilną sytuację majątkową i nie wykazuje wystarczających przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo oceniły brak podstaw do umorzenia opłaty legalizacyjnej. Pomimo deklarowanych trudności finansowych, strona posiadała stabilny dochód z emerytury żony, pomoc rodziny oraz aktywa w postaci gruntów i nieruchomości, co pozwalało na bieżące regulowanie zobowiązań i nie stanowiło podstawy do uznania ważnego interesu podatnika. Ponadto, interes publiczny przemawiał za egzekwowaniem należności publicznoprawnych, zwłaszcza w przypadku samowoli budowlanej.Stan faktyczny
Skarżący A. G. wniósł skargę na decyzję Ministra Finansów utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego, która odmówiła umorzenia opłaty legalizacyjnej ustalonej za odbudowę budynku gospodarczego bez pozwolenia na budowę. Skarżący uzasadniał wniosek trudną sytuacją rodzinną i majątkową oraz interesem publicznym. Organy administracji odmówiły umorzenia, uznając, że sytuacja finansowa skarżącego jest stabilna, a przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego nie zostały spełnione. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów Kpa i błędną ocenę jego sytuacji finansowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik, sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant spec. Eliza Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej oddala skargę
Przedmiotem skargi wniesionej przez A. G. jest decyzja Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2018 r. znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2018 r. Nr [...], odmawiającą umorzenia w całości i w części opłaty legalizacyjnej, ustalonej w wysokości [...] zł postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak: [...].
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. ustalił wobec skarżącego opłatę legalizacyjną w wysokości [...] zł, w związku z odbudową od poziomu betonowego stropu nad piwnicą budynku gospodarczego zlokalizowanego w miejscowości S. przy ul. L. na działce nr [...], bez wymaganego pozwolenia na budowę. W wyniku rozpatrzenia zażalenia P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] grudnia 2014 r. znak: [...] utrzymał ww. postanowienie w mocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Gd 40/15 oddalił skargę A. G. na to postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 września 2017 r. sygn. akt II OSK 1/16 oddalił skargę kasacyjną A. G. od tego wyroku.
W dniu [...] maja 2018 r. A. G. zwrócił się do Wojewody P. z wnioskiem o umorzenie w całości opłaty legalizacyjnej w wysokości [...] zł wraz z odsetkami za opóźnienie w płatności oraz wszelkimi innymi kosztami związanymi z tą opłatą, ewentualnie o umorzenie opłaty legalizacyjnej w części ponad kwotę [...] zł. Wniosek ten skarżący uzasadniał swoim ważnym interesem związanym z trudną sytuacją rodzinną i majątkową oraz interesem publicznym związanym z liberalizacją ustawy Prawo budowlane co do obowiązków uzyskania pozwolenia na budowę oraz co do wysokości opłaty legalizacyjnej.
Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. Wojewoda Pomorski odmówił umorzenia w całości i w części opłaty legalizacyjnej.
Minister Finansów decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez A. G., utrzymał w mocy decyzję Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2018 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że udzielenie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej stanowi wyjątek od zasady regulowania zobowiązań w pierwotnie ustalonej kwocie i terminie. Wydanie decyzji w przedmiocie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej poprzedzone być musi w każdym przypadku ustaleniem sytuacji życiowej, majątkowej, finansowej, zdrowotnej inwestora, w kontekście ustawowych przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Organ podkreślił, że decyzja w przedmiocie ulgi ma charakter uznaniowy, co nie oznacza jednak, że organ wydając rozstrzygnięcie może zachowywać się w sposób dowolny. Organ zobligowany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a na jego podstawie do rozważenia istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Ważny interes musi być rozpatrywany w kontekście wszelkich danych, które obrazują sytuację finansową i majątkową strony, jej możliwości płatnicze, źródła uzyskiwania dochodów i realne możliwości uzyskiwania dochodów, a także skutki, jakie dla strony i podmiotów od niej zależnych może powodować wykonanie obowiązków wynikających z nałożonej opłaty. Natomiast przesłanka ważnego interesu publicznego powinna być rozumiana jako respektowanie wartości wspólnych i istotnych dla całego społeczeństwa, takich jak m.in. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie.
Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy ustalił, że G. i A. G. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, w ostatnim czasie wprowadziła się do nich teściowa skarżącego, która jest osobą chorą, trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Źródłem utrzymania rodziny jest emerytura G. G. w wysokości [...] zł. A. G. jest właścicielem samochodu osobowego marki S. V., rok produkcji [...], posiada [...] ha przeliczeniowego gruntów rolnych. W 2017 r., zgodnie z zaświadczeniem o dochodach podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, roczny dochód G. G. wyniósł [...] zł, natomiast A. G. [...] zł. Ponadto, jak strona wskazała w odwołaniu, korzystają z pomocy córek oraz teściowej, która otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł i dodatek pielęgnacyjny. A. G. z małżonką nie korzystają z żadnego rodzaju pomocy społecznej. Z przedstawionych przez A. G. dokumentów wynika, że posiada on trzy działki na terenie S. (działki nr [...], [...], [...]). Organ zwrócił uwagę, że rachunki A. G. za media wystawione są na adres S., ul. B. [...], natomiast na rachunkach wystawionych na G. G. widnieje adres S., ul. L. [...]. Stałe koszty utrzymania wykazane przez stronę w przeliczeniu na miesiąc wynoszą ok. [...] zł. Organ zauważył też, że na żadnym etapie postępowania strona nie wykazywała zadłużenia, co wskazuje, że reguluje swoje zobowiązania na bieżąco. Od lat skarżący i jego żona G. G. leczą się na liczne choroby, nie posiadają orzeczenia o niepełnosprawności.
Organ odwoławczy wskazał, że w związku z nałożeniem opłaty legalizacyjnej A. G. z żoną znaleźli się w trudnej sytuacji, jednocześnie z akt sprawy wynika, że nie występuje zagrożenie dla zaspokajania ich podstawowych potrzeb życiowych. Twierdzenie to jest uprawnione również w kontekście informacji strony, że wraz z małżonką mogą liczyć na pomoc córek i teściowej. Organ stwierdził, że sytuacja finansowa strony jest stabilna i wolna od zobowiązań finansowych. Dochód, którym dysponuje wnioskodawca, wspomagany przez rodzinę, pozwala mu nie tylko na stabilną egzystencję, ale umożliwił także realizację budowy budynku gospodarczego, w związku z którym nałożona została opłata legalizacyjna. W ocenie organu brak jest podstaw do oceny sytuacji A. G. jako szczególnej czy wyjątkowej. Zdaniem Ministra Finansów słusznie zatem organ pierwszej instancji uznał, że jeśli nawet bieżąca sytuacja finansowa strony utrudnia jednorazowe uiszczenie opłaty legalizacyjnej, to okoliczność ta nie może stanowić wystarczającego powodu do zwolnienia z zapłaty. Organ odwoławczy wskazał, że ważnego interesu podatnika jako przesłanki umorzenia należności nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej.
Organ odwoławczy stwierdził, że również przesłanka ważnego interesu publicznego, rozumiana jako respektowanie wartości wspólnych i istotnych dla całego społeczeństwa, nie uzasadnia umorzenia opłaty legalizacyjnej. W interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa. Z instytucji umarzania nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z ich zapłaty.
Minister Finansów stwierdził, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy zgromadził materiał dowodowy, poprzez zebranie i ustalenie faktów odnoszących się do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej strony i dokonał prawidłowej oceny ustawowych przesłanek zastosowania ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej, tj. ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego.
Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 7 Kpa, Minister Finansów wyraził pogląd, że o wykazaniu przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, czy choćby jednej z nich, można mówić wyłącznie wówczas, kiedy podatnik w sposób kompletny i rzetelny przedstawi swoją rzeczywistą sytuację życiową i majątkową. Organ podkreślił, że umorzenie lub inna ulga w spłacie zaległości podatkowych następuje na wniosek osoby zainteresowanej, zatem to wnioskujący o umorzenie podatnik ma obowiązek zupełnego, wszechstronnego i rzetelnego wyjaśnienia organom, jaka jest jego faktyczna sytuacja życiowa, zdrowotna i materialna.
