VII SA/Wa 904/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Sędzia WSA Leszek Kamiński, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), Protokolant Aleksandra Młyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi R. G. i R. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2004 r. znak [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wojewody [...], II. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej R. G. kwotę 100 zł. (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004r znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004r znak: [...] zawieszające na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa postępowanie o odszkodowanie do czasu zakończenia postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...]. W uzasadnieniu podał, iż pismem z dnia [...] stycznia 2004r Wojewoda [...] wszczął na wniosek R. G. i R.K. postępowanie odszkodowawcze w związku z prawomocną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2001r stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] stycznia 1989r udzielającej R. K. pozwolenia na budowę warsztatu branży złotniczej wraz z aneksem oraz szambem. Zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego " sama decyzja o stwierdzeniu nieważności wcześniej wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę nie powoduje powstania szkody, lecz jedynie wskazuje, że wydana decyzja naruszała ówcześnie obowiązujące prawo". W ocenie organu odwoławczego "Wywołuje to ten skutek, że należy podjąć działania, które mają na celu doprowadzenie istniejącego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami obowiązującego prawa, co może skutkować zalegalizowaniem istniejącego obiektu". Organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż " w wypadku, gdy byłoby to niemożliwe, właściwy organ wydaje decyzję o nakazie rozbiórki i dopiero ta decyzja po jej wykonaniu rodzi obowiązek odszkodowawczy". W związku z powyższym, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, iż organ pierwszej instancji prawidłowo postąpił zlecając organom nadzoru budowlanego przeprowadzenie postępowania w tej sprawie oraz zawieszając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa postępowanie odszkodowawcze do czasu zakończenia postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Zdaniem organu odwoławczego " zagadnieniem wstępnym dla orzeczenia o odszkodowaniu jest fakt dalszego istnienia lub nieistnienia obiektu". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. G. i R.K. zarzucając obrazę przepisów postępowania administracyjnego "polegającą na zawieszeniu postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa pomimo braku zagadnienia wstępnego, które mogłoby stanowić ku temu przesłankę" wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W ocenie skarżących " rozstrzygnięcia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa w żadnym razie nie może stanowić toczące się postępowanie przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego. Pozostaje ono, bowiem dla kwestii odszkodowawczej bez jakiegokolwiek znaczenia". Skarżący uważają, iż " wskutek stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę ponieśli znacznych rozmiarów szkodę wynikającą z faktu braku możliwości użytkowania w pełnym zakresie obiektu, tudzież jego przeznaczenia na cele prowadzonej działalności gospodarczej. W konsekwencji w chwili obecnej obojętna jest dla nich kwestia uregulowania stanu prawnego budowli, jako, że ta straciła dla nich całkowicie znaczenie gospodarcze i ekonomiczne. To natomiast stanowi już samoistną podstawę do orzeczenia na ich rzecz odszkodowania, o którym mowa w art. 160 kpa". Zdaniem skarżących, " samo stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę z góry eliminuje możliwość legalizacji prawnej obiektu". W odpowiedzi na skargę, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, iż " dla oceny powstałej szkody konieczna jest znajomość nie tylko stanu prawnego rzeczy, ale również jej stanu faktycznego, to jest jej istnienia w całości, części lub całkowitej jej likwidacji oraz funkcji, jaką będzie ona mogła spełniać w przyszłości, co ma decydujące znaczenie na rozmiar powstałej szkody". W związku z powyższym, organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przede wszystkim należy podkreślić, iż Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania, a więc według stanu prawnego z przed dnia 1 września 2004r, z którym to dniem został uchylony art. 160 kpa ( Dz.U. z 2004, nr 162, poz. 1692). Zgodnie z brzmieniem art. 160 § 1 kpa "stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 kpa albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba, że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie". Powyższy przepis uzależnia, zatem zgłoszenie roszczenia o odszkodowanie od uprzedniego stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa lub stwierdzenia jej nieważności. W niniejszej sprawie, decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2001r została stwierdzona nieważność decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] stycznia 1989r udzielającej R. K. pozwolenia na budowę warsztatu branży złotniczej wraz z aneksem oraz szambem. W związku z powyższym, została spełniona przesłanka z art.160 kpa warunkująca zgłoszenie roszczenia odszkodowawczego. Błędne jest, zatem stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zgodnie, z którym dopiero wydanie i wykonanie decyzji rozbiórkowej w przypadku braku możliwości zalegalizowania istniejącego obiektu rodzi obowiązek odszkodowawczy. Już samo stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę daje stronie możliwość wystąpienia z wnioskiem o przyznanie odszkodowania o ile poniosła ona wskutek tego szkodę. We wniosku z dnia [...] listopada 2003r skarżący opisali, na czym polega ich szkoda, której doznali w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] stycznia 1989r udzielającej pozwolenia na budowę oraz wyliczyli jej wysokość. W tej sytuacji obowiązkiem Wojewody [...] było zbadanie czy rzeczywiście skarżący ponieśli szkodę i w jakiej wysokości. Organ winien sprawę rozpatrzyć merytoryczne w oparciu o posiadaną dokumentację techniczno-budowlaną oraz inne zgromadzone dowody niezbędne do jej wyjaśnienia. Należy podkreślić, iż Starosta [...] decyzją z dnia [...] maja 1999r wydał pozwolenie na użytkowanie warsztatu branży złotniczej z zapleczem socjalnym zlokalizowanym na parterze i pomieszczeniami mieszkalnymi na piętrze, która to decyzja do chwili obecnej znajduje się w obrocie prawnym. Prowadzenie, zatem przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego postępowania zmierzającego do legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego i oddanego do użytkowania zgodnie z przepisami jest niedopuszczalne. Zdaniem sądu, zagadnienia wstępnego, od którego zależy rozpatrzenie niniejszej sprawy nie może stanowić wynik postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem Wojewody [...] z dnia [...] września 2003r został poproszony o " podjęcie stosownych czynności na podstawie art. 51 ustawy Prawo budowlane w celu ustalenia rodzaju i zakresu wykonanych robót budowlanych objętych pozwoleniem na budowę" i wszczął z urzędu postępowanie administracyjne na podstawie wyżej powołanego przepisu. Działania organu nadzoru budowlanego zmierzające do legalizacji obiektu budowlanego są niedopuszczalne z uwagi na istniejącą w obrocie prawnym decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 1999r o pozwoleniu na użytkowanie. Ponadto, Wojewoda [...] dysponuje stosowną dokumentacją techniczną związaną z wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, a ustalenie rodzaju i zakresu robót budowlanych jest czynnością dowodową, a nie wstępnym zagadnieniem prawnym. Z uwagi na brak wystąpienia zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa i naruszenie powyższego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji. Zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku na zasadzie art. 152 w/w ustawy. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 w/w ustawy.