VII SA/Wa 892/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Protokolant st. sekr. sąd Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2010 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2010 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieprzestrzeganie wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych I. skargę oddala; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych), oraz kwotę 55 zł (pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem 22% podatku od towarów i usług łącznie kwotę 305 zł (trzysta pięć złotych). Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2009r. na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 w i pkt 7 oraz ust. 2 pkt 2 i art. 104 w związku z art. 45 ust. 1 i 2 oraz art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171 poz. 1225 ze zm.) i art. 104 oraz 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] po rozpatrzeniu wniosku Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...]. -nałożył na M. S. karę pieniężną w wysokości 1000 zł za nieprzestrzeganie wymogów w zakresie znakowania środków spożywczych oraz uniemożliwienie przeprowadzenia urzędowej kontroli żywności, środka transportu i magazynu jaj spożywczych. W pozostałym zakresie umorzył postępowanie . W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny sprawy. Wnioskami z dnia 13 marca 2009r. i 16 kwietnia 2009r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] wystąpił do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] o nałożenie na M. S. kary pieniężnej za prowadzenie działalności bez zatwierdzenia zakładu, oraz za odmowę udostępnienia do kontroli środka transportu jaj oraz pomieszczenia magazynowego, a także za wprowadzanie do obrotu jaj spożywczych bez wymaganego oznakowania. Organ sanitarny szczebla powiatowego powyższe wnioski skierował na skutek odmowy przez M. S. udostępnienia do kontroli magazynu i środka transportu jaj, co zostało potwierdzone w protokole z kontroli przeprowadzonej w dniu 31 marca 2009r. Protokół ten został podpisany i odebrany przez M. S. Zgodnie z art.103 ust. 1 pkt 7 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, osoba, która utrudnia lub uniemożliwia przeprowadzenie urzędowej kontroli żywności podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający. Organ wskazał nadto, iż podczas prowadzonej w ramach bieżącego nadzoru sanitarnego w dniu 15 kwietnia 2009r., tematycznej, urzędowej kontroli żywności w punkcie sprzedaży jaj należącym do M. S. stwierdzono na stoisku w pojemniku transportowym, z którego dokonywano sprzedaży 90 sztuk jaj bez wymaganego oznakowania kodem producenta. Jaja były zabrudzone krwią, odchodami i skorupami innych jaj. Takie produkty stwierdzono również w skrzyni ładunkowej środka transportu, gdzie w wytłaczankach znajdowało się 240 sztuk zabrudzonych i nieoznakowanych jaj. Kwestionowane jaja nie były również oznaczone, w sposób wskazujący, że są to odpady wycofane z obrotu lub zwroty. Takie działania naruszają przepisy prawa w zakresie wprowadzania do obrotu artykułów spożywczych bez stosownego oznakowania i są niezgodne z art. 45 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, z którego wynika, że środki spożywcze wprowadzane do obrotu muszą być oznakowane. Zasady znakowanie jaj spożywczych zostały szczegółowo określone w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 2295/2003 z dnia 23 grudnia 2003r wprowadzającym szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1907 w sprawie niektórych norm handlowych w odniesieniu do jaj (Dz. U. L 340 z 24.12.2003r str. 0016-0034, ze zm.) oraz rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 589/2008 z dnia 23 czerwca 2008r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w sprawie norm handlowych w odniesieniu do jaj. Z wyżej wymienionych przepisów wynika, że do obrotu detalicznego mogą być wprowadzane wyłącznie jaja kategorii A, które na skorupie powinny zawierać stempel oznaczający kod producenta, w którego skład wchodzi: kod systemu chowu, oznaczenie państwa i weterynaryjny numer identyfikacyjny. Opakowania jednostkowe i zbiorcze znakuje się nazwą i adresem przedsiębiorstwa pakującego jaja, numerem zakładu pakowania, klasą jakości, klasą wagową, liczbą zapakowanych jaj, datą minimalnej trwałości i metodą chowu. Wskazane uchybienia stosownie do art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, podlegają karze pieniężnej do wysokości pięciokrotnej wartości zakwestionowanej ilości środka spożywczego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. S.po rozpatrzeniu, którego Główny Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] lutego 2010r., znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kpa. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając podjęte rozstrzygniecie organ wskazał, iż po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej decyzji. Z akt postępowania wynika, że kontrole sanitarne przeprowadzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] wykazały zaniedbania świadczące, że podczas wprowadzania do obrotu jaj konsumpcyjnych przez M. S. nie były zachowane wymagania higieniczno – sanitarne, określone w rozporządzeniu WE nr [...] Pralamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie higieny środków spożywczych ( Dz. Urz. UE L 139 z 30.04.2004r., str. 1 ; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t.34, str. 319) , a także nie zapewniono bezpieczeństwa i właściwej jakość zdrowotnej wprowadzanej do obrotu żywności, co stanowi zagrożenie dla zdrowia konsumentów. Z protokołu kontroli sanitarnej nr 9/IB/ 09 wynika, że na stoisku skarżącego stwierdzono 90 sztuk jaj niewiadomego pochodzenia ( jaja nie posiadały żadnych oznaczeń). Jaja zabrudzone były kałem i krwią, a ponadto przechowywane były w wytłaczankach, ułożonych na plastikowych pojemnikach, które bezpośrednio stały na płycie rynku [...]. Nadto w samochodzie, którym je przywieziono znajdowało się dodatkowo 240 szt. jaj zabrudzonych i bez oznakowania. Odnosząc się do zarzutów odwołania, z których wynika, że jaja niespełniające norm handlowych zostały zwrócone do producenta firmy F.H.U. " [...]" co potwierdzają faktury korygujące, a nadto, że kontrolowana dostawa, "mocno odbiegała od standardów wszystkich dostaw", organ wyjaśnił, iż podczas przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że firma F.H.U. "[...]" dokonuje pakowania jaj pochodzących z kurników własnych oraz stałych dostawców. Jajo po dostarczeniu jest przyjmowane w magazynie, gdzie dokonuje się oceny organoleptycznej. Towar nieodpowiadający wymaganiom zwracany jest dostawcy. Natomiast podczas sortowania i pakowania jaj pakowanych z kurników "własnych" - jaja z uszkodzoną skorupką lub zabrudzone są odkładane do specjalnie przeznaczonych pojemników. Jaja te - jako tzw. "jaja przemysłowe" odbierane są przez zakłady przetwórstwa jaj , a jaja tzw. "wylewki" odbierane przez firmę utylizacyjną. Podczas kontroli inspektorzy nie stwierdzili przechowywania na terenie zakładu lub wprowadzania do obrotu nieoznakowanych i brudnych jaj. Ponadto sprawdzono dokumentację dotyczącą faktury korygującej z dnia 24 kwietnia 2009 r. ustalając , iż dotyczyła ona zwrotu towaru z uwagi na stłuczenie produktów w transporcie. Z oświadczenia kierownika magazynu firmy F.H.U. " [...]" wynika nadto, że firma nigdy nie dostarczała jaj bez numerów identyfikacyjnych, zabrudzonych krwią , kałem czy resztkami innych jaj. Główny Inspektor Sanitarny wyjaśnił także, iż zasady przeprowadzania urzędowych kontroli żywności określa rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. L 119 z 30.04.2004 r., str. 1; Dz. Urz. UE - Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 45, str. 200, z późn. zm.). Zgodnie z art. 3 ust. 2 rozporządzenia kontrole urzędowe przeprowadzane są bez wcześniejszego uprzedzenia, z wyjątkiem audytu, o którym jest konieczne uprzednie zawiadomienie podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo paszowe lub żywnościowe. Kontrole urzędowe mogą być również przeprowadzane ad hoc. Ponadto organom urzędowej kontroli żywności, w związku z przeprowadzeniem kontroli, przysługuje prawo m. in. wstępu do pomieszczeń zakładu o każdej porze oraz przeglądania ksiąg i innych dokumentów. Utrudnianie lub uniemożliwianie przeprowadzenia urzędowej kontroli żywności jest bezprawne i nie może być skutecznie chronione. Ze względu na okoliczności, związane z bezpieczeństwem żywności oraz ochroną zdrowia i życia konsumentów, ustawodawca przewidział w art. 103 ust. 1 pkt 7 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, odpowiedzialność podmiotów działających na rynku spożywczym w postaci kary pieniężnej. Oznacza to zasadność wymierzenia kary, a jej wysokość – 1000 zł.- świadczy, że organ zastosował prawidłowo zasadę miarkowania. W ocenie Głównego Inspektora Sanitarnego wysokości wymierzonej kary pieniężnej jest symboliczna, gdyż nie osiąga nawet jednokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego wniósł M. S. zarzucając naruszenie : art. 8 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej, poprzez tworzenie warunków uniemożliwiających prowadzenie działalności gospodarczej oraz braku wsparcia dla mikroprzedsiębiorcy , art. 11 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez stałe przedłużanie terminów, oraz zawieszanie postępowania do czasu rozstrzygnięcia skargi na kwestie nie związaną z przedmiotem sprawy; art. 80b ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez próbę ukarania za stosowanie się do obowiązującego prawa; 4) Rozporządzenia (WE) nr 852/2004; rozporządzenia 853/2004, rozporządzenia 1234/2007, rozporządzenia Komisji (WE) Nr 589/2008 z dnia 23 czerwca 2008r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w sprawie norm handlowych w odniesieniu do jaj, a nadto naruszenie art. 6,7,8,9,11 Kpa. Uzasadniając skargę wyjaśnił, iż zarzut uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli jest niezasadny. Zgodnie z art. 80a i 80b ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w przypadku, gdy czynności zakłócają w sposób istotny działalność gospodarczą przedsiębiorcy, konieczność podjęcia takich czynności powinna być uzasadniona w protokole kontroli. Skarżący podczas kontroli ustnie, oraz na piśmie w protokole oświadczył, że taka forma i termin kontroli, nie tylko utrudniła mu prowadzenie działalności, ale wręcz ją uniemożliwiła.Po zgłoszeniu tej uwagi, kontrolujący nie potrafili podać konieczności podjęcia takich czynności i zaproponowali termin kontroli w dniu 2 kwietnia 2009 , który odpowiadał kontrolującym i ten termin został przez niego zaakceptowany. Organ nie stawił się jednak na kontrolę w wyznaczonym terminie. W tych okolicznościach twierdzenie, że to skarżący uniemożliwiał kontrolę jest całkowicie bezpodstawne. Niezasadny jest również zarzut nieprzestrzegania wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, gdyż skarżący nie może odpowiadać za dostawcę jaj. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2010r., którą utrzymano w mocy decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2009r., nakładającą na M. S. – w związku z utrudnianiem i uniemożliwianiem przeprowadzenia urzędowej kontroli żywności – karę pieniężną w wysokości 1000 zł. Na wstępie wskazać trzeba, że wymagania i procedury niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd do Spraw Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w sprawie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 1.02.2002, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463), określa ustawa z dnia [...] sierpnia 2006 o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225). Zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 i 7 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych (pkt.1) , utrudnia lub uniemożliwia przeprowadzenie urzędowej kontroli żywności (pkt.7) podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej " Monitor Polski". Zgodnie z art. 104 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy, kary pieniężne, o których mowa w art. 103 wymierza, w drodze decyzji właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny, uwzględniając stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu. Jak wynika z ustaleń Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] dokonanych w trakcie czynności przeprowadzonych w dniach 31 marca 2009r., 15 kwietnia 2009r. oraz w toku postępowania administracyjnego, skarżący odmówił udostępnienia do kontroli środka transportu oraz miejsca przechowywania jaj konsumpcyjnych, a także wprowadzał do obrotu żywność (jaja) bez wymaganego znakowania. Działanie takie narusza przepisy ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia gdyż, środek spożywczy niespełniający wymagań dotyczących bezpieczeństwa żywności nie może być wprowadzony do obrotu na terytorium Polski. W związku z powyższym należy podzielić stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji co do zasadności wymierzenia kary pieniężnej. Stosownie do art. 104 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, karę wymierzono w minimalnej wysokości, uwzględniając stopień szkodliwości czynu, zawinienie, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność skarżącego na rynku spożywczym. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż organ administracji publicznej wydając decyzję w niniejszej sprawie nie stosował przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w związku z czym nie mógł naruszyć przepisów tej ustawy. Oznacza to bezzasadność podniesionych zarzutów. Wskazać także należy, że wyrokiem z dnia 20 października 2009r. , sygn. akt VII SA/Wa 1130/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2009r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w związku z faktem rozpoczęcia działalności gospodarczej w zakresie obrotu żywnością bez urzędowego zatwierdzenia zakładu. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.