VII SA/Wa 902/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak (spr.), Protokolant specjalista Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2016 r. sprawy ze skargi H. B. T., G.T. i M. T. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. skargę oddala; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata G. R. P. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), zaś tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2002 r. na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., nr 89, poz. 414 ze zm., dalej: Prawo budowlane) nakazał G. T. rozbiórkę budynku gospodarczego (inwentarskiego) zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) stwierdził nieważność ww. decyzji. W uzasadnieniu organ wojewódzki wyjaśnił, że postępowanie nadzwyczajne zostało wszczęte z urzędu. W jego toku ustalono, że decyzja z dnia [...] marca 2002 r. skierowana została do G. T., który nie był inwestorem budynku gospodarczego, a jedynie jednym ze współwłaścicieli nieruchomości, na której został on posadowiony. Nadto z akt postępowania zakończonego decyzją nakazującą rozbiórkę wynika, że jedynym inwestorem był H. T. Organ przywołał wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2003 r., sygn. akt [...], którym uznano H. T. za winnego wybudowania przedmiotowego budynku gospodarczego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania H. T., M. T. i G. T., utrzymał decyzję w mocy organu wojewódzkiego. Uzasadniając rozstrzygnięcie, przedstawił istotę i charakter postępowania prowadzonego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Podkreślił, że z akt postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] marca 2002 r. wynika, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] za inwestora przedmiotowego budynku uznał G. T. i do niego skierował decyzję dotyczącą nakazu rozbiórki budynku gospodarczego wyłącznie na podstawie informacji uzyskanej od W. W. – sąsiadki, która w piśmie z dnia [...] listopada 2001 r. podała, że wnosi o rozbiórkę dachu na budynku gospodarczym, który jest w trakcie budowy u G. T. syna H. W toku postępowania ustalono, że G. T. był jedynie współwłaścicielem nieruchomości, co potwierdzał wypis rejestru gruntów. Zrealizowanie inwestycji przez H. T. zostało także potwierdzone przez samego inwestora, który przesłuchiwany w Komisariacie Policji w [...] zeznał, że on, a nie jego syn G., wybudował przedmiotowy budynek. Organ podkreślił, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 48 Prawa budowlanego istotne znaczenie ma prawidłowe ustalenie inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, ponieważ zgodnie z treścią art. 52 Prawa budowlanego wyłącznie te podmioty mogą być adresatem decyzji rozbiórkowej. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] za inwestora przedmiotowego budynku gospodarczego uznał G. T. i do niego skierował decyzję nakazującą rozbiórkę co rażąco narusza art. 52 Prawa budowlanego, gdyż to sprawca samowoli w pierwszej kolejności winien być obciążony nakazem wykonania rozbiórki. Skargę na wyżej opisane rozstrzygnięcie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. T., M. T. i G. T., zarzucając: 1. obrazę prawa materialnego – art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., 2. obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W ocenie skarżących organ nie może powoływać się na wyrok karny, bowiem uległ on zatarciu z mocy prawa. Podnosząc powyższe, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu. Na wstępie wyjaśnić należy, że zaskarżona do Sądu decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym, prowadzonym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2002 r., którą nakazano G. T. rozbiórkę budynku gospodarczego (inwentarskiego) zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Postępowanie to jest postępowaniem odrębnym od postępowania, w którym wydano kontrolowaną decyzję, a jego głównym i jedynym celem jest ustalenie, czy decyzja ta jest obarczona jedną z kwalifikowanych wad, określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r., sygn.. akt III ARN 70/95). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na "rzucającej się w oczy" sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Organ badając, czy w sprawie zachodzą przesłanki wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., nie gromadzi materiału dowodowego, który prowadziłby do nowych ustaleń faktycznych w sprawie. Zastosowanie sankcji nieważności nie można wyprowadzić z odmiennej oceny dowodów, na których organ orzekający w spawie oparł ustalenia stanu faktycznego. W ocenie Sądu organu obu instancji niewadliwie oceniły, iż decyzja z dnia [...] marca 2002 r. dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa. Stosownie do art. 48 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kontrolowanej decyzji, właściwy organ nakazuje, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego część, będącego w budowie lub wybudowanego, bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia (...). Stosownie zaś do art. 52 Prawo budowlane inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności, o której mowa w art. 48. Kolejność adresatów decyzji wskazana w tym przepisie nie jest przypadkowa, gdyż decyzje wydawane na podstawie art. 48 Prawo budowlane winny być kierowane w pierwszej kolejności do inwestora. Z akt postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. wynika, że inwestorem spornego budynku gospodarczego był wyłącznie H. T., a nie jego syn G. T., który był jedynie jednym ze współwłaścicieli nieruchomości położonej w miejscowości [...] gmina [...]. Zważyć dodatkowo należy, że postępowanie to toczyło się z pominięciem pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, w tym inwestora obiektu budowlanego. W ocenie Sądu nie można orzec nakazu rozbiórki adresując go wyłączenie do współwłaściciela nieruchomości z pominięciem inwestora także z tego powodu, że nie posiadał on w dacie orzekania takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłoby mu na wykonanie nakazu. Kryterium wyboru spośród trzech wymienionych w art. 52 Prawo budowlane podmiotów jest bowiem posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji. Z tych względów Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty skargi dotyczące innych licznych postępowań nadzwyczajnych, które toczyły się w tym przedmiocie nie mogą być skuteczne. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 lutego 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm) orzekł, jak w sentencji.