VII SA/Wa 894/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi E. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przyznania adw. T. R. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2014 r. przyznano E. P. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Na tej podstawie Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie pełnomocnikiem skarżącej wyznaczyła adw. P. B.. Wyrokiem z dnia 17 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r. Adw. P. B. w dniu 19 grudnia 2014 r. złożył w imieniu E. P. skargę kasacyjną od wydanego w sprawie wyroku. W dniu 2 listopada 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło pismo ORA w Warszawie, informujące o wyznaczeniu adw. T. R. pełnomocnikiem E. P. w miejsce adw. P. B.. Naczelny Sąd Administracyjny – po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi kasacyjnej E. P. – wyrokiem z dnia 3 listopada 2016 r. uchylił w całości zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz decyzję organu pierwszej instancji. Pismem z dnia 4 listopada 2016 r. adw. T. R. złożył wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z art. 29 Prawa o adwokaturze koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponosi Skarb Państwa. W orzecznictwie podkreśla się, że skoro przewidziany w tym przepisie obowiązek Skarbu Państwa ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu dotyczy pomocy "udzielonej", to powstaje jedynie w przypadku podjęcia przez adwokata czynności związanych bezpośrednio z udzieleniem pomocy stronie, dla której został on wyznaczony. Udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 września 2012 r. II FZ 727/12 Lex nr 1221331, z dnia 18 października 2007 r. II FZ 515/07 Lex nr 1011762, z dnia 28 maja 2013 r. II FZ 303/13 Lex nr 1318936, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r. II SA/Bk 835/07 Lex nr 479299, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2010 r. I FSK 1648/08 Lex nr 593654). W orzecznictwie akcentuje się również, iż ze względu na opłacanie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu ze środków publicznych sąd / referendarz sądowy ma zarazem uprawnienie, jak i obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Jak wynika z akt sprawy, pismem złożonym w Naczelnym Sądzie Administracyjnym w dniu 12 października 2016 r. E. P. złożyła "wniosek o wyłączenie ze sprawy pełnomocnika z urzędu adw. P. B.", wskazując, że chce działać w sprawie osobiście. W dniu 2 listopada 2016 r. do WSA w Warszawie wpłynęło pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia 27 października 2016 r., którym poinformowano, że adw. T. R. został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu E. P. w miejsce adw. P. B.. Pismem złożonym w dniu 3 listopada 2016 r. E. P. zwróciła się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o wyłączenie ze sprawy pełnomocnika z urzędu adw. T. R., wskazując, że nie występowała do ORA w Warszawie o zmianę pełnomocnika z urzędu. W dniu 3 listopada 2016 r. odbyła się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym rozprawa, na której stawiła się skarżąca, adw. P.W. z substytucji adw. P. B. i adw. M. B. z substytucji adw. T. R.. Jak wynika z protokołu rozprawy, E. P. w nawiązaniu do złożonych wniosków oświadczyła, że chce działać osobiście i wniosła o zwolnienie pełnomocników, którzy stawili się na rozprawę. Naczelny Sąd Administracyjny – przed złożeniem sprawozdania z przebiegu sprawy przez sędziego sprawozdawcę i przed udzieleniem głosu stronom i pełnomocnikom - postanowił zwolnić pełnomocników od udziału w rozprawie, po czym pełnomocnicy opuścili salę. W ocenie referendarza sądowego brak jest zatem podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie doszło do faktycznego udzielenia przez adw. T. R. pomocy prawnej, która mogłaby stanowić podstawę do przyznania wynagrodzenia w oparciu o art. 250 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że pomimo, iż adw. M. B. działająca z substytucji adw. T. R. stawiła się na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, to jednak w okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać, że brała udział w rozprawie, skoro Sąd postanowił zwolnić pełnomocnika od udziału w rozprawie, na skutek czego adw. M. B. opuściła salę. Zauważyć jednocześnie trzeba, że adw. T. R. nie podjął żadnych innych czynności związanych z udzieleniem skarżącej pomocy prawnej. Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie nie doszło do udzielenia skarżącej pomocy prawnej przez adw. T. R., brak jest więc podstaw do przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia. Podkreślenia wymaga, że obowiązek poniesienia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu dotyczy pomocy faktycznie udzielonej i nie jest następstwem samego ustanowienia pełnomocnika oraz gotowości pełnomocnika do świadczenia pomocy prawnej. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.