VII SA/Wa 891/21

WyrokWSA w Warszawie2021-09-07

Skład orzekający: Grzegorz Antas, Elżbieta Granatowska, Andrzej Siwek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Minister Klimatu i Środowiska jest właściwym organem do uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych?
Ratio decidendi
Minister Klimatu i Środowiska nie jest właściwym organem do uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych. Zgodnie z Prawem geologicznym i górniczym, organem właściwym w pierwszej instancji jest marszałek województwa, chyba że przepisy stanowią inaczej. Kompetencje Ministra Klimatu i Środowiska w zakresie administracji geologicznej są ograniczone do zatwierdzania projektów robót geologicznych i dokumentacji geologicznych, a nie do dokonywania uzgodnień w sprawach ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Naruszenie przepisów o właściwości rzeczowej stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.
Stan faktyczny
Gmina wniosła skargę na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska, które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (budowa sieci wodociągowej i kanalizacyjnej). Minister odmówił uzgodnienia, argumentując, że planowana inwestycja uniemożliwi przyszłą eksploatację udokumentowanego złoża węgla brunatnego. Gmina zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując m.in. opłacalność wydobycia węgla oraz zakres ochrony złóż.
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2021 r. Zasądzono od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz Gminy kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędziowie asesor WSA Elżbieta Granatowska, sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2021 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] marca 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2021 r. znak [...], II. zasądza od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz Gminy [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASDNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. znak [...] Minister Klimatu i Środowiska (dalej: "Minister", "organ"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., zwanej dalej "k.p.a."), po rozpoznaniu wniosku Gminy [...] (reprezentowanej przez L.G.) z dnia [...] lutego 2021 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem tego organu z dnia [...]stycznia 2021 r., znak: [...], odmawiającym uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji polegającej na budowie sieci wodociągowej oraz sieci kanalizacji sanitarnej wraz z siecią kanalizacji tłoczonej na działkach nr [...]i [...]przy ul. [...] w [...], obręb [...] [...], gmina [...], utrzymał w mocy ww. postanowienie z dnia [...]stycznia 2021 r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu [...]stycznia 2021 r. do Ministerstwa Klimatu i Środowiska wpłynął wniosek Burmistrza Miasta [...] o zajęcie stanowiska w sprawie projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla ww. inwestycji - w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych.  Postanowieniem z [...]stycznia 2021 r., znak: [...], Minister, powołując się na art. 106 § 1 k.p.a. w związku z art. 53 ust. 4 pkt 5 i ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 293 dalej jako "u.p.z.p."), oraz art. 158 w związku z art. 161 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1064, dalej jako "p.g.g."), odmówił uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji polegającej na budowie sieci wodociągowej oraz sieci kanalizacji sanitarnej wraz z siecią kanalizacji tłoczonej, na działkach nr: [...] i [...] przy ul. [...] w [...], obręb [...] [...], gmina [...]. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, że trwała zabudowa siecią wodociągową oraz siecią kanalizacji sanitarnej wraz z siecią kanalizacji tłoczonej na działkach nr: [...] i [...] przy ul. [...] w [...], obręb [...] [...], gmina [...] uniemożliwi przyszłą eksploatację udokumentowanego złoża węgla brunatnego "[...]"[...], rozpoznanego wstępnie o zasobach ok 113 mln ton na bardzo niewielkiej głębokości. Takie warunki zalegania węgla brunatnego spowodują, że najbardziej prawdopodobną metodą wydobycia będzie metoda odkrywkowa wymagająca zdjęcia nadkładu i przeniesienie go na zwałowisko co uniemożliwia jakąkolwiek zabudowę nad złożem. Dlatego też planowana inwestycja narusza zasadę ochrony złóż kopalin przeznaczonych do eksploatacji odkrywkowej. Minister wskazał także, że zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 października 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Klimatu i Środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1720) w związku z art. 33 ust. lila ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2019 r. poz. 1171) od dnia 7 października 2020 r. Minister Klimatu i Środowiska kieruje działem administracji rządowej - środowisko. W związku z powyższym organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest obecnie Minister Klimatu i Środowiska. Zgodnie z art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wydaje decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego po uzgodnieniu z właściwym organem administracji geologicznej w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych. Stosownie zaś do art. 158 p.g.g. do właściwych organów administracji geologicznej należy podejmowanie rozstrzygnięć niezbędnych oraz wykonywanie innych czynności niezbędnych do stosowania ustawy. Przy czym na podstawie art. 161 ust. 3 pkt 1 p.g.g. do ministra właściwego do spraw środowiska należą sprawy związane z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi, dotyczące złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 ww. ustawy, w szczególności węgla brunatnego. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Gminy [...] (reprezentowana przez L.G.) podniosła, że celem budowy ww. sieci wodociągowej oraz sieci kanalizacyjnej jest uporządkowanie istniejącej infrastruktury na terenie gminy [...], czego wynikiem jest wieloletnia budowa sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych i geotermalnych. Ze względu na uregulowanie gospodarki ściekowej oraz modernizację istniejącej oczyszczalni ścieków zachodzi konieczność usystematyzowania sposobu odprowadzania ścieków sanitarnych oraz rozdzielenia istniejących systemów kanalizacji ogólnospławnej w celu uzyskania lepszego efektu ekologicznego. Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. Minister utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...]stycznia 2021 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Minister wskazał, że konsekwencją upoważnienia ministra właściwego do spraw środowiska do załatwiania spraw związanych z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi złóż kopalin objętych własnością górniczą jest zatem właściwość rzeczowa tego organu do uzgadniania projektów decyzji o warunkach zabudowy/decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 5 oraz art. 60 ust. 1 ustawy u.p.z.p. a także studium, planów miejscowych oraz planów zagospodarowania przestrzennego województwa, w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych, zgodnie z art. 17 pkt 6 lit. a tiret czwarty u.p.z.p. Przechodząc do oceny złożonego wniosku Minister wyjaśnił, że z art. 95 ust. 1 p.g.g. wynika, że sam obowiązek ujawnienia udokumentowanych złóż w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz planach zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi jeden z instrumentów ochrony złóż kopalin, statuowany zwłaszcza w Prawie ochrony środowiska. Przy czym przez "ujawnienie złóż" należy rozumieć podanie konkretnej nazwy i numeru oraz oznaczenie konturów ich granic w części graficznej. Skutkiem zaś ujawnienia w planie miejscowym, na obszarze nim objętym, mogą być ograniczenia w zakresie wykorzystywania nieruchomości (np. poprzez zakaz zabudowy). Zdaniem Ministra przy dokonywaniu wykładni "ochrony złoża" poprzez ujawnienie istnienia udokumentowanego złoża na podstawie art. 95 ust. 1 p.g.g., zwłaszcza w studium i planie miejscowym, konieczne jest zastosowanie wykładni funkcjonalnej i systemowej, uwzględniającej po pierwsze cel, jakiemu ma służyć odwołanie się w tym przepisie do ww. pojęcia, a po drugie uwzględnienie okoliczności, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym: 1) lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego; 2) sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy. Mając z kolei na względzie, że decyzja o lokalizacji celu publicznego podlega uzgodnieniu - w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin (i wód podziemnych) objętych prawem własności górniczej z art. 10 ust. 1 p.g.g. - z ministrem właściwym do spraw środowiska działającym jako organ administracji geologicznej - należy wywieść, że organ ten, wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie, powinien również kierować się ochroną złóż. Minister stwierdził, że w granicach działek nr [...] i [...] przy ul. [...] w [...] znajduje się udokumentowane szczegółowo złoże węgla brunatnego "[...]"[...]zalegające na niewielkiej głębokości. W ocenie Ministra, planowany sposób zagospodarowania ww. działek trwałą zabudową, spowoduje naruszenie zasady ochrony złóż kopalin. Prawdopodobną metodą wydobycia złoża węgla brunatnego "[...]" [...] będzie eksploatacja odkrywkowa. Realizacja inwestycji w postaci trwalej zabudowy terenu siecią wodociągową oraz siecią kanalizacji sanitarnej wraz z siecią kanalizacji tłoczonej, na działkach nr [...] i [...] przy ul. [...] w [...], obręb [...] [...], skutkowałaby zatem wyłączeniem ewentualnej eksploatacji złoża węgla brunatnego "[...]" [...] w przyszłości, w zakresie objętym planowaną inwestycją. Podsumowując Minister uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla omawianej inwestycji. Zaskarżając powyższe postanowienie w całości Gmina [...] zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie : a) art. 7, art. 7a, art. 8 § 2 , art. 9, art. 11 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu strony i naruszenie zasady zaufania obywateli do organów Państwa oraz art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art.80 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, tj nierozważenie całego materiału dowodowego i dowolne a zarazem błędne ocena ustalonego zebranych dowodów w sprawie oraz błędne uznanie, że: aa) realizacja inwestycji w postaci trwałej zabudowy terenu siecią wodociągową oraz siecią kanalizacji sanitarnej wraz z siecią kanalizacji tłoczonej, na działkach nr [...] i [...] przy ul. [...] w [...], obręb [...] [...], skutkowałaby wyłączeniem ewentualnej eksploatacji złoża węgla brunatnego "[...]" [...] w przyszłości, w zakresie objętym planowaną inwestycją, (co w związku z pojęciem "racjonalności gospodarowania zasobami" wymaga odmowy uzgodnienie inwestycji pożytku publicznego), co nie jest twierdzeniem prawdziwym, gdyż to istniejąca zabudowa całego miasta [...] i istniejąca infrastruktura techniczna mogłaby być tą rzeczywistą przyczyną, a nie planowana niewielka inwestycja w centralnej części miasta [...], ab) konieczność ochrony złóż kopalin poprzez zakaz zabudowy dotyczy także terenów już zabudowanych skoro w rzeczywistości ta ochrona dotyczy tylko i wyłącznie złóż kopalin, teren których nie został jeszcze zagospodarowany w sposób wykluczający przyszłą eksploatację, na co w uzasadnieniu wskazuje sam organ, ac) istniejące warunki hydrogeologiczne w postaci rzeki [...] przepływającej nad samym środkiem złoża węgla brunatnego "[...]" [...] czy też technologia możliwego sposobu udostępnienia i eksploatacji złoża w tym także normy ekonomiczne, związane ze sferą ekonomiki gospodarowania złożem { konieczność wywłaszczania za słusznym odszkodowaniem całego miasta i jego wyburzenie wraz z zabytkami oraz skierowanie nurtu rzeki [...] w inną stronę ),wskazują jednoznacznie, że wydobywanie węgla brunatnego nie przyniesie korzyści gospodarczej, czyli mówiąc prościej takie wydobycie jest całkowicie nieopłacalne, co oznacza że złoże takie nie podlega szczególnej ochronie. Przedmiotowemu postanowieniu zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego: 1) poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 u.p.z.p. oraz art. 6 ust. 1 pkt 19 p.g.g. poprzez nieuzasadnioną odmowę uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla omawianej inwestycji, z uwagi na brak przepisu zakazującego zabudowy terenu objętego decyzją na którym występują złoża kopalin, gdyż ochronie nie podlegają te nagromadzenia kopalin , których wydobywanie nie może przynieść korzyści gospodarczej, 2) poprzez błędną interpretację art. 125 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, w związku art. 95 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 19 p.g.g., który to przepis wprowadza jedynie wymóg zamieszczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego udokumentowanych złóż kopalin, nie wprowadza zaś zakazu zabudowania terenów, na których występują złoża kopalin, a zarazem ochronie nie podlegają te nagromadzenia kopalin, których wydobywanie nie może przynieść korzyści gospodarczej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...]stycznia 2021 r. obarczone są wadą nieważności. W rozpoznawanej sprawie Sąd z urzędu wziął pod uwagę, że Minister Klimatu i Środowiska wydał postanowienia pomimo braku właściwości rzeczowej. Stosownie do art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Właściwość rzeczową organu ustala się według przepisów o zakresie jego działania, co reguluje art. 20 k.p.a. Decydująca dla możliwości rozpoznania danej sprawy przez konkretny organ administracji publicznej jest, poza właściwością miejscową, właściwość rzeczowa. Jak wyjaśnia się w doktrynie ta ostatnia właściwość jest zdolnością prawną organu administracji publicznej do rozpoznawania i rozstrzygania danej kategorii spraw w postępowaniu administracyjnym (P. Wajda (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2017, s. 175 i 180; B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2014, s. 111). Zgodnie z zawartym w art. 19 k.p.a. nakazem, organ powinien badać swoją właściwość, nawet bez wniosku strony, na każdym etapie postępowania. Rygor ten rozciąga się na postępowanie przed organami pierwszej i drugiej instancji, jak również na postępowania prowadzone w trybach nadzwyczajnych, na przykład w postępowaniu wznowieniowym, o stwierdzenie nieważności decyzji lub stwierdzenie jej wygaśnięcia na wszystkich etapach tych postępowań. Organ niewłaściwy w danym postępowaniu nie może podjąć żadnej czynności, lecz zobowiązany jest do niezwłocznego przekazania sprawy organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. Naruszenie przepisów o właściwości ma daleko idący skutek, bowiem zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w takim postępowaniu (por. A. Wróbel, Komentarz do art. 19, (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, LEX 2013; P. M. Przybysz, Komentarz aktualizowany do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, teza 16, 17, LEX/el. 2018;), bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, że w cytowanym przepisie ustawodawca nie wprowadził żadnego elementu kwalifikującego naruszenie właściwości. Wobec tego przyjąć należy, że każdy przypadek w odniesieniu do wszystkich rodzajów właściwości i niezależnie od jej podstaw, będzie przesłanką stwierdzenia nieważności. Wystąpienie wady powoduje konieczność usunięcia decyzji z obrotu prawnego niezależnie od trafności jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Wskazać należy, że w niniejszej sprawie materialnoprawną podstawa wydania zapadłych rozstrzygnięć stanowi z art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p., w myśl którego wójt, burmistrz albo prezydent miasta wydaje decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego po uzgodnieniu z właściwym organem administracji geologicznej w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych. Wskazać należy, że przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie określają, który z organów administracji geologicznej jest właściwy do dokonania do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych. Jednak w świetle przepisów ustawy Prawo geologiczne i górnicze zdaniem Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że to Minister Klimatu i Środowiska jest organem właściwym do uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.. Zgodnie z regulacją art. 161 ust. 1 p.g.g. organem administracji geologicznej pierwszej instancji jest marszałek województwa, z wyjątkiem spraw określonych w ust. 2-4. Minister właściwy do spraw środowiska jako organ administracji geologicznej pierwszej instancji, właściwy na zasadzie wyjątku od reguły określonej w ww. ust. 1, został wskazany w ust. 3 tegoż artykułu, do spraw związanych z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi, dotyczących: złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 (pkt 1); określania warunków hydrogeologicznych w związku z projektowaniem odwodnień złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 (pkt 1a); określania warunków hydrogeologicznych w związku z wtłaczaniem do górotworu wód pochodzących z odwodnień, o których mowa w pkt 1a, wód złożowych powstałych przy wydobywaniu kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1, oraz wód złożowych z podziemnych magazynów węglowodorów (pkt 1b); obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 2); regionalnych badań hydrogeologicznych (pkt 3); określania warunków hydrogeologicznych w związku z ustanawianiem obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych (pkt 4); określania warunków hydrogeologicznych oraz geologiczno-inżynierskich dla potrzeb podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji albo podziemnego składowania odpadów (pkt 5); określania warunków hydrogeologicznych oraz geologiczno-inżynierskich na potrzeby poszukiwania lub rozpoznawania kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla oraz podziemnego składowania dwutlenku węgla (pkt 5a); regionalnych badań budowy geologicznej kraju (pkt 6); regionalnych prac kartografii geologicznej (pkt 7); otworów wiertniczych do rozpoznania budowy głębokiego podłoża, niezwiązanego z dokumentowaniem złóż kopalin (pkt 9); obiektów budownictwa wodnego o wysokości piętrzenia przekraczającej 5 m (pkt 10) oraz w ust. 4 do spraw związanych z zatwierdzaniem dokumentacji geologiczno-inwestycyjnej złoża węglowodorów. Nie ulega zatem wątpliwości, że w świetle brzmienia wskazanych wyżej ustępów Minister nie jest organem właściwym do dokonania uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego - w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych. Zatem kompetencje ministra ograniczone zostały do spraw związanych z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi i zatwierdzenia dokumentacji geologiczno-inżynierskiej złoża węglowodorów (w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze złożem węglowodorów). Tym samym uzgodnienie dokonywane w ramach współdziałania organów w sprawach dotyczących ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego nie jest sprawą związaną z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 6 pkt 11 p.g.g., robotą geologiczną - jest wykonywanie w ramach prac geologicznych wszelkich czynności poniżej powierzchni terenu, w tym przy użyciu środków strzałowych, a także likwidacja wyrobisk po tych czynnościach. Natomiast określenie co stanowi dokumentację geologiczną i w jaki sposób podlega ona zatwierdzeniu zawiera Dział V, rozdział 2 ww. ustawy w szczególności jej art. 88, 89, 93. Wskazane regulacje nie dają jednak podstaw do przyjęcia, jak widzi to Minister, że skoro będzie on organem właściwym w sprawach związanych z zatwierdzeniem projektów geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi w wypadku złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 w tym m.in. złoża węgla brunatnego, to będzie również właściwy do dokonania uzgodnienia decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli inwestycja planowana jest na terenie gdzie znajdują się złoża kopaliny. Stanowisko to potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2021 r. sygn. akt II OSK 3266/19 – LEX nr 3165061, którym oddalono skargę kasacyjną Ministra Środowiska, od wyroku tut. Sądu stwierdzającego nieważność postanowienia Ministra o odmowie uzgodnienia warunków zabudowy na działce położonej na skraju obszaru rozpoznanego wstępnie złoża węgła brunatnego. W wyroku tym NSA stwierdził, że "uzgodnienie wydawane w trybie art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. jest zajęciem stanowiska przez właściwy organ administracji geologicznej, który niewątpliwie może skorzystać ze sporządzonej dokumentacji geologicznej (sporządzonej na podstawie prac geologicznych), lecz nie musi być organem, który tę dokumentację zatwierdził. Wskazane regulacje nie dają jednak podstaw do przyjęcia, że skoro Minister będzie organem właściwym w sprawach związanych z zatwierdzeniem projektów geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi w wypadku złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 w tym m.in. złoża węgla brunatnego, to będzie również właściwy do dokonania uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, jeżeli przedmiotowa inwestycja planowana jest na terenie gdzie znajdują się złoża kopaliny". I dalej "kompetencja organu administracji do działania nie może być dorozumiana lecz musi wynikać wprost z obowiązującego przepisu prawa. Oznacza to, że skoro w art. 161 ust. 3 p.g.g. przewidziano przypadki stanowiące odstępstwo od generalnej reguły, to uprawnienia ministra właściwego do spraw środowiska wynikające z tego uregulowania nie mogą być przenoszone na sytuacje nie objęte dyspozycją wskazanego przepisu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uprawnienie wynikające z art. 161 ust. 3 p.g.g. powinno być stosowane ściśle. Minister na podstawie ww. przepisu uprawniony pozostaje w zakresie spraw w nim opisanych. Art. 161 ust. 3 p.g.g. nie stanowi normy kompetencyjnej wyznaczającej właściwość rzeczową ministra jako organu administracji geologicznej pierwszej instancji właściwego do dokonania uzgodnienia, o którym mowa w art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. w zw. z art. 60 ust. 1 u.p.z.p. W konsekwencji do dokonania wspomnianych uzgodnień zastosowanie znajdzie art. 161 ust. 1 p.g.g., zgodnie z którym organem właściwym jest marszałek województwa. W sytuacji gdy przepisy ustawy Prawo geologiczne i górnicze wyraźnie nie przekazuje jakichś kompetencji z zakresu administracji geologicznej innemu organowi administracji publicznej, co do zasady właściwy jest marszałek województwa. Art. 161 ust. 2 oraz ust. 3 p.g.g., wyznaczające właściwość rzeczową starosty, bądź ministra właściwego do spraw środowiska (będących organami administracji geologicznej) mają charakter ewidentnie szczególny (wyjątkowy) w stosunku do reguły wypowiedzianej w art. 161 ust. 1 p.g.g. Zgodnie zaś z ustalonymi zasadami wykładni prawa przepisy zawierające normy kompetencyjnie nie mogą być interpretowane rozszerzająco, lecz muszą być interpretowane ściśle. Kompetencji organu nie można rozszerzać a w niniejszej sprawie kompetencje ministra zostały jednoznacznie określone na zasadzie wyjątku od ogólnego domniemania wykonywania zadań z zakresu administracji geologicznej w pierwszej instancji przez właściwego miejscowo marszałka województwa. W podobny sposób, jako wyjątek, został określony również zakres kompetencji starosty (art. 161 ust. 2 p.g.g.), co wskazuje, że organem właściwym do uzgodnienia projektu decyzji o o warunkach zabudowy w ramach zawartego w ust. 1 domniemania kompetencji będzie marszałek województwa". Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...]stycznia 2021 r. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie odniósł się do podniesionej przez strony argumentacji, gdyż zajęcie stanowiska w tym zakresie byłoby przedwczesne. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło