VII SA/Wa 898/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), , Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2009 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty legalizacyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M., postanowieniem z dnia [...] działając na podstawie art. 49 ust. 1, 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. Nr 156 z 2006r, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. Nr 98 z 2000r. poz. 1071 ze zm.), zw. dalej kpa, nałożył na M. B. opłatę legalizacyjną w wysokości 125.000 zł za samowolne wybudowanie naziemnego silosu zbożowego, na działce nr ew. [...] w M. W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku kontroli ustalił, iż na ww. działce inwestor ustawił na płycie żelbetowej silos zbożowy o wysokości powyżej 4,75m i wymiarach 3,73m x 3,80m, przy granicy z działką S. J., bez pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 29 ust. 1 Prawo budowlane, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa naziemnych silosów na materiały sypkie o poj. do 30m i wysokości nie większej niż 4,50m. Silos posiada wysokość powyżej 4,50m i pojemność ok. 35m. Z tego względu, decyzją z dnia [...] organ nakazał rozbiórkę silosu. Decyzję tą utrzymał w mocy [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]. Obie ww. decyzje uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2005r. (VII SA/Wa 379/04). Postanowieniem z dnia [...] organ powiatowy nakazał opracowanie projektu budowlanego silosu oraz uzyskanie pozytywnej oceny stanu technicznego i wobec niewykonania ww. obowiązku decyzją z dnia [...] nakazał jego rozbiórkę. Decyzja ta została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że w świetle art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego istnieje możliwość legalizacji ww. obiektu. Rozpoznając sprawę ponownie organ ustalił, że działka o nr [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego M., zatwierdzonym Uchwałą Nr [...] z dnia [...] znajduje się na terenie "mieszanej zabudowy mieszkalno - usługowej". Ponadto, w decyzji dnia [...] ustalone zostały warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy ww. silosu. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie dla zbiorników o mniejszej pojemności niż 100 ton nie określono warunków ich usytuowania, zatem mogą być one stawiane w dowolnej odległości od granicy działki. Organ powiatowy wskazał, że w świetle art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego możliwa jest legalizacja ww. silosu pod warunkiem wykonania obowiązków określonych w postanowieniu z dnia [...], które wprawdzie skarżący wypełnił i zwrócił się o udzielenie pozwolenia na użytkowanie, to jednak wydanie tej decyzji uzależnione jest od uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Zgodnie z art. 49 ust. 2 do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1 z tym, że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Z tego względu, nałożono na skarżącego karę w wysokości 125.000 zł. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] (nr [...]), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego uchylił ww. postanowienie, nakładając obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 125.000 zł na rachunek bankowy [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że choć wysokość opłaty legalizacyjnej określono prawidłowo, to zaskarżone postanowienie należało uchylić, gdyż zgodnie z art. 59g ust. 2 Prawa budowlanego opłatę tą wnosi się w kasie właściwego urzędu wojewódzkiego lub na rachunek bankowy tego urzędu, natomiast organ powiatowy wskazał rachunek w Banku Spółdzielczym [...] w M. Skargę na to postanowienie złożył M. B., wnosząc o jego uchylenie i wskazując, że organ pominął fakt, iż silos wybudował na podstawie zgłoszenia dokonanego w 2003r. Obiekt został zakwalifikowany przez organ powiatowy jako urządzenie nie wymagające pozwolenia na budowę, w myśl art. 29 ust. 1 pkt 1 d ustawy i nie wniósł w ustawowym terminie sprzeciwu. Do odstępstw od projektu poprzez przekroczenie dopuszczalnej wysokości i pojemności doszło dopiero w fazie wykonania budowy. Skarżący podniósł, że ciągle istnieje możliwość przebudowy silosu tak, by spełniał wymogi określone w art. 29 ust. 1 pkt 1d Prawa budowlanego. Zdaniem skarżącego, do opłaty legalizacyjnej powinien mieć zatem zastosowanie art. 49b ust. 5 pkt 2 Prawa budowlanego. Nałożenie opłaty legalizacyjnej, w kwocie 125.000 zł czyni budowę silosu nieopłacalną i narusza art. 8 kpa. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż rozstrzygnięcia organów obu instancji wydano z naruszeniem prawa. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], w którym organ ten uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] i nałożył na skarżącego obowiązek uiszczenia we wskazanym terminie opłaty legalizacyjnej w wysokości 125.000 zł, nakazując wpłacić tą kwotę na rachunek bankowy [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. Przede wszystkim wskazać trzeba, że organy obu instancji przeprowadziły postępowanie z naruszeniem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), gdyż nie ustaliły, zgodnie z oceną prawną wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2005r. w sprawie o sygn. VII SA/Wa 379/04, czy przedmiotowy silos został wzniesiony w oparciu o zgłoszenie dokonane w 2003r, przy braku sprzeciwu właściwego organu. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że fakt zgłoszenia zamiaru budowy silosu skarżący podnosił już na etapie uprzednio prowadzonego postępowania, zakończonego ww. wyrokiem, w uzasadnieniu którego Sąd jednoznacznie nakazał organom przy ponownym rozpoznaniu sprawy sprawdzenie, czy skarżący faktycznie zgłaszał zamiar budowy przedmiotowego silosu wskazując, że zgłoszenie wykonywania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza, co do zasady ustalenie, że roboty te były wykonywane w warunkach samowoli budowlanej. Podzielając stanowisko przedstawione ww. wyroku dodać należy, że wyjaśnienie tej kwestii miało decydujący wpływ na dalsze działania organów, w tym również nałożenia przedmiotowej opłaty legalizacyjnej. Wobec ustalenia, że inwestor dokonał zgłoszenia, przy jednoczesnym braku sprzeciwu, legalizacja silosu powinna odbywać się na podstawie art. 50 i 51 Prawa budowlanego, a nie na podstawie art. 48 ust. 2 i 49 ust 1 i 2 tej ustawy. Zaniechanie bowiem wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ, na skutek zgłoszenia budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, z woli ustawodawcy, wyrażonej w przepisie art. 50 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy - Prawo budowlane powoduje konieczność zastosowania trybu przewidzianego w art. 50 i art. 51 ww. ustawy (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 18 października 2007r. II SA/Lu 622/07, LEX nr 394413 oraz Z. Kostka, Prawo budowlane. Komentarz, ODDK Gdańsk 2004, s. 88-89 i 145). W przedstawionej sytuacji inwestor w ogóle nie byłby zobligowany do wniesienia opłaty legalizacyjnej. Rozpoznając sprawę ponownie, organy całkowicie pominęły ocenę prawną wyrażoną ww. orzeczeniu Sądu, czym naruszyły art. 153 ppsa zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ. Związanie sądu administracyjnego oraz organów administracyjnych oceną prawną oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 22.03.1999 r, IV SA 527/97, LEX nr 47275). W związku z powyższym, rzeczą organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie rzetelne ustalenie, czy skarżący zgłosił budowę ww. silosu przy jednoczesnym braku sprzeciwu właściwego organu i dopiero w zależności od poczynionych ustaleń, prowadzenie postępowania w jednym z wcześniej wskazanych trybów. W świetle poczynionych ustaleń, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) orzekł jak w pkt. I i II wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.