VII SA/Wa 903/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędzia WSA Paweł Groński, Protokolant ref. staż. Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) stycznia 2011 r. nr (...) w przedmiocie nałożenia obowiązku likwidacji otworów okiennych. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz D. K. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; Zaskarżoną, w niniejszej sprawie, decyzją z dnia (...) stycznia 2011r., Nr (...) (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (...) z dnia (...) grudnia 2010r., nr (...) nakładającej na D. K., właścicielkę lokalu nr (...) w budynku przy ul. (...) w W. obowiązek likwidacji 2 otworów okiennych w lokalu nr (...) wykonanych samowolnie w ścianie szczytowej wschodniej budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. (...) w ostrej granicy z nieruchomością przy ul. (...) w W. w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się decyzji. Postępowanie niniejszej sprawie miało następujący przebieg. W wyniku kontroli budynku położonego, przy ul. (...) w W., przeprowadzonej w dniu (...) lipca 2008 r. stwierdzono istnienie okien w ścianie budynku usytuowanej przy granicy z posesją ul. (...) (od strony wschodniej) w ilości 9 szt. (5 większych i 4 mniejsze). Według oświadczenia przedstawicieli Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami, brak jest w ich zasobach dokumentacji budowlanej przedmiotowego budynku i dlatego w dniu wizji nie przedłożono jej do wglądu. Wezwany przedstawiciel Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy (...) w dniu (...) października 2008r. oświadczył do protokołu, że "brak jest dokumentacji potwierdzającej legalność okien wybitych w ścianie szczytowej w budynku przy ul. (...) w W. Natomiast na podstawie dokumentów można domniemywać, że ze względu na korzystne doświetlenie okna zostały wykonane w trakcie odbudowy po II Wojnie Światowej, co potwierdzają zdjęcia lotnicze". Ponadto ustalono, że dokumenty przesłane organowi przez Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy (...) przy piśmie z dnia (...) maja 2009r., nie wskazywały na legalność wykonania wyżej opisanych otworów okiennych, brak było decyzji zezwalającej na powyższe. W tych warunkach, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (...) decyzją z dnia (...) października 2009r., nr (...) nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości (...) obowiązek likwidacji w terminie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się decyzji samowolnie wykonanych 9 otworów okiennych w ścianie szczytowej wschodniej ww. budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Na skutek wniesionego odwołania, (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia (...) lutego 2010r., nr (...) uchylił powyższą decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, iż Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego powinien przede wszystkim ustalić, kto jest podmiotem zobowiązanym do likwidacji przedmiotowych okien, gdyż odpowiedzialność Wspólnoty może dotyczyć tylko części wspólnych budynku, t.j. okien w pomieszczeniach nie służących do wyłącznego użytku właściciela. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji w dniu (...) czerwca 2010r. przeprowadził wizję w lokalach, gdzie znajdują się samowolnie wykonane okna i ustalił, iż w ścianie wschodniej szczytowej budynku znajdują się: w lokalu nr (...) - 3 okna o wymiarach 1,17 x 1,61 m; 0,76 x 1,60 m; 0,53 x 0,99 m, w lokalu nr (...) - 2 okna o wymiarach 1,60 x 2,01 m i 0,53 x 1,10 m, w lokalu nr (...) - 2 okna oraz na poddaszu - 1 okno o wymiarach 0,84 x 1,18 m, a drugi otwór okienny został zamurowany i pozostała tylko ościeżnica na elewacji. Organ, na podstawie oświadczenia administratora budynku oraz pisma Administracji Domów Komunalnych Nr (...) ustalił właścicieli poszczególnych lokali, w których usytuowane są przedmiotowe w sprawie otwory okienne. Ponadto organ ustalił, że wykonanie okna w ścianie budynku usytuowanej w granicy działki jest niezgodne z warunkami technicznymi obowiązującymi w każdym z obowiązujących do tej pory reżimów prawnych, a zatem również z aktualnie obowiązującym § 12 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.), zwanego dalej Rozporządzeniem. W tych warunkach, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (...) decyzją z dnia (...) grudnia 2010r., Nr (...) na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej legalności otworów okiennych w ścianie szczytowej wschodniej w budynku mieszkalnym przy ul. (...) w W., nałożył na D. K., właścicielkę lokalu nr (...) w budynku przy ul. (...) w W. obowiązek likwidacji 2 otworów okiennych w lokalu nr (...) wykonanych samowolnie w ścianie szczytowej wschodniej budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. (...) w ostrej granicy z nieruchomością przy ul. (...) w W., w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. W ocenie organu, stan faktyczny ustalony podczas wizji w dniu (...) czerwca 2010r. wypełnia przesłankę z art. 51 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym właściwy organ, w drodze decyzji, nakłada obowiązek wykonania, określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. W świetle natomiast obowiązujących przepisów prawa, obecny właściciel jest odpowiedzialny za aktualny stan obiektu i jego zgodność z obowiązującymi przepisami prawno - budowlanymi. Wobec braku możliwości legalizacji wykonanych otworów okiennych w ścianie szczytowej ww. budynku organ nałożył na właścicieli poszczególnych lokali obowiązek ich likwidacji. W wyniku rozpoznania odwołania D. K. od powyższej decyzji zapadła, opisana wyżej, zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) stycznia 2011r., Nr (...), którą organ utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że bezspornie doszło do samowolnego usytuowania okien będących przedmiotem niniejszego postępowania w ścianie wschodniej budynku przy ul. (...) w ostrej granicy z nieruchomością przy ul. (...) w W. Podkreślił, że takie usytuowanie okien jest niezgodne z warunkami technicznymi obowiązującymi w każdym z reżimów prawnych, zarówno z aktualnie obowiązującym § 12 ust. 3 Rozporządzenia jak i aktami prawnymi poprzedzającymi to Rozporządzenie. Ponadto, usytuowanie okna w ścianie znajdującej się w granicy posesji było również sprzeczne z Rozporządzeniem Prezydenta z dnia 16 lutego 1928r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939r. Nr 34, poz. 216 z późn. zm.), obowiązującym w okresie (najprawdopodobniej) wykonania przedmiotowych otworów okiennych. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że art. 52 ustawy Prawo budowlane wprowadza zamknięty krąg podmiotów obowiązanych, co wykonania nakazów związanych z samowolnie wykonanymi robotami budowlanymi, na które mogą być nałożone obowiązki m.in. w oparciu o art. 51 przedmiotowej ustawy. W pierwszej kolejności przedmiotowymi obowiązkami powinien być obciążony inwestor mający tytuł prawny do obiektu, a dopiero w drugiej kolejności właściciel lub działający w jego imieniu zarządca. Organ stwierdził, że skoro zarówno obecni właściciele, jak i Wydział Architektury i Budownictwa (...) na podstawie posiadanych przez siebie dokumentów nie byli w stanie wskazać inwestorów samowolnie wykonanych otworów okiennych, to słusznie organ I instancji jako adresata decyzji wskazał obecnego właściciela lokalu, w którym te okna zostały zrealizowane. Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosła D. K. Skarżąca podniosła, iż organ dokonał niewłaściwej interpretacji przepisów prawa na niekorzyść obecnego właściciela, który nabył przedmiotowy lokal w 1990r. od cyt "Urzędu (...)". Skarżąca dodała, że w mieszkaniu utrzymane zostały tynki na sufitach w pokojach i oryginalna podłogę w jednym z pokoi, czego organ podczas oględzin nie dostrzegł. Skarżąca zarzuciła zaniechanie zebrania dowodów od wszystkich osób, które przed II wojną światową, w czasie okupacji niemieckiej i po uzyskaniu niepodległości zamieszkiwały i mieszkają w budynku przy ul. [...]. Zdaniem skarżącej wskazane przez nią dowody, oświadczenia ewidentnie przeczą sugestiom o samowolnym wykonaniu okien w tym budynku. Skarżąca powołała się na oględziny przeprowadzone przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w W., w trakcie których stwierdzono między innymi, że nie tylko okien samowolnie nie wykonano, ale nawet zamurowywano, o czym świadczy odpowiednio zamurowana po innym oknie wnęka na poddaszu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Organy nadzoru budowlanego z naruszeniem art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu, była decyzja (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) stycznia 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (...), którą organ nałożył na D. K. obowiązek likwidacji 2 otworów okiennych w lokalu nr (...) wykonanych samowolnie w ścianie szczytowej wschodniej budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. (...) w ostrej granicy z nieruchomością przy ul. (...) w W. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Stosownie do treści art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane właściwy organ nakłada w drodze decyzji obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Zgodnie z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia. Celem postępowania prowadzonego w oparciu o powołany przepis, jest zatem doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, po uprzednim wyjaśnieniu legalności (zgodności z przepisami) i jakości wykonywanych robót, w szczególności w kontekście zgodności z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, warunkami technicznymi, czy też Polskimi normami. Innymi słowy, postępowanie to nie jest ukierunkowane na likwidację samowoli, o tej bowiem traktują przepisy art. 48 i art. 49b ustawy, a jedynie na usunięcie kolizji z prawem wykonywanych robót budowlanych. W niniejszej sprawie bezsprzecznym jest, że w ścianie wschodniej budynku przy ul. (...) w ostrej granicy z nieruchomością przy ul. (...) w W. wykonanych zostało 9 sztuk okien (5 większych i 4 mniejsze). Organ ustalił, że w lokalu nr (...) będącym własnością skarżącej wykonane zostały 2 okna o wymiarach 1,60 x 2,01 m i 0,53 x 1,10 m. Ze względu na brak dokumentacji potwierdzającej legalność wykonania otworów okiennych organ przyjął, iż zostały one wykonane samowolnie. W ocenie Sądu, w stanie dowodowym sprawy, brak było podstaw do stwierdzenia przez organy, że otwory okienne w ścianie szczytowej, wschodniej budynku przy ul. (...) w W. zostały wykonane samowolnie. Błędne jest stanowisko organów, iż brak dokumentacji potwierdzającej legalność wykonania otworów okiennych, uzasadnia przyjęcie, iż zostały one wykonane samowolnie. Stosownie do treści art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zdaniem Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie nie podjęły wszelkich niezbędnych działań mających na celu wyjaśnienie kwestii zgodności z przepisami wykonanych otworów okiennych w ścianie budynku przy ul. (...) w W. Organy nie ustaliły podstawowej dla sprawy kwestii - istnienia przedmiotowych okien w projekcie budowlanym. Nie podjęły żadnej próby odnalezienia projektu budowlanego przedmiotowego obiektu, celem sprawdzenia, czy okna te zostały zaprojektowane w projekcie, czy też nie. Dopiero po ustaleniu, ze w projekcie budowlanym nie przewidziano otworów okiennych w ścianie szczytowej wschodniej budynku możliwe było badanie, czy doszło do samowolnego ich wykonania. W tym zakresie, powinno zostać przeprowadzone postępowanie wyjaśniające zmierzające do odszukania projektu budowlanego bądź w zasobach Archiwum Aktów Dawnych bądź w dokumentach (...) Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Z dołączonej do akt sprawy decyzji, (...) Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia (...) września 2011r., nr (...), o wpisie kamienicy do rejestru zabytków wynika, że kamienica została wybudowana według projektu K. B. w latach 1911 - 1912. W uzasadnieniu swej decyzji organ podaje szereg danych dotyczących kwestii własnościowych oraz dotyczących rozwiązań budowlanych i technicznych samego budynku, co świadczy, iż przeprowadził on wnikliwą analizę obiektu, a być może jest również w posiadaniu przedmiotowego projektu budowlanego. Ponadto, organy nadzoru budowlanego nie rozważyły możliwości uzyskania przez obecnych lub poprzednich właścicieli - pozwolenia na wykonanie 2 otworów okiennych w lokalu nr (...) w budynku przy ul. (...) w W. Z akt sprawy wynika bowiem, że właściciele lokalu nr (...) w budynku przy ul. (...) w W. wystąpili do Wydziału Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej (...) o wyrażenie zgody na wykonie otworu okiennego o wym. 1,17 x 1,62 m i zgodę taką w dniu (...) maja 1971 roku otrzymali. Z dołączonego zaś do decyzji zdjęcia wynika, że w lokalu nr (...) będącym własnością skarżącej okna były już w tej dacie wykonane. Kolejną istotną kwestią, której organ nie wyjaśnił jest to, czy działka geodezyjna, gdzie znajduje się budynek przy ul. (...) w W. i działka geodezyjna, na której znajduje się budynek przy ul. (...) w W. nie stanowiły jednej działki oznaczonej jednym numerem ewidencyjnym, która już po wzniesieniu przedmiotowego budynku, została podzielona na dwie mniejsze działki. Ustalenie tej kwestii ma zasadnicze znaczenie dla sprawy, w szczególności dla ustalenia, czy okna usytuowane zostały w ścianie, która znajdowała się ostrej granicy z działką sąsiednią, czy też w dopuszczonej prawem odległości od granicy z sąsiednia działką. Organ, powyższe ustalenia powinien przeprowadzić w oparciu o dokumentację wieczystoksięgową i geodezyjną. Mając na uwadze powyższą argumentację Sąd stwierdza, ze że organy nadzoru budowlanego naruszyły, przepisy postępowania administracyjnego - art. 7 i 77 § 1 k.p.a. - poprzez zaniechanie należytego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, rozważenia konieczności uzupełnienia materiału dowodowego. Rozpoznając sprawę ponownie, organ będzie miał na uwadze powyższa argumentację Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.