VII SA/Wa 880/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić H. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek H. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 1 594,05 zł. Wskazała, że posiada dom o pow. 300 m2. Na piętrze domu mieszka syn z synową i dzieckiem w wieku 8 lat. Wnioskodawczyni ponosi następujące koszty: centralne ogrzewanie 585 zł., światło 272 zł., tv 22 zł., wywóz śmieci 40 zł., woda 40 zł., telefon 28 zł., internet 78 zł., opał 480 zł. Wskazała, że syn z rodziną utrzymują się z dochodu syna w wysokości około 2 000 zł., z czego syn spłaca kredyt na oczyszczalnię w wysokości 263 zł., pokrywa ponadto połowę wydatków na światło, tv, śmieci, internet i opał. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 7 czerwca br. wnioskodawczyni została zobowiązana w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - wskazania z jakich środków wnioskodawczyni wybudowała przydomową oczyszczalnie ścieków będącą przedmiotem sprawy, - udokumentowania wysokości otrzymywanej emerytury (np. poprzez nadesłanie kopii ostatniej wypłaty świadczenia), - podania czy otrzymuje pomoc materialną bądź finansową od rodziny, bądź osób trzecich, jeśli tak należało wskazać na czym ona polega, - wskazania, czy nieruchomość – dom o pow. 300 m2 jest wykorzystywany dla uzyskiwania dochodów (wynajem itp.), jeżeli tak należało wskazać wysokość dochodów, - nadesłania kopii dokumentu PIT rozliczenia podatku dochodowego za 2015 r., wnioskodawczyni i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, - nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące, wnioskodawczyni i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. W piśmie z dnia 15 czerwca 2016 r. wnioskodawczyni wskazała, że środki na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków ma z pożyczki syna z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Pożyczka ta jest cały czas spłacana, z załączonych dokumentów wynika, że do spłaty pozostało 527 zł. Wskazała, że synowie prowadzą własne gospodarstwa domowe i jeśli im starcza dokładają wnioskodawczyni do opłat bieżących i rachunków. Nie prowadzi żadnej działalności związanej z wynajmem lokali w posiadanym domu. Do pisma dołączono: potwierdzenia opłacenia rachunków, zaświadczenie syna wnioskodawczyni z pracy nt. pożyczki, kopię dokumentu PIT za 2015 r., potwierdzenie opłacenia opłaty za wywóz śmieci, zaświadczenie z ZUS o wysokości emerytury, kopie pism z ZUS, harmonogram spłat pożyczki. W sprawie zważono, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną np. osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową H. S. uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na takie rozstrzygniecie miało przede wszystkim wpływ niespójne przedstawienie swojej sytuacji majątkowej. Wnioskodawczyni w formularzu PPF wskazała, że syn mieszkający razem w domu (zajmujący piętro wyżej) ponosi część kosztów utrzymania domu, opłaca raty kredytu za oczyszczalnie. Natomiast w piśmie z dnia 15 czerwca 2016 r. wskazała, że "Synowie mają swoje życie(...). Jeśli im starcza to czasem dokładają do prądu i opału oraz innych opłat". Oświadczenie to stoi w sprzeczności z wcześniejszym oświadczeniem wnioskodawczyni, że syn mieszkający w jej domu zajmujący piętro wyżej ponosi połowę opłat utrzymania domu. Z powyższego wynika również, że wnioskodawczyni pomaga czasem drugi syn, nie wskazany w piśmie z dnia 15 czerwca 2016 r., przy czym nie sprecyzowano na czym ta pomoc polega. Ponadto wnioskodawczyni w formularzu nie wskazała, by posiadała samodzielnie kredyt, natomiast do pisma z dnia 15 czerwca 2016 r. dołączono harmonogram spłat zobowiązania kredytowego z którego wynika, że wnioskodawczyni posiada kredyt w wysokości około 37 000 zł. Przy czym nie zaznaczyła że ma jakieś kłopoty z jego spłaceniem. Należy również zauważyć, że z analizy przedstawionych wydatków wynika, iż wnioskodawczyni obecnie może posiadać środki na opłacenie kosztów sądowych, gdyż do niezbędnych kosztów miesięcznych zaliczyła koszty opału i centralnego ogrzewania (480 i 585 zł. opłacane po połowie z synem), które obecnie – z uwagi na zakończenie okresu grzewczego – nie są ponoszone. Do niezbędnych i koniecznych wydatków nie można też zaliczyć wydatków na telewizję, telefon czy internet (łącznie 128 zł.). Ponadto wnioskodawczyni pomimo wezwania nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy istotne znaczenie ma, nawet nie tyle stan wolnych środków na rachunku, co wysokość miesięcznych obrotów na tym rachunku. Przepływy finansowe najpełniej bowiem obrazują realną wysokość środków jakimi skarżąca i jej rodzina dysponuje. Okoliczność ta znacząco rzutuje na możliwość zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Nieprzedłożenie wyciągów z rachunków bankowych wpływa na negatywną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy, chociażby w części. Wobec powyższego brak pełnej współpracy skarżącej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy oraz wskazanie niespójnych danych dotyczących sytuacji materialnej strony, skutkować musi odmową przyznania prawa pomocy. Sytuacja ta uniemożliwia wolną od wątpliwości ocenę sytuacji finansowej wnioskującej. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie, jaki jest rzeczywisty stan majątkowy skarżącej, a w związku z tym jej możliwości finansowe od których zależało ewentualne zwolnienie od kosztów sądowych - wnioskodawczyni nie wykazała, aby zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym było obiektywnie niemożliwe i jej sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie należało oddalić W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.