VII SA/Wa 90/16
WyrokWSA w Warszawie2016-10-12
Skład orzekający: Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Włodzimierz Kowalczyk, Maria Tarnowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu nadzoru budowlanego nakazująca wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do odpowiedniego stanu technicznego, która nie precyzuje dokładnie zakresu robót i miejsca ich wykonania, a także nakazuje uzyskanie ekspertyzy i opracowanie projektu wykonawczego, może zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru niezasadnie stwierdziły nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z powodu rażącego naruszenia prawa. Wady decyzji pierwszej instancji, takie jak nieprecyzyjne określenie zakresu robót czy nakazanie uzyskania ekspertyzy, nie stanowiły oczywistego i kwalifikowanego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności w trybie nadzwyczajnym. Skutki decyzji nie były niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg Powiatu [...] i Powiatowego Zarządu Dróg w J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego stwierdzającą nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja organu pierwszej instancji nakazywała Powiatowi wykonanie ustabilizowania i zabezpieczenia skarpy przy drodze powiatowej. Organy nadzoru uznały decyzję organu pierwszej instancji za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, głównie z powodu nieprecyzyjnego określenia zakresu robót i nakazania uzyskania ekspertyzy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Maria Tarnowska, , Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2016 r. sprawy ze skarg Powiatu [...] i Powiatowego Zarządu Dróg w J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2015 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Powiatu [...] oraz na rzecz skarżącego Powiatowego Zarządu Dróg w J. kwotę po 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2015 r., znak: [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i § 2, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwana dalej k.p.a.), stwierdził z urzędu nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...], nakazującej Powiatowi [...] - jako właścicielowi drogi powiatowej K.- M. – O. nr [...] w miejscowości M. przebiegającej wzdłuż rzeki W., w celu doprowadzenia do odpowiedniego stanu technicznego uszkodzonego odcinka drogi powiatowej o długości ok. 30 m położonego w miejscowości M., wykonanie ustabilizowania skarpy od strony rzeki, zabezpieczenia skarpy przed dalszą jej degradacją w wyniku podniesionych stanów wód rzeki W.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył Powiatowy Zarząd Dróg w J. oraz Powiat [...].
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Powiatowego Zarządu Dróg w J. oraz Powiatu [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na wstępie, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. weryfikowaną w postępowaniu nieważnościowym decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...], na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał Powiatowi [...] - jako właścicielowi drogi powiatowej K. – M. – O. nr [...] w miejscowości M. przebiegającej wzdłuż rzeki W., doprowadzenie do odpowiedniego stanu technicznego uszkodzonego odcinka drogi powiatowej o długości ok. 30 m położonego w miejscowości M., poprzez wykonanie: ustabilizowania skarpy od strony rzeki, zabezpieczenia skarpy przed dalszą jej degradacją w wyniku podniesionych stanów wód rzeki W. Wymienione roboty nakazał wykonać na podstawie uzyskanej ekspertyzy i opracowanego projektu wykonawczego a roboty dotyczące wykonania zabezpieczenia i odtworzenia podstawy skarpy korpusu drogi nakazał uzgodnić z zarządcą rzeki. Powyższe roboty nakazał wykonać w terminie do 30 września 2015 r. pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia oraz będącej członkiem właściwej izby samorządu zawodowego, na podstawie wcześniej opracowanego projektu wykonawczego sporządzonego przez osobę o odpowiednich uprawnieniach.
Następnie, organ II instancji wyjaśnił charakter postępowania prowadzonego w trybie stwierdzenia nieważności decyzji oraz co należy rozumieć pod pojęciem "rażącego naruszenia prawa". Zaznaczył także, w odniesieniu do podstawy prawnej weryfikowanej decyzji, że decyzja wydana na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego powinna uwzględniać zarówno wyniki przeprowadzonej kontroli stanu obiektu, jak i możliwość jego doprowadzenia do właściwego stanu technicznego poprzez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w sposób i w zakresie określonym w stosownej ekspertyzie technicznej oraz na podstawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących warunków użytkowania obiektów. Ponadto, rozstrzygnięcie zawarte w decyzji administracyjnej musi być na tyle precyzyjne, aby adresat mógł dokładnie wiedzieć, jaki obowiązek został na niego nałożony. Organ administracji publicznej, winien przed nałożeniem obowiązków wyjaśnić wszelkie kwestie, aby mieć pewność, że wykonanie tych obowiązków doprowadzi do skutecznego i w miarę trwałego skutku, a nie jedynie do chwilowej poprawy stanu technicznego obiektu. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy do nieodpowiedniego stanu technicznego przyczyniły się i być może nadal przyczyniają się czynniki nie związane z normalną eksploatacją obiektu.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zauważył, że organ powiatowy w decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. nie sprecyzował jakie roboty zobowiązany miałby wykonać oraz nie wskazał miejsca w którym zobowiązany ma roboty wykonać. Ponadto, w ocenie organu nadzoru, nałożenie obowiązku uzyskania ekspertyzy i opracowania projektu wykonawczego wykracza poza dyspozycję przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten nie daje podstawy organowi nadzoru budowlanego do nakazania uzyskania ww. ekspertyzy. Zakres obowiązku nałożonego w oparciu o art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zależy bowiem od stwierdzonych nieprawidłowości ustalonych w ramach prowadzonego postępowania dowodowego, gdzie organ nadzoru budowlanego może nakazać przeprowadzenie kontroli, a także może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu.
Organ odwoławczy, mając na uwadze powyższe stwierdził, iż decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia [...] czerwca 2015 r., zapadła z rażącym naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, a zarzuty podnoszone w odwołaniu pozostają bez znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia.
Skargi tożsamej treści na powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli Powiatowy Zarząd Dróg w J. i Powiat [...] wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
- art. 66 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 61 ustawy Prawo budowlane, poprzez przyjęcie niewłaściwej wykładni i nadinterpretację treści przepisu,
- art. 7, art. 8, art. 16 § 1, 77 § 1, art. 156 § 1 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, iż nie określenie odcinka drogi, którego decyzja dotyczy, nawet jeśli jest mankamentem, to z pewnością nie jest to wada kwalifikowana, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zauważyli, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nie tylko nie jest w sposób oczywisty sprzeczna z treścią przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, ale w całości spełnia jego treść. Organ powiatowy nadzoru budowlanego stwierdził, w toku oględzin, że obiekt budowlany, jakim jest droga powiatowa nr [...], jest użytkowany w sposób zagrażający życiu i zdrowiu ludzi oraz bezpieczeństwu mienia. Nakazał, w formie decyzji, właścicielowi drogi usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (ustabilizowanie i zabezpieczenie skarpy od strony rzeki) na odcinku przylegającym do rzeki W. w miejscowości M. W decyzji określono termin wykonania obowiązku (30 września 2015 r.). Tak więc decyzja usunięta z obrotu prawnego w całości wypełniała wymogi wynikające wprost z literalnej treści przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Sam przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie stanowi jak szczegółowo mają być określone w decyzji wymagane działania jej adresata.
Zdaniem strony skarżącej, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wykazał, w którym miejscu przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego został rażąco naruszony, zaś w uzasadnieniu powołał wyroki sądów administracyjnych dotyczące postępowań zwykłych, zapominając, że prowadzi postępowanie odwoławcze w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z zastosowaniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie może być oparte na wykładniach przepisu, które stosuje organ, a jedynie na naruszeniu litery przepisu, a ta nie została naruszona. Ponadto, skarżący zauważyli, że organ nie rozeznał, iż przedmiotowa droga powiatowa nr [...] tylko na jednym, konkretnym odcinku, w miejscowości M. przylega bezpośrednio do rzeki Wisłoki i zobowiązanie dla adresata decyzji było jednoznaczne. Dowodem na to jest wykonanie przez Powiat [...] ustabilizowania i zabezpieczenia skarpy drogi we właściwym miejscu i we właściwy sposób. Został więc na podstawie tej decyzji zrealizowany cel przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.
Powiatowy Zarząd Dróg w J. i Powiat [...] zarzucili Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, iż ten w zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie odniósł się do zarzutów odwołania dotyczących braku uwzględnienia w decyzji organu I instancji treści przepisu art. 61 ustawy Prawo budowlane i jego wpływu na rozumienie treści przepisu art. 66 ust. 1 ustawy. Organ odwoławczy całkowicie przemilczał wniosek odwołującej się strony o ewentualne wydanie decyzji reformatoryjnej, stwierdzającej nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J., ale jedynie w jej części dotyczącej dodatkowych obowiązków nałożonych na Powiat [...] (ekspertyza, projekt wykonawczy, uzgodnienie z zarządcą rzeki, zawiadomienie o wykonaniu decyzji).
W odpowiedzi na skargi organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o ich oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja wydana została w szczególnym trybie postępowania, w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Postępowanie takie prowadzone na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji, stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Instytucja stwierdzenia nieważności jest kompromisem dwóch zasad - zasady praworządności oraz zasady trwałości decyzji administracyjnej. Z zasady trwałości decyzji administracyjnej wynika dążenie do sanacji wadliwości decyzji dla ochrony praw nabytych przez stronę, zaś z zasady praworządności dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwych. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy, powinna ona być interpretowana ścieśniająco, a postępowanie prowadzone w tym trybie, nie może skutkować wzruszeniem ostatecznych decyzji administracyjnych w oparciu o wady, które nie są wadami kwalifikowanymi. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum. W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a., to znaczy nie może rozpatrywać sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 1985 r., sygn. akt I SA 89/85, publ. ONSA 1985, Nr 1, poz. 30). Organ orzeka wyłączenie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek takiego orzeczenia odmawia stwierdzenia nieważności decyzji. Organ nadzoru jest w tym przypadku kontrolerem prawidłowości samej decyzji administracyjnej.
Wśród przesłanek enumeratywnie wymienionych, w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest rażące naruszenie prawa, które określa się jako oczywiste naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym. Pojęcie "rażącego naruszenia prawa", nie otrzymało definicji legalnej, jednakże w procesie stosowania prawa zostało ukształtowane na tyle czytelnie, iż jego rozumienie nie powinno budzić wątpliwości. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), nie może być interpretowane w sposób rozszerzający, a następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92 i 436-466/92, ONSA 1993 Nr 1, poz. 23; z dnia 17 września 1997 r., sygn. akt III SA 1425/96, z dnia 9 marca 1999 r., sygn. akt V SA 1970/98, Lex nr 50195). Podkreśla się nadto, że z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa. Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana, a istnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań i zabiegów językowych. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że o rażącym naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Oznacza to, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 1994 r., sygn. akt V SA 535/94, ONSA1995, Nr 2, poz. 910). Oznacza to, że stwierdzenie nieważności decyzji w oparciu o przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. winno być poprzedzone nader wnikliwym wyjaśnieniem, a ewentualne zastosowanie tego przepisu musi znaleźć usprawiedliwione uzasadnienie. Z tego wynika także obowiązek wskazania okoliczności, które będą niewątpliwie przemawiać za zastosowaniem powołanego przepisu, a nadto wyjaśnienie, dlaczego właśnie te okoliczności uznane zostały za przesłanki do stwierdzenia zaistnienia rażącego naruszenia prawa.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] weryfikowaną w postępowaniu nieważnościowym decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...], na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, nakazał Powiatowi [...], doprowadzenie do odpowiedniego stanu technicznego uszkodzonego odcinka drogi powiatowej o długości ok. 30 m położonego w miejscowości M., poprzez wykonanie: ustabilizowania skarpy od strony rzeki, zabezpieczenia skarpy przed dalszą jej degradacją w wyniku podniesionych stanów wód rzeki W. Wymienione roboty nakazał wykonać na podstawie uzyskanej ekspertyzy i opracowanego projektu wykonawczego a roboty dotyczące wykonania zabezpieczenia i odtworzenia podstawy skarpy korpusu drogi nakazał uzgodnić z zarządcą rzeki. Powyższe roboty nakazał wykonać w terminie do 30 września 2015 r. pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia oraz będącej członkiem właściwej izby samorządu zawodowego, na podstawie wcześniej opracowanego projektu wykonawczego sporządzonego przez osobę o odpowiednich uprawnieniach.
Zauważyć należy, że celem art. 66 ustawy Prawo budowlane jest ukierunkowanie działania na zapewnienie należytego użytkowania obiektów budowlanych, Decyzje wydawane przez organ nadzoru budowlanego powinny zmierzać do usunięcia stwierdzonych w obiekcie budowlanym nieprawidłowości. W przepisie art. 66 ust. 1 ustawodawca nie określił treści decyzji, wskazując jedynie, że ma ona nakazywać, a w istocie prowadzić do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Niewątpliwie decyzja wydana na podstawie komentowanej regulacji powinna odpowiadać wymogom przewidzianym w art. 107 § 1 k.p.a., czyli zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, strony i przedmiotu sprawy, datę wydania, musi wskazywać podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Rolą organu jest więc przede wszystkim wykazanie zaistnienia, ustalonych w toku postępowania, przesłanek obligujących organ do podjęcia decyzji. Decyzja, w nawiązaniu do stwierdzonych nieprawidłowości, powinna określać czynności bądź prace i roboty budowlane, które adresat decyzji jest obowiązany wykonać w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania obiektu lub jego części, aby te stwierdzone przez organ nieprawidłowości zostały usunięte. Decyzja musi określać termin wykonania nałożonych nią obowiązków.
Sąd podziela pogląd organu nadzoru prezentowany w zaskarżonej decyzji, że rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane powinno uwzględniać zarówno wyniki przeprowadzonej kontroli stanu obiektu, jak i możliwość jego doprowadzenia do właściwego stanu technicznego poprzez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w sposób i w zakresie określonym w stosownej ekspertyzie technicznej oraz na podstawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących warunków użytkowania obiektów. Ponadto, rozstrzygnięcie zawarte w decyzji administracyjnej musi być na tyle precyzyjne, aby adresat mógł dokładnie wiedzieć, jaki obowiązek został na niego nałożony. Organ administracji publicznej, winien przed nałożeniem obowiązków wyjaśnić wszelkie kwestie, aby mieć pewność, że wykonanie tych obowiązków doprowadzi do skutecznego i w miarę trwałego skutku, a nie jedynie do chwilowej poprawy stanu technicznego obiektu.
Jednakże, nie może uchodzić z pola widzenia, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. weryfikowana była w postępowaniu nadzwyczajnym, w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. Nie każde zaś naruszenie prawa, będące podstawą do wyeliminowania decyzji w trybie zwykłym stanowi podstawę do wyeliminowania decyzji tak, jak gdyby od początku nie została wydana. Z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa. Istnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań i zabiegów językowych. Przy czym, jak wyżej wskazano, o rażącym naruszenia prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Oznacza to, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organy nadzoru niezasadnie uznały, iż weryfikowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., że zapadła z rażącym naruszeniem art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.
Art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane stanowi, że w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
W ocenie Sądu, nie sposób jest uznać, iż o rażącym naruszeniu ww. przepisu, świadczy nie sprecyzowanie jakie roboty zobowiązany miałby wykonać, nie wskazanie miejsca, w którym zobowiązany miał wykonać roboty budowlane oraz nakazanie uzyskania ekspertyzy.
I tak, wprawdzie w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nie wskazano w sposób precyzyjny pikietażu odcinka drogi, jednakże wynikało z niej, iż postępowanie administracyjne dotyczyło nieodpowiedniego stanu technicznego lewego odcinka drogi powiatowej nr [...] K. – M. – O., a konkretnie odcinka ok. 30 km położonego w miejscowości M., przebiegającego wzdłuż rzeki W. W skardze strona skarżąca zauważyła zaś, iż droga powiatowa nr [...] tylko na jednym konkretnym odcinku w miejscowości M. przylega bezpośrednio do rzeki W. i zobowiązanie wynikające z decyzji dla jej adresata było jednoznaczne.
W decyzji tej wskazano także, aczkolwiek ogólnie, jakie zostały stwierdzone nieprawidłowości i jakie roboty (ustabilizowanie skarpy od strony rzeki, zabezpieczenie skarpy przed dalszą jej degradacją) należy wykonać w celu ich usunięcia. Szczegółowy zakres robót i konkretne miejsce miał wynikać z ekspertyzy i projektu wykonawczego.
W odniesieniu natomiast do nałożonego w decyzji obowiązku uzyskania ekspertyzy i opracowania projektu wykonawczego, podkreślić należy, że dyspozycja przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawa budowlane, nie przewiduje możliwości, poza
określeniem czynności, prac bądź robót budowlanych koniecznych do wykonania, nakazania uzyskania ekspertyz bądź opinii. Decyzja wydana w oparciu o ww. przepis winna już uwzględniać określone okoliczności wynikające z ustalonego przez organ stanu faktycznego, wynikającego z przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego, w ramach którego organ nadzoru budowlanego może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu (art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane). Niewątpliwie jednakże wykonanie ekspertyzy było wymagane, dla zrealizowania celu, wynikającego z decyzji wydanej w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, zapewnienia należytego użytkowania obiektu budowlanego. Nadto, określony stan obiektu został stwierdzony podczas dokonanych w dniu 20 maja 2015 r. oględzin na przedmiotowym odcinku drogi. W toku oględzin dokonano utrwalenia stanu materiałem zdjęciowym.
Stwierdzone wady niewątpliwie byłby podstawą do wyeliminowania decyzji w trybie zwykłym, jednakże nie mogą stanowić podstawy do wyeliminowania decyzji w trybie nadzwyczajnym. Sąd miał przy tym na uwadze, o czym organ nadzoru zadaje się zapomniał, dokonując weryfikacji decyzji tak jakby działał w trybie zwykłym, że o rażącym naruszenia prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja. Zdaniem Sądu, decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nie wywołuje skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.
Ponownie rozpatrując sprawę organ weźmie pod uwagę przedstawione stanowisko Sądu.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło