VII SA/Wa 901/19

WyrokWSA w Warszawie2019-10-30

Skład orzekający: Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Grzegorz Rudnicki, Wojciech Sawczuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, oparty na przesłankach fałszywych dowodów lub ujawnienia nowych okoliczności faktycznych, może zostać uwzględniony bez prawomocnego orzeczenia sądu stwierdzającego fałszerstwo dowodu, lub gdy nowe okoliczności były znane organowi w toku postępowania?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły uchylenia decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania. W przypadku zarzutu fałszywości dowodu, jego stwierdzenie wymaga prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu, czego brakowało w sprawie. Nowe okoliczności faktyczne lub dowody, aby mogły stanowić podstawę wznowienia, muszą być istotne, istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie być znane organowi prowadzącemu postępowanie, co również nie zostało wykazane przez stronę skarżącą.
Stan faktyczny
Skarżąca N. Ł. wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), który utrzymał w mocy decyzję odmawiającą uchylenia własnej decyzji ostatecznej z marca 2016 r. w postępowaniu wznowieniowym. Skarżąca upatrywała podstaw do wznowienia w rzekomym fałszerstwie dowodu (oceny technicznej) oraz w ujawnieniu nowych okoliczności faktycznych dotyczących powiększenia lokalu. Organy administracji obu instancji uznały, że przesłanki wznowienia nie zostały spełnione, ponieważ brak było prawomocnego orzeczenia o fałszerstwie dowodu, a podnoszone okoliczności były już znane organom w toku postępowania zwykłego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak- Pęczkowska, , Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, , Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2019 r. sprawy ze skargi N. Ł. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]lutego 2019 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę Uzasadnienie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., znak [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania N. Ł. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB") z dnia [...] grudnia 2018 r., znak: [...], odmawiającej uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2016 r" znak: [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając decyzję GINB wyjaśnił, że ww. decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. [...]WINB odmówił w postępowaniu wznowieniowym uchylenia własnej decyzji z dnia [...] marca 2016 r., utrzymującej w mocy decyzję PINB dla [...] W. z dnia [...] stycznia 2016 r., znak: [...], którą orzeczono o odstąpieniu od nakładania na inwestora M. C., obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, tj. wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych w lokalu użytkowym na parterze budynku przy ul. B. [...] w W. do stanu zgodnego z prawem. Po rozpatrzeniu odwołania GINB stwierdził, że instytucja wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 k.p.a. Z tego też powodu instytucja ta może być stosowana tylko w przypadkach ściśle określonych w ustawie i po spełnieniu koniecznych warunków. Rozpatrując odwołanie N. Ł. od decyzji organu wojewódzkiego z dnia [...] grudnia 2018 r. wydanej w trybie wznowienia należało więc brać pod uwagę, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych, wyliczonych wyczerpująco w przepisach art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a. Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie stanowiące przedmiot wznowienia było dotknięte kwalifikowanymi wadami, o których mowa w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a. i w jakim zakresie wadliwość postępowania wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej, doprowadzenie do jej uchylenia i wydanie nowej decyzji, rozstrzygającej o istocie sprawy, albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.). W wyniku przeprowadzenia postępowania wznowieniowego organ wydaje decyzję zgodnie z art. 151 k.p.a., w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, jeżeli ustali, że nie wystąpiła żadna z podstaw wznowienia postępowania, uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi wystąpienie podstaw do jej uchylenia, na mocy art. 145 § 1, art. 145a k.p.a. lub art. 145b k.p.a., bądź stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, gdy wystąpią przesłanki negatywne, określone w art. 146 § 1 i 2 k.p.a., wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie wniosek wznowieniowy został oparty o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe lub też wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Odnosząc się do zarzutu fałszywych w sprawie dowodów GINB wyjaśnił, że fałsz dowodu może polegać na oparciu rozstrzygnięcia na fałszywych dokumentach, zeznaniach świadków czy też opiniach biegłych. Fałszywy jest dokument podrobiony, przerobiony, ewentualnie dokument, którego treść została sfałszowana, przy czym fałszywość dowodu dla swej prawnej wiarygodności powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem sądu lub innego organu. Organ administracji publicznej nie może prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.. Wobec tego, podnoszone przez skarżącą zarzuty dotyczące sfałszowania oceny technicznej prac budowlanych wykonanych w lokalu użytkowym przy ul. B. [...] w W. autorstwa mgr inż. M. M., nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ w materiale dowodowym brak jest dokumentu np. w postaci orzeczenia sądu potwierdzającego dokonanie fałszerstwa. Należało więc uznać, że powyższa przesłanka nie zaistniała w przedmiotowej sprawie. Nie można również, zdaniem organu, uznać - na co wskazywał organ wojewódzki w decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r. - że to, iż z załączonych do ww. oceny technicznej zaświadczeń nie wynika czyjej autor mgr inż. M. M. posiada uprawnienia w zakresie ochrony przeciwpożarowej stanowi nowy dowód bądź nową okoliczność, ponieważ wskazana dokumentacja była analizowana przez organ w toku postępowania. Nie było więc podstaw do formułowania nowych wniosków w tym zakresie. Organ wyjaśnił, że przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone w postępowaniu. Istotne jest, aby organ nimi nie dysponował i nie były mu one znane na dzień podjęcia decyzji. Natomiast błędna ocena okoliczności faktycznych nie jest tym samym, co brak wiedzy o danej okoliczności. Również odmienna, a nawet błędna ocena dowodu, który istniał i był znany organowi nie może stanowić uzasadnienia wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. We wniosku o wznowienie postępowania skarżąca wskazała, że w jej ocenie nowym dowodem w sprawie są "akta sprawy nr [...]" zawierające "kopię zgłoszenia w dniu [...].09.2015 r. "remontu lokalu użytkowego" nr [...] w budynku przy ul. B. [...]". Przedstawione przez skarżącą dowody oraz wskazana dokumentacja PINB znak [...] miały wykazać, że w związku z zamurowaniem dostępu do okien przynależnych do piwnic znajdujących się pod lokalem użytkowym nr [...] nastąpiło powiększenie tegoż lokalu o [...] m2. GINB uznał słuszność stanowiska [...]WINB, wyrażonego w decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r., że zawarte w dokumentacji zgłoszeniowej informacje nie stanowią nowego, istotnego dowodu lub okoliczności, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem kwestia wielkości przedmiotowego lokalu była wielokrotnie od początku postępowania podnoszona przez stronę skarżącą i podlegała ocenie na etapie prowadzenia sprawy administracyjnej. Wydane w postępowaniu zwykłym decyzje rozstrzygały przede wszystkim o zgodności w prawem wykonanych robót budowlanych. W toku postępowania nie stwierdzono zmiany wielkości poszczególnych pomieszczeń, podkreślono jednak że we wszelkich kwestiach dotyczących naruszenia prawa własności strony powinny dochodzić swoich praw przed sądem powszechnym. W świetle powyższego uznać należało, że okoliczności podnoszone przez skarżącą nie stanowią okoliczności istotnych w sprawie, ponieważ nie wynika z nich, aby objęte kontrolą roboty budowlane naruszały przepisy techniczno-budowlane bądź wykonane zostały niezgodnie ze sztuką budowlaną. GINB wyjaśnił też, że zgodnie z oświadczeniem M. C., złożonym w toku postępowania zwykłego, roboty budowlane objęte przedmiotowym postępowaniem rozpoczęto [...] kwietnia 2015 r. Natomiast ze wskazanego przez skarżącą "nowego dowodu" tj. kopii zgłoszenia remontu z dnia [...] września 2015 r. wynika, że roboty nim objęte miały zostać rozpoczęte w dniu [...] października 2015 r. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowe zgłoszenie nie dotyczy wiec wykonanych prac, które są przedmiotem sporu, a których prawidłowość oceniono w postępowaniu zakończonym decyzją PINB z dnia [...] stycznia 2016 r. Zgodnie bowiem z opisem prac remontowych w lokalu użytkowym [...] przy B. [...] - załączonym do zgłoszenia remontu - zakres wykonanych prac dotyczył wymiany [...], wymiany [...], wymiany [...], [...], wymiany [...] oraz wyposażenia technologicznego ([...]). W związku z powyższym nie sposób uznać, aby dokumentacja zgłoszeniowa z dnia [...] września 2015 r. (w szczególności jej informacje dotyczące wielkości spornego lokalu, znajdujące się w aktach PINB) stanowiła istotny, nowy dowód lub okoliczność w sprawie. Art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymaga, aby nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody zostały ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Ponadto te okoliczności i dowody musiałyby istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Spełnienie warunku ujawnienia nowych okoliczności i dowodów należy przy tym odnieść do organu, a nie do strony. Okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., przedstawiają zatem określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mający wpływ na status prawny strony, tj. zakres jego praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Zatem nie każde nowe okoliczności faktyczne lub dowody, które po wydaniu decyzji i uzyskaniu przez nią przymiotu ostateczności wyszły na jaw, mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji, ale tylko te, które są istotne dla sprawy, to znaczy takie, które mogłyby wpłynąć na rozstrzygnięcie. Analizując zgromadzony materiał dowodowy należało uznać, że wskazane przez Skarżącą okoliczności nie mogą skutkować uchyleniem decyzji [...]WINB z dnia [...] marca 2016 r. W sprawie nie udowodniono, aby w toku postępowania sfałszowano dowody, dokumenty czy też składano fałszywe zeznania. Z kolei wskazywane przez N. Ł. dowody lub okoliczności z nich wynikające, nie stanowiły żadnego istotnego dowodu, mogącego wpłynąć odmiennie na podjęte rozstrzygnięcie [...]WINB z dnia [...] marca 2016 r. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu z dnia [...] stycznia 2018 r. organ wyjaśnił, że w świetle poczynionych ustaleń pozostają one bez wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. W sprawie nie udowodniono, aby dowody na podstawie których wydano rozstrzygnięcie były fałszywe, a przedstawione nowe dokumenty nie stanowią istotnego dowodu skutkującego uchyleniem decyzji organu wojewódzkiego z dnia [...] marca 2016 r. W postanowieniu GINB z dnia [...] lipca 2018 r., znak: [...] nie przesądzono zaś o konieczności uchylenia decyzji zapadłych w postępowaniu zwykłym, wskazano jedynie że zaszły przesłanki formalne do wznowienia przedmiotowego postępowania. Z tą decyzją nie zgodziła się skarżąca, wnosząc pismem datowanym na [...] kwietnia 2019 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i "nakazanie w formie orzeczenia [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w W., ul. C. [...] [...] W., wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2016 r., znak: [...]". Uzasadniając skargę, skarżąca wyjaśniła, że nie zgadza się z zaskarżaną decyzją, której uzasadnienie uważa za chybione i niezgodne z argumentacją przedstawioną przez nią w zażaleniu z dnia [...] czerwca 2018 r. do GINB. W ocenie skarżącej, "jest również niezrozumiała zmiana stanowiska GINB w przedmiotowej sprawie, zaprezentowana w zaskarżanej decyzji z dnia [...] lutego 2019 r. i w Postanowieniu nr [...] z dnia [...] lipca 2018, (zał. nr 2) uchylające w całości i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, zaskarżone