Minister Finansów podniósł również, że ulga w postaci umorzenia jest rozwiązaniem najdalej idącym w katalogu dostępnych form wsparcia, zawartych w przepisach ustawy Ordynacja podatkowa. Podjęcie decyzji o odmowie umorzenia w całości i w części opłaty legalizacyjnej nie wyklucza zatem możliwości np. rozłożenia zapłaty opłaty na raty, co jednak wymaga złożenia odrębnego wniosku.
A. G. wniósł skargę na decyzję Ministra Finansów z [...] listopada 2018 r. zarzucając jej:
- naruszenie art. 7 i art. 7a Kpa, przez pominięcie, że na organie spoczywa obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego oraz że wszelkie wątpliwości rozstrzyga się na korzyść strony;
- błędne uznanie, że skarżący ma stabilną sytuację finansową, skoro nie posiada żadnych długów.
Uzasadniając skargę A. G. podniósł, że jeżeli organ uznał, że skarżący niedostatecznie uzasadnił wniosek o umorzenie opłaty legalizacyjnej, winien wezwać skarżącego do dodatkowych wyjaśnień.
Skarżący wskazał ponadto, że błędne jest stanowisko organu, że tylko posiadanie długów świadczy o braku stabilności sytuacji finansowej strony. Skarżący podniósł, że żyje wraz z małżonką z pomocy rodziny. W ocenie skarżącego jego sytuacja rodzinna jest trudna, zwłaszcza teraz, gdy mieszka z nim chora teściowa, co zostało udowodnione i wykazane przed organem I instancji. Nie stać go na poniesienie opłaty legalizacyjnej. A. G. zwrócił ponadto uwagę, że rozbiórka i ponowne pobudowanie tego samego budynku narazi nie tylko skarżącego na nadmierne i niepotrzebne koszty, ale i wpłynie bardzo negatywnie na środowisko.
Skarżący podkreślił też, że zaświadczeniem z [...] listopada 2012 r. Starosta Powiatu K. wskazał, że złożone w dniu [...] listopada 2012 r. przez G. i A. G. zgłoszenie robót budowlanych polegających na remoncie budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce geodezyjnej nr [...] w miejscowości S. w zakresie otynkowania ścian zewnętrznych, wymiany pokrycia dachu z blachy ocynk na blachodachówkę oraz wymiany stolarki okiennej w istniejących otworach okiennych jest kompletne i nie wnosi sprzeciwu do wykonania planowanych robót objętych zgłoszeniem.
Skarżący podniósł, że nie posiada stosownej wiedzy i doświadczenia w zakresie, kiedy należy uzyskać pozwolenie na budowę, a kiedy wystarczy tylko zgłoszenie, dlatego zlecił przeprowadzenie wszelkich czynności w procesie budowlanym profesjonaliście - [...] B. P. K. S.. Od początku zapewniano skarżącego, że roboty są remontem, a nie odbudową. Skarżący nie wiedział, że musi uzyskać pozwolenie na budowę, a profesjonalne biuro projektowe wprowadziło go w błąd. Skarżący wskazał, że również Starosta Powiatu K., gdy wydawał zaświadczenie z [...] listopada 2012 r., nie poinformował go o obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Zdaniem skarżącego nie powinien on odpowiadać za to, że został wprowadzony w błąd.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi przez Sąd następuje więc jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły i w związku z tym skarga nie mogła zostać uwzględniona.
Kontrolowaną decyzją Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2018 r. Nr [...], odmawiającą umorzenia w całości i w części opłaty legalizacyjnej, ustalonej w wysokości [...] zł postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] sierpnia 2014 r.
Materialnoprawną podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 800), zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Stosownie bowiem do art. 49c ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 z późn. zm.) do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie.
Jak wynika z treści ww. przepisu, decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, pozostawia więc organowi orzekającemu pewien zakres luzu decyzyjnego. Nie oznacza to jednak, że organ wydając rozstrzygnięcie może zachowywać się w sposób dowolny. Wydanie decyzji winna poprzedzać analiza stanu faktycznego, w tym sytuacji majątkowej czy osobistej wnioskodawcy. W ramach tak poczynionych ustaleń organ może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny uzasadniający przychylenie się do wniosku. Z kolei sądowa kontrola tego rodzaju decyzji sprowadza się do oceny, czy organ zbadał sprawę pod kątem wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, tj. istnienia w danej sprawie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego oraz oceny, czy organ odmawiając przyznania ulgi nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.
W orzecznictwie wskazuje się, że za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych nie jest on w stanie uregulować należności podatkowych, np. z powodu utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, ponoszonych wydatków (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2009 r. sygn. akt I FSK 31/08, http:/orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto przyjmuje się, że aby można było mówić o "ważnym interesie podatnika" na gruncie konkretnego stanu faktycznego, wnioskodawca musiałby wykazać przed organem, że z uwagi na okoliczności, które zachwiały podstawami jego egzystencji, a nie tylko spowodowały pewne trudności, nie jest on w stanie uiścić ustalonej opłaty legalizacyjnej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2019 r. sygn. VII SA/Wa 1233/18, http:/orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z kolei przy wykładni pojęcia "interes publiczny" należy uwzględnić respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego. W tak pojmowanym interesie mieści się dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, dbałość o interes Skarbu Państwa, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa oraz możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych.
W ocenie Sądu, w kontrolowanym postępowaniu organy prawidłowo oceniły, że nie zachodzą okoliczności wypełniające przesłankę ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, pozwalające na udzielenie ulgi wymienionej w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.
A. G. składając wniosek o umorzenie opłaty legalizacyjnej wskazał, że jego żona otrzymuje emeryturę. Z załączonej decyzji o waloryzacji emerytury wynika, że wynosi ona [...] zł. Skarżący posiada [...] ha przeliczeniowego gruntów rolnych. Z przedłożonych przez A. G. zaświadczeń o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych wynika, że w roku podatkowym 2017 r. dochód G. G. wyniósł [...] zł, natomiast skarżącego [...] zł. W piśmie z [...] czerwca 2018 r. A. G. zaznaczył, że chociaż dochód jego oraz żony w całym roku wyniósł łącznie [...] zł, to nie korzystają z żadnego rodzaju pomocy społecznej. W odwołaniu od decyzji Wojewody P. skarżący oświadczył, że korzystają z żoną z pomocy córek, a także wspomaga ich teściowa, która otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł i dodatek pielęgnacyjny.
Dokonując oceny sytuacji finansowej wnioskującego o umorzenie opłaty legalizacyjnej A. G., w oparciu o przedstawione przez niego informacje, organ odwoławczy stwierdził, że sytuacja ta jest stabilna i wolna od zobowiązań finansowych. Dochód, którym dysponuje skarżący, wspomagany przez rodzinę, pozwala nie tylko na utrzymanie rodziny i domu, ale umożliwił także realizację budowy budynku gospodarczego, w związku z którym nałożona została opłata legalizacyjna.
Sąd podzielił stanowisko Ministra Finansów, że w sprawie nie zaistniała sytuacja, w której ze względu na szczególnie ważne i uzasadnione obiektywne powody należało umorzyć opłatę legalizacyjną w całości, czy też w części. Skarżący posiada wraz z żoną stały dochód w postaci emerytury żony, ponadto, jak wskazał, uzyskuje pomoc od córek i teściowej, co pozwala mu na utrzymanie domu i rodziny. W ocenie Sądu, skoro pomimo deklarowanych niewielkich dochodów sytuacja finansowa skarżącego jest na tyle stabilna, że pozwala na spokojną egzystencję i regulowanie wszelkich zobowiązań, to brak jest podstaw do umorzenia opłaty legalizacyjnej. Przyznanie skarżącemu takiej ulgi byłoby nadmiernym uprzywilejowaniem strony w stosunku do rodzin znajdujących się w skrajnie trudnym położeniu. Zauważyć trzeba, że Ordynacja podatkowa przewiduje również inne możliwości złagodzenia warunków wykonania zobowiązania podatkowego, np. rozłożenie jego spłaty na raty, co wymaga złożenia odrębnego wniosku o zastosowanie tego rodzaju ulgi. Skarżący nie wykazał, aby w jego przypadku zachodziła wyjątkowa i szczególna sytuacja, uzasadniająca przyznanie ulgi najdalej idącej.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 7 Kpa wskazać trzeba, że w postępowaniu podatkowym organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jego obowiązkiem jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Nie oznacza to jednak, że strona nie powinna w procesie gromadzenia dowodów współdziałać z organem podatkowym. Strona, aby nie narazić się na negatywne rozstrzygnięcie, powinna ujawniać fakty, czy też przedstawiać będące w jej posiadaniu dokumenty potwierdzające podnoszone we wniosku okoliczności, przyczyniając się tym samym do wyjaśnienia sprawy.
Postępowanie w sprawie umorzenia zobowiązań podatkowych jest postępowaniem wszczynanym na wniosek samego zainteresowanego, zatem winien on współpracować z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności stanu faktycznego sprawy. W przypadku postępowania w sprawie umorzenia zobowiązań ciężar dowodzenia zdecydowanie przesuwa się na stronę podatnika. Oczywiście nie oznacza to jednak, że organ zwolniony jest z obowiązku dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W rozpatrywanej sprawie Wojewoda P., po otrzymaniu złożonego przez A. G. wniosku o umorzenie opłaty legalizacyjnej, pismem z dnia [...] maja 2018 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku m.in. poprzez udzielenie informacji o członkach rodziny pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, jak również wraz z nim zamieszkałych, lecz prowadzących odrębne gospodarstwo domowe, o dochodach, o stanie majątku ruchomego i nieruchomościach.
Po udzieleniu przez A. G. odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] maja 2018 r. Wojewoda P. wydał decyzję z [...] czerwca 2018 r. o odmowie umorzenia opłaty legalizacyjnej. Zauważyć trzeba, że w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazywał na wątpliwości co do przedstawionej przez A. G. sytuacji finansowej i co do możliwości utrzymania się z deklarowanych przez niego dochodów. Organ wskazał też, że rachunki skarżącego za media wystawione są na adres S., ul. B. [...], natomiast na rachunkach wystawionych na G. G. widnieje adres S., ul. L. [...]. Wojewoda P. stwierdził, że skarżący nie poinformował organu o posiadaniu tych dwóch nieruchomości, co wskazuje, że celowo ukrył ten fakt.
W odwołaniu od tej decyzji A. G. zdawkowo wskazał, że w utrzymaniu jemu i żonie pomagają córki, a także mieszkająca z nimi teściowa, która otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł i dodatek pielęgnacyjny. Warto zauważyć, że skarżący nie odniósł się w odwołaniu w jakikolwiek sposób do podniesionej przez organ kwestii posiadania dwóch nieruchomości mieszkalnych.
Jak wynika z dokumentu przedstawionego przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego (wykazu zmian w danych ewidencji gruntów i budynków), A. G. posiada trzy działki na terenie S. (działki nr [...], [...], [...]). Jedna z tych działek - działka nr [...], położona przy ul. L. [...], zabudowana jest budynkiem mieszkalnym (znajduje się na niej również budynek gospodarczy, w związku z którym ustalono opłatę legalizacyjną). Zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i przed Sądem, skarżący jako adres zamieszkania wskazuje natomiast adres ul. B. [...], S.
Po otrzymaniu decyzji organu I instancji skarżący musiał mieć zatem świadomość, jakie kwestie budzą wątpliwości organu, miał zatem możliwość ich wyjaśnienia i uzupełnienia informacji o swojej sytuacji finansowej i majątkowej na etapie postępowania odwoławczego. Niezasadne jest przekonanie skarżącego, że skoro organ miał wątpliwości dotyczącego jego sytuacji, winien wezwać go do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Wnioskodawca nie może oczekiwać, że organ administracyjny będzie rozpatrywał wszelkie możliwe scenariusze sytuacji materialnej, finansowej czy życiowej strony i będzie dopytywał stronę o kolejne informacje i dokumenty. Organ administracji publicznej nie może przejmować ciężaru przeprowadzenia całego postępowania dowodowego w sytuacji, kiedy to z inicjatywy strony powinny być powoływane dowody, tylko stronie znane.
Zarzut naruszenia przez organ art. 7 Kpa nie zasługuje zatem na uwzględnienie.
Chybiony jest również zarzut skargi wskazujący, że organ naruszył art. 7a Kodeksu postępowania administracyjnego przez pominięcie, że wszelkie wątpliwości rozstrzyga się na korzyść strony. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Podkreślenia wymaga, że w powołanym przez skarżącego przepisie chodzi o wątpliwości co do treści stosowanych przepisów, a nie co do okoliczności stanu faktycznego.
Sąd w pełni podziela także argumentację organów dotyczącą braku wystąpienia w sprawie przesłanki interesu publicznego. Należy podkreślić, że w interesie publicznym leży realizowanie należności publicznoprawnych, jakimi są opłaty legalizacyjne, tym bardziej, że dotyczą one budowy bez poszanowania prawa. Jest oczywiste, że nie można dopuścić do powstania społecznego przekonania, że naruszenie przepisów Prawa budowlanego nie pociąga za sobą żadnych negatywnych skutków (także finansowych), bowiem wszelkie należności z tego tytułu powstałe można będzie umorzyć. Umorzenie opłaty legalizacyjnej winno ograniczać się do sytuacji rzeczywiście wyjątkowych, w których strona znajduje się w skrajnie trudnym położeniu. W przeciwnym razie zwolnienie z obowiązku zapłaty należności publicznoprawnej stałoby się zasadą, a nie wyjątkiem od reguły i wskazywałoby na przyzwolenie na działania naruszające przepisy budowlane oraz godziłoby w interes publiczny.
Prawidłowo zatem organy uznały, że w analizowanej sprawie interes publiczny również nie stanowi podstawy do wydania decyzji o umorzeniu opłaty legalizacyjnej.
Za podważeniem rozstrzygnięcia organu administracyjnego nie przemawia także zawarta w skardze argumentacja wskazująca na brak świadomości skarżącego o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę na przeprowadzone roboty budowlane. Rozwijając tę argumentację skarżący wskazał, że dokumentację projektową remontu budynku sporządziło profesjonalne biuro projektowe. Podniósł ponadto, że zaświadczeniem z [...] listopada 2012 r. Starosta Powiatu K. wskazał, że złożone w dniu [...] listopada 2012 r. przez A. i G. G. zgłoszenie robót budowlanych polegających na remoncie budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości S. w zakresie otynkowania ścian zewnętrznych, wymiany pokrycia dachu z blachy ocynk na blachodachówkę oraz wymiany stolarki okiennej w istniejących otworach okiennych jest kompletne i nie wnosi sprzeciwu do planowanych robót objętych zgłoszeniem. Jak podkreślił skarżący, Starosta Powiatu K. wydając zaświadczenie z dnia [...] listopada 2012 r. nie poinformował go o obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.
Zauważyć trzeba, że ww. zgłoszenie było przedmiotem analizy w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego. Jak ustalono w toku tego postępowania, dokonane przez skarżącego zgłoszenie obejmowało jedynie prace remontowe, natomiast przeprowadzone roboty polegały na rozbiórce drewnianych i częściowo murowanych ścian budynku oraz na odbudowie budynku (z bloczków gazobetonowych) od poziomu stropu nad piwnicą. Zasadność ustalenia opłaty legalizacyjnej jest więc bezsporna i została prawomocnie przesądzona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 września 2017 r. sygn. akt II OSK 1/16.
Argumentacja skargi wskazująca, jakoby skarżący na skutek wprowadzenia go w błąd przez biuro projektowe oraz przez Starostę K. nie miał świadomości konieczności uzyskania pozwolenia na budowę na wykonane roboty, w żadnym razie nie mogła więc wpłynąć na odmienne rozstrzygnięcie.
Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Organy dokonały prawidłowej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz wydając swoje rozstrzygnięcia nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło