VII SA/Wa 893/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2009 r. sprawy ze skargi E. W. i M. W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania I. skargę oddala; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. H. z Kancelarii Adwokackiej przy ul. [...] [...] lok. [...] [...] W.: tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 1464 (tysiąc czterysta sześćdziesiąt cztery) złotych, w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 1200 (tysiąc dwieście) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 264 (dwieście sześćdziesiąt cztery) złotych. Postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - zwanej dalej k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia E. i M. W., na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...], wymierzające E. i M. W. karę z tytułu nielegalnego użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działkach nr geod. [...] i [...], położonych w miejscowości W., gm. W., w kwocie 10 000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Postępowanie administracyjne prowadzone w niniejszej sprawie miało następujący przebieg. Na skutek złożonego przez S. G. wniosku z dnia 17 stycznia 2007 r., pracownicy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. przeprowadzili w dniu 31 stycznia 2007 r. kontrolę na działkach nr ew. [...] i [...] położonych w miejscowości W [...]. W trakcie kontroli ustalono, że na działkach tych wybudowany został budynek mieszkalny jednorodzinny, murowany o wymiarach zewnętrznych 12,15 x 10,21 m, dwukondygnacyjny z dachem dwuspadowym, kryty eternitem. Ustalono również, że budynek zlokalizowany został w odległości 4,00 m od granicy działki nr [...] stanowiącej własność A. K. i 10,42 m od ogrodzenia drewnianego od strony działki S. G. oraz że budynek jest użytkowany. W czasie wizji E. i M. W. przedłożyli inwentaryzację budowlaną stanowiącą załącznik do decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] marca 2002 r., znak: [...] oraz dziennik budowy nr [...] z dnia 7 lipca 1997 r. wydany przez Urząd Rejonowy w S. Inwestorzy nie przedłożyli decyzji o pozwoleniu na użytkowanie i oświadczyli, że są w trakcie kompletowania dokumentów niezbędnych do uzyskania takiej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S] wymierzył E. i M. W. karę z tytułu nielegalnego użytkowania wyżej opisanego budynku mieszkalnego. Po rozpoznaniu zażalenia E. i M. W. od w/w postanowienia organu I instancji zapadło zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2007 r. W jego uzasadnieniu organ przywołał treść art. 54 i art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane i zauważył, iż w niniejszej sprawie inwestorzy nie dokonali zgłoszenia zakończonych robót budowlany przy budowie przedmiotowego obiektu i przystąpili do jego użytkowania. Organ zauważył również, że ustawodawca nowelizując ustawę Prawo budowlane – ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane - wprowadził sankcję finansową za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego tj. jego użytkowanie bez skutecznego zawiadomienia o zakończeniu budowy (art. 54) lub uzyskania pozwolenia na użytkowanie (art. 55). Sankcja ta ma na celu wyeliminowanie tych sytuacji, w których obiekt budowlany jest już od dawna użytkowany, podczas gdy w sensie prawnym nadal jest w trakcie budowy. W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego organ pierwszej instancji wydając postanowienie z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] prawidłowo zastosował dyspozycję art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, gdyż E. i M. W. przystąpili do użytkowania obiektu bez zawiadomienia o zakończeniu budowy. Organ nadzoru budowlanego był więc obowiązany nałożyć na użytkownika karę, obliczaną jak przy obowiązkowych kontrolnych (art. 59f ust. 1 w/w ustawy), z tym, że stawka opłaty podlegała dziesięciokrotnemu podwyższeniu (art. 57 ust. 7 w/w ustawy). Odnosząc się do wniosku zawartego w zażaleniu w sprawie umorzenia nałożonej kary, organ II instancji zauważył, że w sprawie możliwe jest zastosowanie przepisów działu III ustawy Ordynacja podatkowa. Uprawnienia organu podatkowego, w tym zakresie przysługują wojewodzie, zatem organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o rozłożenie na raty lub odroczenia terminu płatności opłaty legalizacyjnej jest wojewoda, a nie organ nadzoru budowlanego. Skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, złożyli E. i M. W. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga E. i M. W. nie jest zasadna. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwanej dalej ppsa). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 z późn. zm.) do użytkowania obiektu, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten w przeciągu 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Stosownie do art. 55 w/w ustawy przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli: 1) na wzniesienie obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do kategorii V, IX-XVIII, XX, XXII, XXIV, XXVII-XXX, o których mowa w załączniku do ustawy; 2) zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 49 ust. 5 albo art. 51 ust. 4; 3) przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych. W przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisu art. 54 i 55 wymienionej ustawy, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania (art. 57 ust. 7 w/w ustawy). Zauważyć należy, iż do wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia tj. wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania, organ administracji publicznej jest zobligowany ustawowo. W ocenie Sądu, organy obu instancji orzekając w przedmiotowej sprawie prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy i dokonały właściwej wykładni obowiązującego w tym zakresie prawa. Z akt sprawy – protokołu przeprowadzonej przez pracowników organu nadzoru budowlanego, w dniu 31 stycznia 2007 r. kontroli - wynika, iż na działkach nr ew. [...] i [...] położonych w miejscowości W., gm. W. wybudowany został przez E. i M. W. budynek mieszkalny jednorodzinny, murowany o wymiarach zewnętrznych 12,15 x 10,21 m, dwukondygnacyjny z dachem dwuspadowym, kryty eternitem. Z akt sprawy – wymienionego protokołu oraz oświadczeń złożonych przez E. i M. W. – wynika również, że budynek ten jest użytkowany. Ponadto ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. w trakcie budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego, w 2002 r. przeprowadził postępowanie administracyjne z uwagi na dokonanie przez inwestorów w sposób samowolny istotnych odstępstw od warunków pozwolenia na budowę. W wyniku tego postępowania organ, decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] zobowiązał E. i M. W. do uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Inwestorzy nie przedłożyli decyzji o pozwoleniu na użytkowanie i oświadczyli, że są w trakcie kompletowania dokumentów niezbędnych do uzyskania takiej decyzji. Stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie E. i M. W. będąc zobowiązanymi na podstawie w/w decyzji z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] do uzyskania pozwolenia na użytkowanie i chcąc przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego winni byli uzyskać pozwolenie na użytkowanie obiektu. Pozwolenie takiego, przed przystąpieniem do użytkowania budynku mieszkalnego, nie otrzymali, czego skutkiem było nałożenie przez organ nadzoru budowlanego, na podstawie art. 57 ust. 7 i art. 59 ustawy Prawo budowlane kary pieniężnej za nielegalne użytkowanie. Do kary takiej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, zawarte w art. 59f ust. 1 ustawy Prawo budowlane, z tym, że stawka opłaty ulega dziesięciokrotnemu podwyższeniu (art. 57 ust. 7 w/w ustawy). Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ prawidłowo obliczył kwotę kary. Stosownie do brzmienia art. 59f ustawy Prawo budowlane kara taka stanowi iloczyn stawki opłaty, współczynnika kategorii obiektu budowlanego i współczynnika wielkości obiektu budowlanego, przy czym stawka opłaty wynosi 500 zł, kategoria obiektu 2, a współczynnik wielkości 1, co daje kwotę 1000 zł a po podwyższeniu dziesięciokrotnym 10.000 zł. Mając na uwadze treść skargi E. i M. W., sprowadzająca się w znacznej mierze do opisu trudnej sytuacji materialnej skarżących, Sąd zauważa, iż właściwie podniósł organ odwoławczy uzasadniając swe rozstrzygnięcie z dnia [...] maja 2007 r., że w sprawie umorzenia nałożonej kary z tytułu nielegalnego użytkowania, możliwe jest zastosowanie przepisów działu III ustawy Ordynacja podatkowa. Uprawnienia organu podatkowego, w tym zakresie przysługują wojewodzie, zatem organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o rozłożenie na raty lub odroczenia terminu płatności kary jest wojewoda, a nie organ nadzoru budowlanego. Odnosząc się do sformułowanego na rozprawie w dniu 10 lipca 2009 r. przez pełnomocnika skarżących zarzutu, z którego wynika, iż organ wadliwie pisma skarżących nie potraktował jako wniosku o wyłączenie pracownika, należy stwierdzić, iż jest to zarzut chybiony. Postępowanie w niniejszej sprawie jest wynikiem konfliktowych sytuacji pomiędzy skarżącymi, a ich bezpośrednimi sąsiadami M. i S. G. Działania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego inicjowane pismami stron w oczywisty sposób budzą niezadowolenie i podejrzenia o brak obiektywizmu jednej ze stron konfliktu. W ocenie Sądu w aktach postępowania administracyjnego brak jest jednak pisma skarżących, które organ winien był potraktować jako wniosek o wyłączenie pracownika organu na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł w pkt I. wyroku w trybie przepisu art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 z późn. zm.). Rozstrzygnięcie w pkt. II wyroku znajduje oparcie w art. 152 i 200 wymienionej ustawy oraz § 18 ust 1 pkt 1 a w związku z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. "w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu" (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).