przeze mnie postanowienie [...]WINB odmawiające wznowienia postępowania. Ta sama sprawa a jednak dwa sprzeczne rozstrzygnięcia: pierwsze - zgodne z moim żądaniem wznowienia postępowania, drugie - odmawiające takiego wznowienia. W związku z tym, iż uważam w dalszym ciągu, że warunki do uchylenia ostatecznej decyzji WINB a tym samym do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie, wyartykułowane w złożonej przeze do GINB skardze z dnia [...].02.2018 (zał. nr 3), jak również w zażaleniu z dnia [...].06.2018 r., {zał. nr 4), w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa administracyjnego i budowlanego zostały przeze mnie spełnione, złożenie niniejszego zaskarżenia jest zasadne". W odpowiedzi na skargę GINB podtrzymał swoje stanowisko i wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowana decyzja była prawidłowa, a skarga niezasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, że żądanie skarżącej wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją [...]WINB z dnia [...] marca 2016 r. wynika z jej pisma z dnia [...] lutego 2018 r., skierowanego do GUNB i nazwanego "pismo uzupełniające – doprecyzowanie skargi z dnia [...].02.2018 r.". Skarżąca domagała się wznowienia postępowania, jako przesłankę wskazując art. 145 § 1 pkt. 1 i 5 k.p.a. Jak wynika z ww. pisma, skarżąca upatruje przesłanek wznowieniowych w tym, że po pierwsze dowód w postaci oceny technicznej robót budowlanych w lokalu przy ul. B. [...] w W. inż. M. M., na podstawie której ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazał się fałszywy (art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a.). Po drugie zaś, na jaw wyszły istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne w postaci zwrócenia przez pełnomocnika skarżącej uwagi na powiększenie tegoż lokalu o [...] m kosztem powierzchni piwnic, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a.). Wbrew natomiast stwierdzeniu organu I instancji (zawartemu w uzasadnieniu decyzji z [...] grudnia 2018 r.), z wniosku skarżącej o wznowienie postępowania z [...] lutego 2018 r. w ogóle nie wynika, aby w kontekście art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a., powoływała się również na ujawniony, nowy dowód w konkretnej postaci: "zgłoszenia remontu lokalu użytkowego nr [...] w budynku przy ul. B. [...] z dnia [...].09.2015r". Takie twierdzenie zawarła skarżąca bowiem w "skardze na działania [...]WINB" z [...] lutego 2018 r., ale w żaden sposób nie powiązała w tymże piśmie tego dokumentu z przesłanką wznowieniową, a jedynie z wadami decyzji [...]WINB z [...] marca 2016 r. Potencjalnego fałszu dowodu – z opinii inż. M. - dopatruje się skarżąca w tym, że autor opinii "nie posiada uprawnień w zakresie ochrony p. poż. w budynkach mieszkalnych", a więc "nie miał uprawnień do oceny, czy budynek bądź jakikolwiek lokal w nim się znajdujący, przed rozpoczęciem robót budowlanych spełniał, bądź nie, warunki bezpieczeństwa p. poż". W tym więc zakresie rację miały organa obu instancji, że okoliczność sfałszowania dowodu musi być potwierdzona przez organ, właściwy do takich ustaleń; w tym wypadku właściwy sąd powszechny. Jak podnosi się w judykaturze, skuteczne wykazanie zaistnienia podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wymaga kumulatywnego wystąpienia trzech przesłanek: "1) w decyzji ostatecznej organ administracyjny poczynił ustalenia faktyczne z powołaniem się na sfałszowany dowód, przy czym sfałszowanie dokumentu może dotyczyć zarówno autentyczności jego formy, t.j. polegać na podrobieniu bądź przerobieniu dokumentu (fałsz materialny), jak i może dotyczyć treści dokumentu, podczas gdy jego forma pozostaje autentyczna, t.j. na poświadczeniu w dokumencie nieprawdy (fałsz intelektualny), polegające na potwierdzeniu okoliczności, które nie miały miejsca, albo na ich przeinaczeniu bądź zatajeniu; 2) na sfałszowanym dowodzie oparte zostało takie ustalenie, które miało wpływ na rozstrzygnięcie decyzją ostateczną; 3) sfałszowanie musi zostać stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu (chyba, że zajdą okoliczności, o których mowa w art. 145 § 2 lub 3 KPA)" – por. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Op 443/10, CBOSA. Co więcej, nawet uzasadnienie postanowienia prokuratorskiego o umorzeniu postępowania, nie jest miarodajną przesłanką stwierdzenia fałszywości np. zeznań w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Takie postanowienie jest jedynie kolejnym dowodem w sprawie, a przesłanką z ww. przepisu może być wyłącznie orzeczenie właściwego organu o sfałszowaniu dowodu, wykorzystanego przez organ administracyjny (tak NSA w wyroku z 17 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 353/09 – CBOSA). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia, że wykazanie, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe musi być poparte prawomocnym orzeczeniem sądu. Warunek ten uzasadniony jest ustawowym podziałem kompetencji organów państwowych, następstwem czego jest wyłączenie możliwości orzekania organów właściwych w sprawie wznowienia postępowania o przestępstwie, jakim jest fałsz dowodów. Również sądy administracyjne nie są właściwe do orzekania w sprawie, której przedmiotem jest ocena fałszywości dowodu. Naruszenie tego zakazu stanowiłoby działanie bez podstawy prawnej, co z kolei mogłoby być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Należy jednak zauważyć, że w sytuacji, kiedy powoływany przez stronę fałsz dowodu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a. nie jest wykazany stosownym orzeczeniem sądowym, to organ nie tylko nie może z takiej przyczyny uchylić decyzji ostatecznej, ale w ogóle nie powinien z tej przyczyny wznawiać postępowania. Ustawodawca przewidział wyłącznie dwa wyjątki od powyższej zasady. Po pierwsze, wyjątkiem jest sfałszowanie dowodów w taki sposób, że sfałszowanie to jest oczywiste, a jednocześnie wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 k.p.a.). Po drugie, wyjątkiem jest sytuacja, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być w ogóle wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa (art. 145 § 3 k.p.a.). Tak więc, strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód zgromadzony w prowadzonym postępowaniu dowodowym okazał się fałszywy (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego (lub choćby nań się powołać) stwierdzającego, że dokument był sfałszowany; nie jest rzeczą organu administracji przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie (tak też WSA w Warszawie w wyroku z 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2162/16 – CBOSA). Natomiast hipoteza art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. odnosi się do poważnej wady postępowania administracyjnego, polegającej na ujawnieniu po zakończeniu postępowania nowych dowodów i okoliczności faktycznych, mających istotne znaczenie dla sprawy, które istniały w dniu wydania decyzji, a nie były znane organowi, który tę decyzję wydawał. Aby oceniać akt w kontekście powyższej przesłanki, to ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy muszą być nowe i istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej, której uchylenia żąda strona. Nowe okoliczności i dowody nie mogłyby być znane organowi wydającemu kwestionowaną decyzję. Jak wskazał organ I i instancji w uzasadnieniu swej decyzji, kwestia wielkości przedmiotowego lokalu, w tym jego powiększenia nie tylko nie jest okolicznością nową, ale była podnoszona i podlegała ocenie organu na etapie prowadzenia sprawy administracyjnej w postępowaniu zwykłym. Rzeczywiście, z akt sprawy wynika, że słusznie organ wskazał, że "powyższa kwestia została podniesiona już w piśmie inicjującym postępowanie z dnia [...].04.2015r., w którym Pani N. Ł. reprezentowana przez Pana P. Ł. wskazała, że została zmniejszona kubatura jej pomieszczenia w związku z robotami wykonanymi przez inwestora". Trafnie też spostrzegł organ I instancji, że również w treści wniosku o wznowienie postępowania skarżąca przyznaje, że już w trakcie prowadzonego przez PINB postępowania zwykłego pełnomocnik skarżącej podnosił kwestię zmiany powierzchni użytkowej lokalu, kosztem znajdujących się pod nim piwnic. Dlatego też racje miał [...]WINB, stwierdzając, że okoliczność podnoszona w postępowaniu zwykłym - a więc zakończonym decyzją ostateczną, którą skarżąca usiłuje obecnie wzruszyć w postępowaniu nadzwyczajnym – nie może być uznana ani za istotny nowy dowód, ani za okoliczność, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Trafnie więc ocenił organ odwoławczy poprawność orzeczenia pierwszoinstancyjnego i poprawnie zastosował art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. Nawet bowiem – w świetle dokonanej prze Sąd analizy wniosku skarżącej z [...] lutego 2018 r. – gdyby uznać, że rzeczywiści (jak twierdzi GINB) "we wniosku o wznowienie postępowania Skarżąca wskazała jednak przede wszystkim, że w jej ocenie nowym dowodem w sprawie są "akta sprawy nr [...]" zawierające "kopię zgłoszenia w dniu [...].09.2015 r. "remontu lokalu użytkowego" nr [...] w budynku przy ul. B. [...]" – to organ poprawnie wyjaśnił, dlaczego nie można tego uznać za przesłankę uchylenia decyzji. GINB wyjaśnił też prawidłowo, że "że przedmiotowe zgłoszenie nie dotyczy wykonanych prac, które są przedmiotem sporu, a których prawidłowość oceniono w postępowaniu zakończonym decyzją PINB dla [...] W. z dnia [...] stycznia 2016 r.". Tut. Sąd wyjaśnia również, że podstawa wznowienia, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wystąpi jedynie wówczas, gdy po wydaniu decyzji ostatecznej pojawią się nowe dowody istniejące w dniu wydania tej decyzji, nieznane organowi, który ją wydał. Samo więc przyjęcie założenia, że dokumenty, stanowiące dowody w sprawie znane były organowi, wyłącza możliwość zastosowania ww. przepisu (por. np. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2017/17 – CBOSA). Ponadto, nową okolicznością istotną dla sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może być tylko taki fakt, który mógł mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, czyli mógł spowodować, że we wznowionym postępowaniu zapadłaby co do swej istoty decyzja odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., dowody i fakty stanowiące podstawę wznowienia postępowania muszą być nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Muszą więc stanowić nowość w konkretnym postępowaniu lub są to takie okoliczności, które musiały nie być znane organowi, przed którym toczyło się postępowanie – co, jak wykazały organa obu instancji – nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Jak słusznie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2018 r., (sygn. akt II OSK 2246/16 – CBOSA) "przymiot "nowe" posiadają takie fakty i dowody, które są nowoodkryte lub po raz pierwszy zgłaszane przez stronę, a zatem muszą stanowić nowość w konkretnym postępowaniu. Nie spełniają zatem takich warunków, a contrario, takie dowody (fakty), które strona znała i mogła się na nie powołać. Aby dana okoliczność (dowód) mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania, musi on istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej". Odnośnie zarzutu skarżącej, zawartego w skardze, a dotyczącego niekonsekwencji w postępowaniu organu odwoławczego, tut. Sąd stwierdza, że GINB (zgodnie z art. 11 k.p.a.) wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, że w postanowieniu tego organu z dnia [...] lipca 2018 r., znak: [...] GINB wcale nie przesądził o konieczności uchylenia decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, ale wyjaśnił stronie, że powstały przesłanki formalne do wznowienia na jej wniosek przedmiotowego postępowania. Skoro więc w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności, stanowiące podstawę wniosku skarżącej o wznowienie postępowania i skoro organ I instancji wznowił jednak to postepowanie, to wyłącznie poprawnym - w świetle art. 151 § 1 pkt. 1 k.p.a. – rozstrzygnięciem prze organ I instancji sprawy była odmowa uchylenia ostatecznej decyzji [...]WINB z dnia [...] marca 2016 r" znak: [...] wobec braku podstaw z art. 145 § 1 k.p.a. Prawidłowo też - z ww. przyczyn - organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z powyższych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło