VII SA/Wa 892/19
WyrokWSA w Warszawie2020-01-08
Skład orzekający: Tomasz Stawecki, Joanna Gierak-Podsiadły, Izabela Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, prawidłowo ocenił zgodność tej decyzji z decyzją o warunkach zabudowy, w szczególności w zakresie zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla nieruchomości osób trzecich, uwzględniając przy tym wcześniejsze wytyczne sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego naruszył art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie stosując się do oceny prawnej i wskazań zawartych w poprzednim wyroku sądu administracyjnego. Organ nie przeprowadził pełnej analizy, czy decyzja o pozwoleniu na budowę, w kontekście zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla nieruchomości skarżących oraz uregulowania stanu prawnego nieruchomości objętych inwestycją, była zgodna z decyzją o warunkach zabudowy, co stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę z 2005 r., twierdząc, że inwestycja drogowa pozbawiła ich działkę dostępu do drogi publicznej. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że dostęp został zapewniony. WSA uchylił poprzednią decyzję GINB, nakazując analizę kwestii dostępu do drogi publicznej. GINB ponownie odmówił stwierdzenia nieważności, co doprowadziło do kolejnej skargi. WSA uznał skargę za zasadną, uchylając decyzję GINB z powodu naruszenia art. 153 PPSA.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2019 r. oraz zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. B. i L. B. solidarnie kwotę 714 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Stawecki, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant specjalista Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A. B. i L. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. B. i L. B. solidarnie kwotę 714 zł (siedemset czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi A. B. i L. B. ("skarżący") jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego ("GINB") z [...] lutego 2019 r., znak [...], wydana w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją nr [...] z [...] czerwca 2005 r. Wojewoda [...] ("Wojewoda") zatwierdził projekt budowlany i wydał Zarządowi Dróg Wojewódzkich w K. ("inwestor") pozwolenie na przebudowę skrzyżowania drogi wojewódzkiej nr [...] w km [...] z drogą wojewódzką nr [...] w km[...] w miejscowości Z.na działkach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] – w części obejmującej pas drogowy (kategoria obiektu IV i XXVI).
W piśmie z 14 lipca 2016 r. skarżący wnieśli "o zbadanie legalności działania w zakresie wydania i wykonania ww. decyzji Wojewody", podnosząc, że należąca do nich działka o nr ew. [...] w wyniku wykonania inwestycji nie ma dostępu do drogi publicznej – "utraciła stary, tak prawny jak i faktyczny dostęp do drogi publicznej, a zaprojektowany zjazd ze skrzyżowana (ronda) na działkę nr [...] nie gwarantuje prawnego dostępu (...)". W piśmie z 14 sierpnia 2016 r. skarżący sprecyzowali, iż żądają stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji.
GINB decyzją z [...] lutego 2017 r., znak [...], wydaną na podstawie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, "k.p.a.") odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody. Decyzję tę organ utrzymał w mocy decyzją z [...] kwietnia 2017 r., znak [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 czerwca 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1559/17 uchylił decyzję z [...] kwietnia 2017 r., nakazując organowi dokonanie analizy sprawy pod kątem dostępu działki skarżących do drogi publicznej.
GINB decyzją z [...] lutego 2019 r., znak [...] ponownie utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lutego 2017 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186, "Prawo budowlane") przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza zgodność projektu budowlanego z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu.
Z akt sprawy wynika, że inwestor uzyskał decyzję Wójta Gminy Z. ("Wójt") z [...] sierpnia 2003 r., znak: [...], ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla przebudowy skrzyżowania drogi wojewódzkiej nr [...] w km [...] z drogą wojewódzką nr[...] w km[...] w miejscowości Z., obejmującego budowę skrzyżowania typu rondo na działkach o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].
Jednym z ustaleń ww. decyzji, na który powołują się także skarżący, były wymagania dotyczące ochrony interesów osób trzecich:
"- Zachować obowiązujące przepisy w tym art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo Budowlane.
- Uwzględnić roszczenia stron postępowania wniesione w ramach uwag i spostrzeżeń do zawiadomienia o wszczęciu postępowania (wysłane faksem dnia 21.08.03 r.) tj.:
a) J. K. (...)
b) A. B. (...)" (pkt III.7).
Dalej, organ stwierdził, że w zgromadzonym materiale dowodowym znajduje się pismo z 2 sierpnia 2003 r., skierowane do Urzędu Gminy w Z., w którym A. B. wskazuje: "Jestem właścicielem działki nr [...], na której prowadzę działalność handlową. Rozwiązania komunikacyjne proponowane w w/w projekcie pozbawią moją działkę dostępu do drogi publicznej. Wobec powyższego wnoszę o dokonanie w projekcie korekt uwzględniających bezpośredni i odpowiedni do rodzaju prowadzonej przeze mnie działalności wjazd na nieruchomość". A.B. jest współwłaścicielem (obok L. B.) ww. działki.
Uwzględniając wytyczne zawarte w wyroku z 13 czerwca 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1559/17, organ wyjaśnił, że w jego ocenie nie został "rażąco" naruszony wymóg ww. decyzji Wójta Gminy Z. z [...] sierpnia 2003 r., odnoszący się do zapewnienia dostępu drogi publicznej. Jak bowiem wynika z analizy dokumentacji projektowej, oprócz kołnierza zjazdowego z ronda do działki nr ew. [...], zaprojektowano osobny zjazd na działkę nr ew.[...] (Projekt architektoniczno-budowlany. Mapa w skali 1:500 zatytułowana "[...]", str. 9; Projekt budowlany. Projekt zagospodarowania terenu, mapa w skali 1:500 zatytułowana "[...]"; mapa w skali 1:500 zatytułowana "[...]"). Powyższy zjazd na działkę nr ew. [...] został oznaczony pomarańczową kratką tożsamą z oznaczeniem projektowanego kołnierza i pozostałych zjazdów. W legendzie do mapy w skali 1:500 zatytułowanej "[...]", str. 9 wskazano, że elementy inwestycji oznaczone pomarańczową kratką to "powierzchnie z kostki obniżone". Pomarańczową kratką oznaczono także projektowany zjazd do działki nr ew. [...], której współwłaścicielem na dzień wydania kontrolowanego pozwolenia na budowę był J. K.
Podsumowując organ wskazał, że skoro kontrolowaną decyzją Wojewody z [...] czerwca 2005 r. zatwierdzono m.in. roboty budowlane, polegające na realizacji oddzielnego zjazdu na działkę nr ew. [...], to powyższa nieruchomość nie została pozbawiona dostępu do drogi publicznej. Tym samym wymóg decyzji Wójta, odnoszący się do zapewnienia dostępu do drogi publicznej działce należącej do skarżących, nie został naruszony. Nie został więc w tej sytuacji rażąco naruszony art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Nie doszło także do rażącego naruszenia art. 29 ust. pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2086 ze zm., według stanu prawnego na dzień udzielenia kontrolowanego pozwolenia na budowę), zgodnie z którym budowa lub przebudowa zjazdu należy w przypadku budowy lub przebudowy drogi, jeżeli powoduje to zmianę dostępności drogi – do zarządcy drogi. W ramach przebudowy drogi zaprojektowano bowiem zjazd na działkę nr ew. [...].
Jednocześnie, mając na uwadze wskazania zawarte w wyroku z 13 czerwca 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1559/17, GINB stwierdził, że nie został poza tym rażąco naruszony art. 2a ust. 2 ww. ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ("u.d.p."), zgodnie z którym drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Planowany kołnierz zjazdowy z ronda został zaprojektowany częściowo na działce drogowej o nr ew. [...], a częściowo na działce o nr [...] i w niewielkim fragmencie na działce należącej do skarżących (nr ew. [...]). Okoliczność ta nie wskazuje jednak, zdaniem organu, na rażące naruszenie art. 2a ust. 2 u.d.p., który odnosi się do kwestii własnościowych drogi. W świetle przepisów tej ustawy zjazd nie mieści się w definicji drogi i nie jest jej częścią. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 2 u.d.p. przez "drogę" należy rozumieć "budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym". Z kolei zgodnie z art. 4 pkt 8 u.d.p. przez "zjazd" należy rozumieć "połączenie drogi publicznej z nieruchomością położoną przy drodze, stanowiące bezpośrednie miejsce dostępu do drogi publicznej w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym". Tym samym zjazd ma odrębny charakter od samej drogi i nie jest jej częścią w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. W ocenie GINB nie został także rażąco naruszony wymóg zawarty w decyzji Wójta:
"- Uregulować prawnie stan własności dla nieruchomości objętych inwestycją w przypadku konieczności wykupienia terenów.
- Uzyskać zgody od właścicieli gruntów na wejście w teren, na nieruchomości objęte inwestycją".
Powyższy wymóg (jak wskazał) należy wiązać, w związku z zaprojektowaniem kołnierza zjazdowego z ronda (na prywatną działkę) częściowo na działce o nr ew. [...] i w niewielkim fragmencie na działce nr ew. [...], z koniecznością uzyskania przez inwestora tytułu prawnego do nieruchomości umożliwiającego realizację na nich zamierzonych robót budowlanych (tj. prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane). Organ wskazał jednocześnie, że z treści oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej, wynika, że inwestor posiadał m. in. zgodę L. B. i A. B. z [...] listopada 2004 r. "na wejście w teren działki [...]".
Podsumowując powyższe rozważania GINB nie stwierdził, aby kontrolowana decyzja Wojewody była obarczona którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., tj. decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem przepisów obowiązujących w dniu jej wydania, w tym przepisów Prawa budowlanego oraz aktów wykonawczych. Ponadto ww. decyzja nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; nie została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; nie była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność nie miała charakteru trwałego, w razie jej wykonania nie wywołałaby czynu zagrożonego karą oraz nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa.
Na marginesie organ wskazał, że ewentualna okoliczność niezrealizowania projektowanego zjazdu na działkę nr ew. [...] nie ma wpływu na ocenę przedmiotowej sprawy, ponieważ sporna inwestycja podlega ocenie jedynie w zaprojektowanym, a nie faktycznie zrealizowanym kształcie.
W skardze do Sądu na ww. decyzję GINB z [...] lutego 2019 r. skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i decyzji ją poprzedzającej oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody, ewentualnie - o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Ponadto wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
- art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, iż niewykonanie obowiązków zawartych w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a w konsekwencji niezgodność projektu oraz decyzji o pozwoleniu na budowę z tą pierwszą decyzją, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, które winno prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji, o które wnioskowali skarżący,
- art. 29 ust. 1 pkt. 1 u.d.p. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji akceptującej sytuację, w której umożliwiono w przypadku przebudowy drogi likwidację istniejących legalnie zjazdów bez ich odtworzenia (chociażby w innym miejscu), czy też bez zapewnienia dojazdu do nieruchomości, którą obsługiwały, w inny sposób,
- art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji Wojewody, mimo iż została ona wydana bez poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienia dostępu do drogi publicznej,
- art. 2a pkt 2 u.d.p. w zw. z art. art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, iż zjazd z drogi publicznej dla kilku nieruchomości sąsiednich nie stanowi części drogi, i z tego lub innych względów może zostać posadowiony na gruncie prywatnym bez prawnego uregulowania tej kwestii przez inwestora, w tym bez wykupienia tych gruntów lub ich wywłaszczenia,
- art. 153 p.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z pominięciem oraz w sposób sprzeczny z oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku wydanym w przedmiotowej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z 13 czerwca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1559/17,
- art. 7, 77, 80, 84 k.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej decyzję organu I instancji w mocy pomimo braku wszechstronnego zbadania sprawy, mimo, iż zalecił to Sąd, który poprzednio orzekał w przedmiotowej sprawie w tym niezebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a co za tym idzie dokonanie oceny na podstawie niepełnego materiału dowodowego, która to ocena nosi znamiona oceny dowolnej, a nie swobodnej,
- art. 107 § 3 w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji organu II instancji, tj. w szczególności, nieodniesienie się po raz kolejny do argumentów stron postępowania, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i de facto ponowienie uzasadnienia decyzji I-instancyjnej, co utrudnia polemikę z rozstrzygnięciem oraz jego kontrolę instancyjną,
- art. 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa,
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez nieuzasadnione przyjęcie, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji nie wykazano rażącego naruszenia prawa a to art. 35 ust. 1 pkt 1, 2 oraz art. 32 ust. 4 pkt 2, art. 5 ust 1 pkt 9 Prawa budowlanego, art. 2a pkt 2, art. 29 ust. 1 pkt. 1 u.d.p. w zw. z art. 112 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez błędne stwierdzenie, że decyzja o pozwoleniu na budowę jest zgodna z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego oraz nie zawiera innych rażących naruszeń prawa.
W uzasadnieniu skarżący podkreślili, że w wyniku inwestycji drogowej nie mają zapewnionego odpowiedniego dla prowadzonej przez nich działalności gospodarczej (gdzie konieczny jest też dojazd samochodów ciężarowych) dostępu do drogi publicznej ze swojej działki, mimo iż wcześniej takowy posiadali.
W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lutego 2019 r., znak: [...], wydana w postępowaniu nadzwyczajnym, w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, uruchomionym na żądanie skarżących. Z uwagi na treść tego żądania zadaniem organu orzekającego w niniejszej sprawie była ocena w kontekście przesłanek nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] czerwca 2005 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Zarządowi Dróg Wojewódzkich w K. pozwolenia na przebudowę skrzyżowania drogi wojewódzkiej nr [...] w km [...] z drogą wojewódzką nr [...] w km [...] w miejscowości Z. na wskazanych w sentencji tej decyzji działkach – w części obejmującej pas drogowy. Przy czym wydając decyzję [...] lutego 2019 r. przy dokonywaniu oceny we wskazanym zakresie, wynikającym z charakteru uruchomionego postępowania nadzorczego, GINB obowiązany był uwzględnić wskazania i wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w wyroku tut. Sądu z 13 czerwca 2018 r. o sygn. akt VII SA/Wa 1559/17, zapadłym w sprawie.
Wskazanym orzeczeniem tut. Sąd uchylił kontrolowaną wówczas decyzję GINB z [...] kwietnia 2017 r. (utrzymującą w mocy decyzję własną tego organu z [...] lutego 2017 r. o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody). Sąd uznał bowiem, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a to w istocie z uwagi na niewyjaśnienie, czy weryfikowana decyzja jest zgodna z poprzedzającą ją decyzją o warunkach zabudowy, w zakresie uregulowanych w tej ostatniej wymogów dotyczących ochrony interesów osób trzecich (wskazujących m.in. na art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego i konieczność uwzględnienia roszczenia A. B.). Sąd szczegółowo wskazał przy tym na treść decyzji Wójta Gminy Z. z [...] sierpnia 2003 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla ww. inwestycji, akcentując tę część zapisów decyzji, które w niniejszej sprawie z uwagi na kwestie podniesione przez skarżących (związane z zapewnieniem ich nieruchomości odpowiedniego zjazdu z drogi publicznej) mogły mieć znaczenie i wymagały rozważenia w kontekście art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Sąd uznał jednocześnie, że sprawa nie została w tej materii właściwie rozpatrzona; organ wadliwie poprzestał bowiem na zaakcentowaniu "nieprecyzyjnego" brzmienia ww. decyzji o warunkach zabudowy. Sąd stwierdził jednocześnie, że skarżący mogli przed inwestycją posiadać bezpośredni zjazd z drogi publicznej do działki nr [...], na której prowadzą działalność gospodarczą; jeśli tenże zjazd był zjazdem legalnym przewidzianym przy tym do dwóch nieruchomości, to nie sposób uznać, że badana decyzja nie narusza prawa poprzez taką ingerencję w ten zjazd, że po jego przebudowie będzie on zapewniał dojazd tylko do jednej z tych nieruchomości. Sąd wskazał przy tym na konieczność analizy badanej decyzji i rozwiązań w zaakceptowanym nią projekcie z uwzględnieniem art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych i art. 2a pkt 2 tej ustawy.
Biorąc pod uwagę uzasadnienie obecnie kontrolowanej decyzji GINB z [...] lutego 2019 r., utrzymującej w mocy decyzję własną tego organu z [...] lutego 2017 r. (o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji), Sąd uznał, że zalecenia wynikające z ww. wyroku, który to uprawomocnił się z dniem 11 września 2018 r., nie zostały przez organ wykonane, a wobec tego, że doszło do naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, "p.p.s.a."). To zaś uzasadniało uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji GINB.
I tak, rozwijając tę ocenę Sąd zauważa, że stosownie art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Sąd zauważa przy tym, że przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią natomiast z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie administracyjne. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu ww. przepisu oznacza zaś, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełni oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Dodać należy, że przepis art. 153 ww. ustawy ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Przy czym, ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w przypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie. Żadna z tych okoliczności, czyniąca oceną Sądu zawartą w wyroku z 13 czerwca 2018 r. o sygn. akt VII SA/Wa 1559/17 nieaktualną, nie wystąpiła, a zatem pogląd w nim wyrażony, wiązał GINB przy wydawaniu decyzji [...] lutego 2019 r., jak również tut. Sąd badający orzeczenie tego organu (wydane w takich okolicznościach).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] lutego 2019 r. GINB, pomimo wskazań zawartych w ww. wyroku, nie rozważył prawidłowo, czy badana decyzja Wojewody spełnia wymogi decyzji o warunkach zabudowy dotyczące ochrony interesów osób trzecich; wprawdzie decyzja GINB zawiera argumentację w tej materii ale niepełną i całkowicie błędną. Pierwszy z wymogów decyzji o warunkach zabudowy we wskazanym zakresie dotyczył art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego i uwzględnienia roszczeń m.in. skarżącego, a te dotyczyły zapewnienia odpowiedniego skomunikowania działki nr [...] z drogą, umożliwiającego prowadzenie na ww. nieruchomości działalności gospodarczej (jak dotychczas). Organ analizę w tej materii ograniczył do stwierdzenia, że ww. działka skarżących, oprócz zjazdu z tzw. kołnierza zjazdowego przewidzianego z ronda do działki nr ew. [...], ma zapewniony zjazd bezpośredni. Owszem taka sytuacja, zgodnie z projektem budowlanym, ma miejsce (a kwestia ewentualnego niewykonania tego zjazdu nie może mieć znaczenia prawnego w niniejszej sprawie). Niemniej organ wywodząc w ten sposób nie ustalił rodzaju zjazdu, na który wskazał, co więcej – pominął wskazania Sądu w tej kwestii, wynikające z cyt. powyżej wyroku. Z wyroku tego jednoznacznie wynika zaś, że ważnym w sprawie jest zbadanie m.in. tego, czy na skutek kwestionowanej decyzji skarżący nie zostali pozbawieni zjazdu o charakterze legalnym, a przy tym będącego zjazdem publicznym (bo zapewniającym odpowiednie skomunikowanie z drogą ich działki, na której prowadzona jest działalność gospodarcza). Sąd zalecił uwzględnienie przy tej ocenie art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego i art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych uznając, że nie można z tych przepisów wywieść, aby umożliwiały one w przypadku przebudowy drogi likwidację istniejących zjazdów bez ich "odtworzenia" choćby w innym miejscu. GINB krótko wskazał, że skoro działka skarżących ma zjazd bezpośredni z drogi publicznej, to ww. przepisy nie zostały rażąco naruszone. Argumentacja ta mogłaby zaś okazać się trafna tylko wówczas, gdyby zjazd akcentowany przez organ zaprojektowany został jako zjazd publiczny a nie indywidualny, ale kwestia ta nie została w sprawie zbadana.
Poza tym, GINB bardzo pobieżnie odniósł się do zgodności badanej decyzji z art. 2a pkt 2 ustawy o drogach publicznych; uznając, że w jego kontekście nie można zarzucić rażącego naruszenia prawa, nie ustalił, czym jest zaprojektowany "kołnierz zjazdowy" z ronda, przewidziany w części na działce drogowej oraz w części na działkach prywatnych, w tym na działce skarżących, przyjmując bez głębszej analizy, że odpowiada on definicji zjazdu. Wątpliwości co do przyjęcia, iż wskazany kołnierz zjazdowy stanowi zjazd w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych wzmacnia natomiast treść kolejnego wymogu wynikającego z decyzji o warunkach zabudowy dla spornej inwestycji, w zakresie ochrony interesów osób trzecich, nakazującego uregulować prawnie stan własności dla nieruchomości objętych inwestycją w przypadku konieczności wykupienia terenów.
W końcu, nie sposób podzielić stanowiska GINB wskazującego na to, że wprawdzie tzw. kołnierz zjazdowy został w części zaprojektowany na nieruchomości skarżących, ale - jak ma wynikać z akt - wyrazili oni "zgodę na wejście w teren" działki nr [...]. Sąd zauważa bowiem, że skoro inwestycja została w części przewidziana na nieruchomości skarżących, to inwestor w oświadczeniu o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane powinien wskazać nie tyle na zgodę dotyczącą wejścia w teren nieruchomości, co na posiadanie zgody skarżących na realizację inwestycji w części na ich nieruchomości, tj. na prowadzenie na ich nieruchomości robót budowlanych. W tej sytuacji decyzja Wojewody także w kontekście art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego i z uwagi na przewidziane w projekcie rozwiązania, nie została w pełni zweryfikowana. Sąd dostrzega przy tym, że we wskazanym aspekcie nie chodzi o wejście w teren działki skarżących w celu wykonania (czy przebudowy) zjazdu na ich działkę z drogi publicznej, a o wykonanie "łącznika" drogowego zapewniającego powiązanie z drogą w istocie tylko działki sąsiedniej nr [...]. Należy przy tym dostrzec, że dopiero z tego łącznika przewidziano zjazd do nieruchomości, a to (wobec przywołanej przez organ ustawowej definicji zjazdu) nie jest - zdaniem Sądu - bez znaczenia dla ustalenia czym jest tzw. kołnierz zjazdowy, jak również dla oceny sprawy w kontekście ww. art. 2a pkt 2 ustawy o drogach publicznych i art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego.
Sąd zauważa jednocześnie, że we wskazanym powyżej wyroku tut. Sąd uznał, że część rozważań organu zawartych w decyzji z [...] kwietnia 2017 r. (w tym w zakresie ww. art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego) jest prawidłowa, ale niewystarczająca do uznania, że w sprawie nie powinien znaleźć zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Pomimo wytycznych zawartych w tym wyroku, GINB nadal nie przeprowadził pełnej oceny decyzji Wojewody. Stąd też rozpoznawaną skargę należało uznać za trafną. W tych warunkach koniecznym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne nakazanie organowi wykonania wyroku tut. Sądu z 13 czerwca 2018 r.
Przy czym, zdaniem Sądu, orzekając ponownie w sprawie, organ winien zważyć na wystąpienia skarżących, z których wyraźnie wynika, że na skutek wydania i realizacji kwestionowanej decyzji o pozwoleniu na budowę zostali oni pozbawieni "starego, tak prawnego, jak i faktycznego" dostępu do drogi publicznej, a zaprojektowany zjazd z projektowanego ronda na działkę nr [...] za pośrednictwem tzw. kołnierza zjazdowego nie gwarantuje im "prawnego dostępu do drogi publicznej", co wykazało późniejsze postępowanie dotyczące rozbudowy i nadbudowy budynku magazynowo-usługowego na działce nr [...]. GINB winien także zważyć, że wobec treści wymogów określonych w decyzji o warunkach zabudowy dotyczących ochrony praw osób trzecich oraz rysunku projektu zagospodarowania, zaprojektowany tzw. kołnierz zjazdowy miał służyć zarówno skomunikowaniu z drogą publiczną działki o nr ew. [...], jak i działki skarżących [...] (v. widoczne projekcie zjazdy z kołnierza na obie te nieruchomości), a w tym celu konieczne było zastosowanie się inwestora w pełni do ww. decyzji o warunkach zabudowy i przewidzianego w niej nakazu dotyczącego "uregulowania prawnego stanu własności dla nieruchomości objętych inwestycją (...)".
Z tych przyczyn, uznając, iż sprawa nie została prawidłowo rozpatrzona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Orzekając o kosztach Sąd uwzględnił wysokości wpisu od skargi, udział w postępowaniu profesjonalnego pełnomocnika i uiszczoną od pełnomocnictw opłatę skarbową.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło