VII SA/Wa 894/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kramek, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Andrzej Siwek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2020 r. sprawy ze skargi R. J. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego R. J. kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi R. J. ("skarżący") jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ("[...]WINB") nr [...] z [...] lutego 2020 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia w następujących okolicznościach sprawy: Postanowieniem nr [...] z [...] listopada 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] ("PINB"), działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186), po rozparzeniu sprawy dotyczącej budowy czterech budynków drewnianych wchodzących w skład inwestycji: pensjonat dla koni na terenie działki nr ew. [...] przy ul. [...] we wsi [...], gm. [...], nakazał M. K.-J. i skarżącemu wstrzymać prowadzenie robót budowlanych i nałożył na ww. obowiązek przedstawienia w terminie 90 dni licząc od dnia doręczenia tego postanowienia wymienionych w trzech punktach dokumentów, w tym 4 egzemplarzy projektu budowlanego. W postanowieniu zawarto pouczenie o możliwości jego zaskarżenia zażaleniem do [...]WINB w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Pismem z 12 grudnia 2019 r. (nadanym w urzędzie pocztowym 23 grudnia 2019 r.) skarżący oraz M. K.-J. wnieśli zażalenie na powyżej wskazane postanowienie. Postanowieniem wskazanym na wstępie z [...] lutego 2020 r., w oparciu o art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm, "k.p.a."), po zapoznaniu się z ww. zażaleniem skarżącego, [...]WINB orzekł o stwierdzeniu uchybienia terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu organ podał, że warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia zażalenia - jest zachowanie ustawowego terminu do jego wniesienia. Uchybienie ustawowemu terminowi powoduje bezskuteczność zażalenia, czego następstwem jest ostateczność zaskarżonego postanowienia. Organ odwoławczy (zażaleniowy) obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy zażalenie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Podał dalej, że obowiązek ścisłego przestrzegania terminów w postępowaniu odwoławczym (zażaleniowym) wiąże się z pewnością i trwałością stosunków w obszarze regulowanym przez prawo administracyjne. Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, znajdującego się w aktach niniejszej sprawy, postanowienie nr [...] z [...] listopada 2019 r. zostało doręczone R. "J." w trybie art. 43 k.p.a. (na zwrotnym potwierdzeniu odbioru podpisała się M. K.-J. - żona, dorosły domownik) w dniu 12 grudnia 2019 r. Postanowienie zostało wysłane do strony na prawidłowy adres oraz zawierało poprawną informację o trybie i terminie do wniesienia zażalenia. Termin do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie wynosił 7 dni i upłynął w dniu [...] grudnia 2019 r. Zażalenie R. "J." z 12 grudnia 2019 r. zostało nadane u operatora pocztowego w dniu 23 grudnia 2019 r. (co potwierdza data na kopercie, w której przesłano ww. zażalenie). W przedmiotowej sprawie złożenie powyższego zażalenia przez stronę nastąpiło z opóźnieniem, czyli już po upływie 7-dniowego terminu przewidywanego do jego wniesienia. Tym samym zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu ustawowego. Dlatego też należało zastosować art. 134 k.p.a. W skardze do Sądu na ww. postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie ogólnych przepisów k.p.a., w szczególności art. 141 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu skargi podał, że w zaskarżonym postanowieniu organ stwierdził, że przesyłka została mu doręczona "12 grudnia 2020 r." Powyższe ustalenie nie jest zgodne ze stanem faktycznym. Podniósł, że "w dniu 12 grudnia 2020 r." zostało mu doręczone postanowienie nr [...], co wynika chociażby z adnotacji na kopercie (dowód: koperta zawierająca nr przesyłki z adnotację o zawartości wraz z pismem z [...] listopada 2019 - w aktach sprawy, kopia w załączeniu z ostrożności procesowej). Natomiast postanowienie nr [...] zostało mu doręczone w dniu 16 grudnia 2019 r. przesyłką nr [...] (dowód: koperta wraz z nr przesyłki i adnotacja o zawartości - w aktach sprawy, kopia w załączeniu z ostrożności procesowej). Zażalenie zostało natomiast wniesione w dniu 23 grudnia 2019 r. (bezsporne). Ponieważ termin 7 dniowy, o którym mowa w art. 141 § 2 k.p.a. upływał w tym dniu, wniesione przez skarżącego zażalenie na postanowienie (nr [...]) powinno zostać rozpoznane merytorycznie. W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie [...]WINB, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Badając zaskarżone postanowienie Sąd uznał, że orzeczenie to wydane zostało z naruszeniem art. 134 i art. 141 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przytoczona regulacja prawna (tj. art. 134) została zastosowana przez [...]WINB po zapoznaniu się z zażaleniem skarżącego wniesionym na postanowienie PINB nr [...] z [...] listopada 2019 r. Organ II instancji uznał, że wskazane zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu i z tego też powodu orzekł w oparciu o ww. przepis. Uznał przy tym, że termin ustawowy do wniesienia zażalenia biegł od 12 grudnia 2019 r. Sąd tak dokonanej oceny - wobec zawartości akt sprawy - nie podziela; dlatego też stwierdza, że zaskarżone postanowienie jako wadliwe należało uchylić. Rozwijając tę ocenę Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Sąd zauważa jednocześnie, że wskazany art. 134 k.p.a. obliguje organ odwoławczy do przeprowadzenia postępowania wstępnego, polegającego na podjęciu czynności mających na celu ustalenie czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Stwierdzenie zaistnienia przyczyny wskazującej na niedopuszczalność wniesionego środka zaskarżenia czy też stwierdzenie jego wniesienia po terminie zobowiązuje organ do zachowania przewidzianego w ww. art. 134 k.p.a. Stosownie zaś do art. 144 k.p.a. powyższe znajduje odpowiednie zastosowanie do zażaleń. Sąd dostrzega także, że postępowanie odwoławcze/zażaleniowe oparte jest na zasadzie skargowości i dopiero czynność strony, którą jest skuteczne wniesienie środka zaskarżenia powoduje, że organ wyższego stopnia może korzystać z uprawnień, jakie zostały przewidziane dla organu II instancji w przepisach art. 138 k.p.a. Ustalenie zaś, że zażalenie zostało wniesione z naruszeniem terminu określonego w art. 141 § 2 k.p.a., a jednocześnie brak jest wniosku strony o przywrócenie tego terminu, obliguje organ II instancji do wydania postanowienia na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., a tym samym - nie uprawnia do merytorycznego rozpatrzenia "sprawy". Podkreślić jednak należy, że wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, jakim jest stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania/zażalenia, winno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami po pierwsze - co do prawidłowości doręczenia stronie orzeczenia wydanego w I instancji, od którego środek zaskarżenia został wniesiony oraz, po drugie - ustaleniami co do daty wniesienia tego środka zaskarżenia. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia np. zażalenia winno bowiem mieć miejsce dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia, czy termin ustawowy z art. 141 § 2 k.p.a. został przez stronę zachowany. Kierując się powyższym Sąd zauważa, że niespornie skarżący wniósł zażalenie na postanowienie PINB nr [...] z [...] listopada 2019 r. w dniu 23 grudnia 2019 r. (v. data nadania przesyłki widniejąca na kopercie). Sporna natomiast pozostaje data doręczenia skarżącemu ww. postanowienia PINB; zdaniem organu nastąpiło to 12 grudnia 2019 r., zdaniem skarżącego 16 grudnia 2019 r. Analizując akta sprawy organu I instancji (przekazane wraz ze skargą) Sąd uznał, że [...]WINB orzekając w sprawie dokonał wadliwych w tej kwestii ustaleń. Nie wynika bowiem z akt, aby ww. postanowienie PINB zostało doręczone skarżącemu 12 grudnia 2019 r. W aktach tej sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru ww. postanowienia PINB przez skarżącego (z podaniem jego oznaczenia – "post. [...]"), i wynika z niego, że przesyłka ta została doręczona adresatowi 16 grudnia 2019 r., przesyłkę odebrał "dorosły domownik" – żona. W konsekwencji, wobec skutecznego doręczenia postanowienia PINB nr [...] z [...] listopada 2019 r. skarżącemu w dniu 16 grudnia 2019 r., jego zażalenie jako wniesione 23 grudnia 2019 r. (a więc z zachowaniem ustawowego 7-dniowego terminu), podlegać winno merytorycznej ocenie; art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. nie mógł w takiej sytuacji znaleźć zastosowania w sprawie. Z tych przyczyn skarga okazała się zasadna, a orzekając ponownie w sprawie [...]WINB uwzględni wynik postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 893/20. W tych warunkach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.