VII SA/Wa 907/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka, Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2011 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. skargę oddala, II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego A. W. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 307,50 zł (trzysta siedem złotych pięćdziesiąt groszy), w tym tytułem zastępstwa prawnego kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych), tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 57,50 zł (pięćdziesiąt siedem złotych pięćdziesiąt groszy). Sygnatura akt VII SA/Wa 907/10 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] stycznia 2010r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. na podstawie art. 105 § 1 kpa - umorzył postępowanie administracyjne, w sprawie dotyczącej prawidłowości i legalności zrealizowanego szamba betonowego na działce nr [...] w S., uI. [...], stanowiącej własność A. K. — z uwagi na bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne: Decyzją z dnia [...].02.2008 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...].12.2007 r. nakazującą A. K. rozbiórkę szamba betonowego położonego na działce nr ew. [...] w S., ul. [...], a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I-szej instancji. W związku z faktem, iż wątpliwości budzi stan techniczny szamba, zwłaszcza w kwestii jego szczelności i precyzyjnego określenia czy przedmiotowe szambo posiada szczelne dno, w dniu [...].02.2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. wydał postanowienie nr [...], w którym nałożył na A. K. obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej w/w szamba uwzględniającej: • stan techniczny szamba, ze szczególnym uwzględnieniem jego Szczelności, zgodność zrealizowanego szamba z obowiązującymi w latach jej realizacji przepisami Zarządzenia Nr 130 Ministra Budownictwa Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. W dniu 31.03.2009r. A. K. przedłożyła ekspertyzę stanu technicznego zbiornika bezodpływowego sporządzoną przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. E. G.. Zgodnie z powyższą ekspertyzą przedmiotowy zbiornik bezodpływowy jest szczelny, szczelnie odizolowany od otoczenia, nie budzi zastrzeżeń pod względem bezpieczeństwa konstrukcji. Z ekspertyzy wynika także, że lokalizacja powyższego zbiornika na działce nr [...] nie jest sprzeczna z przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi w trakcie jego realizacji, tj. przepisami Zarządzenia Nr 130 Ministra Budownictwa Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. W toku postępowania ustalono również, że powyższy zbiornik został zrealizowany na podstawie dokumentacji będącej załącznikiem do pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wraz z szambem, zatwierdzonej decyzją z dnia [...].08.1976 r. wydaną przez Naczelnika Gminy w S.. Zgodnie z informacją uzyskaną od A. K. zamiar przystąpienia do użytkowania budynku wraz z szambem został przez nią zgłoszony w 1979r., o czym świadczy wpis w dzienniku budowy dokonany z datą 12.09.1979r. przez T. M. — inspektora ds. budowlanych w Gminie S.. Fakt zawiadomienia przez A.K. o zamiarze przystąpienia do użytkowania budynku oraz szamba został odnotowany w rejestrze prowadzonym przez Gminę S.. Pomimo argumentacji, że przedmiotowe szambo jest zlokalizowane niezgodnie z dokumentacją stanowiącą załącznik do pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wraz z szambem, niemożliwe jest potwierdzenie tego faktu, gdyż z uwagi na fakt, że od powyższego zawiadomienia upłynęło już 30 lat, nie udało się odnaleźć w archiwum Starostwa Powiatowego w P. dokumentacji dotyczącej powyższego budynku i zbiornika na nieczystości, a inwestorka jej nie posiada. Skuteczne zgłoszenie oddania do użytkowania budynku mieszkalnego wraz z szambem, co miało miejsce w powyższym przypadku, powoduje zgodnie z orzecznictwem sądowym, że niemożliwe jest prowadzenie wobec takich obiektów postępowań w trybie przepisów rozdziału V ustawy — Prawo budowlane — "Budowa i oddawanie do użytku obiektów budowlanych", a jedynie przepisy rozdziału VI — "utrzymanie obiektów". W związku z przedłożeniem przez A. K. ekspertyzy, potwierdzającej szczelność zbiornika oraz zgodność jego lokalizacji z przepisami, postępowanie w sprawie prawidłowości i legalności powyższego zbiornika jest bezprzedmiotowe. S. B. złożył odwołanie od w/w decyzji. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2010r. - po rozpatrzeniu odwołania S. B. – utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dnia [...].01.2010r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił przebieg postępowania wyjaśniającego i wskazał, że w jego ocenie zaskarżona decyzja jak i postępowanie dowodowe przeprowadzone w niniejszej sprawie są prawidłowe. W przedmiotowej sprawie przesłanką stanowiącą o bezprzedmiotowości postępowania prowadzonego w sprawie prawidłowości i legalności szamba betonowego jest potwierdzona w toku postępowania dowodowego ekspertyzą techniczną sporządzoną przez osobę uprawnioną prawidłowość stanu technicznego przedmiotowego szamba. Jakkolwiek lokalizacja w/w szamba narusza nieznacznie warunki określone w Zarządzeniu Nr 130 Ministra Budownictwa Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29. 06.1966r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie to jednak jak wynika z treści ekspertyzy, wobec faktu szczelności szamba okoliczność ta nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych działki sąsiedniej. Organ wskazał także, że w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe jak i wydane w jego rezultacie rozstrzygnięcie PINB w P. z dnia [...].01.2010r. uwzględniało także wytyczne zawarte w zapadłym w dniu 12.09.2005r. wyroku WSA w Warszawie sygnatura 7/IV SA 5250/03 w sprawie dotyczącej przedmiotowego szamba. W w/w wyroku Sąd wskazał na konieczność dokonania oceny lokalizacji w/w szamba pod kątem przesłanek określonych w art. 37 ustawy Prawo budowlane przy czym w ocenie Sądu samo naruszenie wymaganych prawem minimalnych odległości nie przesądzało jeszcze o obowiązku wydania nakazu rozbiórki w/w szamba. Zgodnie z postanowieniami w/w orzeczenia WSA w Warszawie organ I instancji przeprowadził postępowanie zmierzające do ustalenia stanu technicznego spornego szamba i w rezultacie wobec stwierdzenia jego szczelności wskazał prawidłowo na brak wystąpienia przesłanek skutkujących koniecznością wydania nakazu, o jakim mowa w w/w przepisie art. 37 ustawy Prawo budowlane tj. brak pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Powyższe musiało w niniejszej sprawie w ocenie [...]WINB prowadzić do umorzenia postępowania w sprawie stanu technicznego w/w szamba z uwagi na brak przesłanek do wydania decyzji w oparciu o art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Ustosunkowując się do stawianych w odwołaniu zarzutów dotyczących prawidłowości ustaleń poczynionych przez osobę sporządzającą w/w ekspertyzę organ zauważył, iż w/w ekspertyza sporządzona została przez osobę uprawnioną a zatem brak jest podstaw prawnych do kwestionowania przez organy nadzoru budowlanego autentyczności stwierdzeń w niej zawartych. Wskazać także organ, iż nie jest uprawniony do oceny stawianych w odwołaniu zarzutów o charakterze kryminalnym. S. B. złożył skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Nadzoru Budowlanego z dnia [...].02.2010r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o: 1. uchylenie jej w całości jako rażąco niezgodną z prawem opartą na fałszywych dowodach. 2.wydanie wyroku o natychmiastowej rozbiórce szamba bez dna, truciciela środowiska. W uzasadnieniu skargi wskazał, że kontrola z dnia 3.08.2006r. została sporządzona bez jego obecności jako strony, a tylko wpisane zostało jego nazwisko. Dlatego odmówił podpisu pod protokołem. Dalej podniósł, że szambo nie posiada dna betonowego, a tylko zwykły przepuszczalny grunt. Nie badano przesiąkania do gruntu na jego działce. Zgodnie z projektem zagospodarowaniem działki w 1976r. szambo powinno być zlokalizowane przy granicy Pana K.. Protokół jest w zasadniczych sprawach fałszywy i nie powinien być brany w ogóle pod uwagę. A. K. ma nowy plan zagospodarowania działki, sporządzony przez T. M. bez daty i pieczątki, na którym szambo jest 5-krotnie mniejsze od faktycznego. Dokumentem tym posługuje się w WSA wprowadzając Sąd w błąd. Dokument ten również jest fałszywy. Ekspertyza techniczna szamba wykonana przez inż. E. G. jest również fałszywa i podaje, że jest płyta denna, a w ogóle takiej nie ma, a jest tylko przepuszczalny grunt. Ekspertyza była wykonana zza biurka w/g życzenia A. K.. W konkluzji wskazał na naruszenie art. 7, 8, 61, 77, 79, 81, 136 i 138 kpa oraz art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane. W uzupełnieniu skargi z dnia 22 marca 2010r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie został powiadomiony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego przez co nie uczestniczył w oględzinach zbiornika bezodpływowego. Podkreślił, iż kwestionuje to, że sporny zbiornik ma betonowe dno o grubości 15 cm. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który uzasadniałby jej uchyleniem. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 145§1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.dalej: P.p.s.a.) sąd uchyla decyzję jedynie w sytuacji gdy stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma to, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 12 września 2005r. w sprawie VII SA/Wa 7/IV 5250/03 uchylił zaskarżoną wówczas decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w kontrolowanej wówczas decyzji nie ustalono podstawowych okoliczności wymaganych przez art. 37 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego z 24.10.1974r. Przepis ten nie zobowiązuje do rozbiórki obiektu budowlanego w przypadku stwierdzenia naruszenia norm techniczno – budowlanych w tym niezachowania odległości lecz wymaga jednoznacznego wykazania, że w konkretnej sytuacji naruszenie prawa wywołuje pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowanych dla otoczenia. Organ ma zatem wykazać niedopuszczalność tego pogorszenia przy czym jest oczywiste, że samo niedotrzymanie wymaganych prawem minimalnych odległości nie przesądza jeszcze o skali niedopuszczalności. Inaczej bowiem dla zastosowania art. 37 wystarczyłoby wykazanie niedopuszczalnej prawem odległości a tymczasem prawo żąda wykazania pogorszenia warunków w sposób niebudzący wątpliwości co można osiągnąć jedynie przez dogłębną analizę i ocenę skutków naruszenia tych przepisów. Dalej Sąd wskazał, że w postępowaniu należy ustalić okoliczności co do nieszczelności szamba, usytuowanie szamba w stosunku do zabudowy mieszkaniowej a nie tylko do granic działki, gdyż dopiero ta odległość i stan techniczny szamba mogą mieć wpływ na ocenę przesłanek zawartych w art. 37 Prawa budowlanego z 1974r. Sąd nakazał także zbadanie kto powinien być adresatem decyzji. Zgodnie z treścią art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie ten sąd organ którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. A zatem w niniejszej sprawie organ związany był oceną prawną wskazaną w wyroku WSA z dnia 12.09.2005r. Obowiązkiem organu było zatem ustalenie czy w okolicznościach niniejszej sprawy spełnione zostały przesłanki określone w art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Zgodnie z treścią tego przepisu obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce (...) jeżeli organ (...) stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) (...) 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W ocenie Sądu prawidłowo organ ustalił, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 37 Prawa budowlanego. Należy przy tym podkreślić, że postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie trwało blisko 10 lat. W tym czasie organy administracji wydawały kilka decyzji następnie uchylanych przez organ odwoławczy lub sąd administracyjny. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie można – w ocenie Sądu zarzucić organowi, że w sposób nieuprawniony oparł ustalenia faktyczne na opinii sporządzonej przez mgr inż. E. G.. Ekspertyza ta została wprawdzie złożona przez A. K. jednakże jej wykonanie związane było z nałożonym na w/w obowiązkiem w oparciu o art. 81c Prawa budowlanego z 1994r. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest jednolite stanowisko, że stroną postępowania prowadzonego w oparciu o art. 81c ust. 2 jest wyłącznie uczestnik procesu budowlanego, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 22.11.2006r. II OSK 1407 niepubl.). A zatem w postępowaniu tym skarżący nie był stroną. Co za tym idzie rzeczoznawca nie miał obowiązku informowania go o terminie oględzin przedmiotowego zbiornika na nieczystości. Przepisy art. 79 i n. kpa nie mają zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy do sposobu przeprowadzania dowodu z opinii biegłego. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, że strona powinna być zawiadamiana o terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin na 7 dni przed terminem, o tyle przepis ten ma zastosowanie w sytuacji gdy to organ prowadzący postępowanie administracyjne przeprowadza dowody, o których mowa w tym przepisie. Należy przy tym zwrócić uwagę, że ustawodawca w art. 84 kpa przewidział sytuację gdy to organ administracji – gdy wymagane są wiadomości specjalne – zwraca się do biegłego o wydanie opinii. Tymczasem w niniejszej sprawie dowód z opinii rzeczoznawcy przeprowadzony był nie bezpośrednio przez organ ale, jak zostało wyżej wskazane, w trybie określonym w art. 81c Prawa budowlanego. W takiej sytuacji nie mają zastosowania w/w przepisy kpa co do sposobu przeprowadzania dowodu. A zatem niezasadny jest zarzut skarżącego, że nie został powiadomiony i nie brał udziału w oględzinach przeprowadzonych przez inż. E. G.. Odnosząc się do kolejnych kwestii związanych z w/w ekspertyzą wskazać należy, że wprawdzie rację ma skarżący, że – w związku z treścią art. 75 kpa omaw. ekspertyza jest tylko jednym z dowodów w sprawie i winna być oceniona przez organ tak jak każdy inny dowód jednakże brak takiej oceny w uzasadnieniu rozstrzygnięcia w okolicznościach niniejszej sprawy pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Należy bowiem zwrócić uwagę, że ustalenia poczynione przez rzeczoznawcę znalazły odzwierciedlenie w protokole oględzin z dnia 3.08.2006r. Przeprowadzona tego dnia kontrola na gruncie - jak wynika z protokołu – w obecności skarżącego, wykazała, że szambo posiada szczelne wybetonowane dno. Przeprowadzający kontrolę nie stwierdzili także śladów przesiąkania nieczystości do gruntu S. B. pomimo, ze w dniu kontroli szambo było pełne. Wprawdzie skarżący odmówił podpisania tego protokołu jednakże nie wynika z niego ażeby powodem odmowy podpisania była faktyczna nieobecność na gruncie jak oświadczył na rozprawie dnia 23. 03.2011r. Powyższe ustalenia – co do wybetonowania dna szamba - zostały potwierdzone przez rzeczoznawców E. G.. Nie znajduje potwierdzenia w treści tej ekspertyzy zarzut skarżącego, iż dowód ten został sporządzony "zza biurka". Należy wszak zwrócić uwagę, że w pkt. 1.4.1 rzeczoznawca wskazał Podstawy merytoryczne opracowania w tym m.in. wyniki oględzin budynki i pomiary dokonane dnia 18 marca 2009r. "Wklejone" do ekspertyzy zdjęcia wskazują, że oględziny zostały wykonane. Jedynie na marginesie wskazać należy, że organ wskazał, że skoro ekspertyza została sporządzona przez uprawniony podmiot to brak jest podstaw prawnych do kwestionowania autentyczności stwierdzeń w niej zawartych, co stanowiło pewnego rodzaju ocenę tego dowodu w rozumieniu art. 107§3 kpa. A zatem Sąd w pełni podzielił stanowisko organów, że ekspertyza sporządzona przez E. G. mogła stanowić podstawe czynionych ustaleń. Z ekspertyzy tej wynika, że ściany pionowe i płyta denna zbiornika posiadają ok. 15 cm grubości, nie stwierdził pęknięć ani rys, Są szczelne i nie przepuszczają ścieków do gruntu. W aktualnym stanie technicznym zbiornik jest bezpieczny w użytkowaniu. Dalej wskazuje się, że względu na usytuowanie włazu zbiornika w odległości ponad 3 m od granicy nieruchomości i pełnym odizolowaniu zapachów ścieków od otoczenia spełnione zostały wymogi prawa odnośnie ochrony środowiska a zatem lokalizacja zbiornika w odległości 0,60 m od granicy nieruchomości nie stoi w sprzeczności z przepisami techniczno – budowlanymi obowiązującymi w fatwie Prawo budowlane z 31 stycznia 1961r. Sąd uznał ustalenia te za prawidłowe. W konsekwencji trafne jest również ustalenie organów, iż nie zostały spełnione w okolicznościach sprawy przesłanki, o których mowa w art. 37 pkt. 2 Prawa budowlanego z 1974r. których zaistnienie skutkowałoby koniecznością nakazania rozbiórki przedmiotowego szamba. Jednocześnie decyzja ta nie narusza art. 153 P.p.s.a. albowiem organ – zgodnie ze wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku ustalił okoliczności związane z nieszczelnością szamba, jego usytuowania w stosunku do zabudowy mieszkaniowej (powyższe również wynika z treści ekspertyzy) oraz stan techniczny. Ustalenie – w sposób prawidłowy powyższych okoliczności pozwoliło organowi przyjąć, że brak jest podstaw do zastosowania art. 37 Prawa budowlanego a zatem – w okolicznościach niniejszej sprawy postępowanie należało umorzyć. Natomiast nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarżącego co do opierania się przez organy na fałszywych dokumentach. Ani w kompetencji organów nadzoru budowlanego ani sądu administracyjnego nie pozostaje ocena autentyczności dokumentu. Po spełnieniu warunków, o których mowa w art. 145§2 lub 3 kpa okoliczności te będą mogły stanowić przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o rozdział 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).