VII SA/Wa 912/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Sędzia WSA Leszek Kamiński, Protokolant spec. Mariusz Gąsiński-Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi D. B. - uprawnionego psychologa na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2010 r. znak [...] w przedmiocie przekazania odwołania zgodnie z właściwością postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącej D. B. – uprawnionemu psychologowi, kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. Pismem z 21 stycznia 2011 r. D. B. – uprawniony psycholog, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2010 r. znak: [...]. Zaskarżonym orzeczeniem organ utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] grudnia 2010 r. znak: [...], którym Wojewoda w oparciu o art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) przekazał pismo Z. G. z 19 listopada 2010 r. w sprawie odwołania od orzeczenia psychologicznego Pani D. B. – uprawnionemu psychologowi jako podmiotowi odwoławczemu w zakresie psychologii transportu. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż zgodnie z § 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy, podmiotem odwoławczym od orzeczenia psychologicznego jest uprawniony psycholog, prowadzący badania w zakresie psychologii transportu przez okres co najmniej 5 lat. Z tego też powodu, jak wyjaśnił, uznał się za niewłaściwy do załatwienia pisma Z. G. w sprawie odwołania od orzeczenia psychologicznego. Skarżąca w skardze wniosła o uchyleniu obu wskazanych powyżej orzeczeń podnosząc naruszenie tak przepisów procesowych (w tym art. 24 § 1 pkt 7 k.p.a.), jak i prawa materialnego, a dokładnie: § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69, poz. 622). W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności rozważenia w niniejszej sprawie wymagała kwestia legitymacji skargowej podmiotu, który wniósł skargę. Zgodnie z treścią art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uprawnienie do wniesienia skargi przysługuje każdemu, kto ma w tym interes prawny, a ponadto prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz organizacji społecznej w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie stroną skarżącą jest D. B. – uprawniony psycholog, któremu Wojewoda [...] postanowieniem z [...] grudnia 2010 r. (utrzymanym następnie w mocy orzeczeniem organu odwoławczego zaskarżonym do Sądu), przekazał do załatwienia zgodnie z właściwością pismo Z. G. w sprawie odwołania od orzeczenia psychologicznego. Z akt wynika, iż w dniu 27 października 2010 r. wydane zostało orzeczenie psychologiczne na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 515 ze zm.). Orzeczenie to dotyczy Z. G. i podpisane zostało przez M. R. – psychologa uprawnionego do badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu. Zostało ono podjęte w oparciu o ww. ustawę – Prawo o ruchu drogowym i przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69, poz. 622). W ostatnim z wymienionych aktów prawnych określono m.in. szczegółowe warunki i tryb odwoływania się od orzeczeń psychologicznych. W § 9 ust. 2 ww. rozporządzenia przewidziano, iż odwołanie wnosi się do podmiotu odwoławczego, którym jest uprawniony psycholog, prowadzący badania w zakresie psychologii transportu przez okres co najmniej 5 lat. Zaskarżone do Sądu postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji o przekazaniu pisma zgodnie z właściwością Pani D. B. jako podmiotowi odwoławczemu, o którym mowa w ww. przepisie rozporządzenia. D. B. – uprawniony psycholog w rozumieniu ww. przepisu rozporządzenia jest więc w tym przypadku podmiotem właściwym do orzekania w sprawie. Pełni funkcję podmiotu odwoławczego. Jednocześnie zauważyć trzeba, że żaden przepis prawa nie przyznaje uprawnionemu psychologowi wymienionemu w cyt. powyżej przepisie rozporządzenia, w sposób szczególny legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na akty administracyjne wydawane w sprawach, w których podmiot ten jest decyzyjny. To zaś oznacza, że legitymację skargową takiego podmiotu – uprawnionego psychologa należy oceniać wyłącznie poprzez przesłanki określone w art. 50 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Analiza treści art. 50 § 1 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialno - prawnym między obowiązującą normą a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 3 czerwca 1996 r., sygn. akt II SA 74/96 (ONSA 1997/2/89), że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, iż podmiot ten działa bezpośrednio, we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Kryterium "interesu prawnego" ma zatem charakter materialno - prawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracji. Jednocześnie zauważyć należy, iż organ właściwy do orzekania w sprawie indywidualnej nie ma możliwości dochodzenia własnego interesu prawnego w trybie postępowania sądowoadministracyjnego. W orzecznictwie i doktrynie dominuje pogląd, iż organy administracji publicznej nie mogą skutecznie wszczynać postępowania sądowoadministracyjnego. Postępowanie to, podobnie jak każde sporne postępowanie sądowe, nie może zostać wszczęte z urzędu przez sam sąd administracyjny. Nie może również zostać uruchomione przez organ administracji publicznej, którego działalność ma być przedmiotem oceny z punktu widzenia zgodności z prawem, ani żaden inny organ pozostający w strukturze organizacyjnej tej administracji, przykładowo przez organ wyższego stopnia. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się bowiem, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może być wykorzystane do rozstrzygania sporów na tle odmiennych poglądów prawnych między organami różnych szczebli pozostających w strukturze organizacyjnej administracji publicznej. Postępowanie sądowoadministracyjne może być uruchomione tylko z inicjatywy podmiotu pozostającego poza systemem organów, których działalność ma podlegać kontroli przez sąd administracyjny. D. B. wystąpiła ze skargą nie jak osoba fizyczna, ale jako podmiot odwoławczy - decyzyjny, tj. zobowiązany mocą zaskarżonego do Sądu orzeczenia do załatwienia sprawy. Zatem -dostrzegając powyższe uwagi- stwierdzić należy, że D. B. jako pełniąca funkcję podmiotu odwoławczego, nie posiada legitymacji do zaskarżenia przed sądem administracyjnym postanowienia o przekazaniu jej -zgodnie z właściwością- pisma w sprawie odwołania od orzeczenia psychologicznego. Z tego też powodu skarga wniesiona przez D. B. – uprawnionego psychologa (a więc podmiot odwoławczy), podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Wobec odrzucenia skargi z powodu jej niedopuszczalności Sąd nie mógł dokonać merytorycznej kontroli zaskarżonego orzeczenia. Na marginesie jedynie Sąd zauważa, iż postanowienie o przekazaniu podania zgodnie z właściwością ma moc wiążącą zarówno organ jak i stronę. Organ, któremu podanie to przekazano może jedynie doprowadzić do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia o przekazaniu, nie może natomiast skutecznie wnieść skargi do sądu administracyjnego na takie orzeczenie (z przyczyn już powyżej przedstawionych). O zwrocie uiszczonego od skargi wpisu, Sąd orzekł w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.