VII SA/Wa 913/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński, , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr), Protokolant Joanna Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2008 r. sprawy ze skargi M. A. M. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] marca 2008 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na pełnienie funkcji kierownika apteki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i uchwałę nr [...] Okręgowej Rady Aptekarskiej [...] Okręgowej Izby Aptekarskiej w B. z [...] września 2007 r., II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącej M. A. M. kwotę 275 (dwieście siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] września 2007r., znak: [...] [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w B. na podstawie art. 88 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2004 r., Nr 53, poz. 533 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku z dnia 16 sierpnia 2007r. M. A. M. o wyrażenie zgody na wykonywanie funkcji kierownika apteki po ukończeniu 65 lat życia nie wyraził zgody na pełnienie przez M. A. M. - po przekroczeniu 65 roku życia - funkcji kierownika apteki o nazwie "O." we W. przy ul. O.[...], prowadzonej przez P.M. M. i Wspólnicy Spółka Jawna. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż skarżąca pełni funkcję kierownika apteki "O." na podstawie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w B. z dnia [...] września 2006r. W związku ze złożeniem przez M. A. M. wniosku o wyrażenie zgody na przedłużenie okresu pełnienia funkcji kierownika apteki została przeprowadzona kontrola celem dokonania oceny czy strona wywiązuje się z obowiązków kierownika, a tym samym czy daje rękojmię należytego prowadzenia apteki. Kontrola wykazała liczne i rażące nieprawidłowości w jej prowadzeniu, polegające między innymi na: 1) niewłaściwym przechowywaniu niektórych produktów leczniczych, tj. - składowanie produktów leczniczych na podłodze w przedsionku; -przechowywanie leków, wymagających temperatury 5 °C - 15 °C, w ekspedycji w temperaturze 21 °C; -brak jednego magazynu powoduje, że produkty lecznicze, wyroby medyczne, suplementy diety, środki pielęgnacyjne i wyroby higieniczne przechowuje się bez niezbędnego podziału zarówno w izbie ekspedycyjnej, magazynie oraz w ciągu komunikacyjnym, 2) nieprawidłowo prowadzonej ewidencji leków recepturowych, 3) na receptach na leki brak potwierdzenia realizacji - imienia, nazwiska oraz odręcznego podpisu osoby wydającej lek, 4) wydawaniu bez recepty produktów leczniczych ze statusem Rp i Lz; 5) realizowaniu recept farmaceutycznych w nieuzasadnionych przypadkach, tj. z naruszeniem art. 96 ust. 2 Prawa farmaceutycznego; 6) dzieleniu opakowań bezpośrednich wyrobów medycznych, 7) obecności w masie towarowej przeterminowanych produktów leczniczych i surowców farmaceutycznych; 8) niewłaściwym zabezpieczeniu środków odurzających, substancji psychotropowych oraz produktu leczniczego zawierającego substancję bardzo silnie działającą, 9) dokonaniu zmian w lokalu apteki bez uzgodnienia z organem wydającym zezwolenie na jej prowadzenie: - brak drugiego magazynu do przechowywania asortymentu wymienionego w art. 72 ust. 5 Prawo farmaceutyczne, tj. z naruszeniem Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26.09.2002 r. w sprawie wykazu pomieszczeń wchodzących w skład powierzchni podstawowej i pomocniczej (Dz. U. Nr 161, poz. 1338); - w pomieszczeniu oznaczonym na planie jako zmywalnia, znajdują się różne przedmioty i panuje duży bałagan; - z lokalu apteki prowadzą schody do piwnicy, która jest częścią apteki, bowiem nie zostały przedłożone żadne dokumenty wskazujące na wyłączenie piwnicy z powierzchni aptecznej; - schody i pomieszczenia piwniczne są zastawione różnymi sprzętami i śmieciami (panuje brud i nieprzyjemny zapach - ogólny bałagan); - wejście do izby recepturowej prowadzi przez zmywalnię; 10) braku wiedzy kierownika na temat wstępnego oczyszczenia powietrza w izbie recepturowej i wydajności wentylacji. W ocenie organu powyższe nieprawidłowości wskazywały na to, że skarżąca zaniedbuje obowiązki kierownika apteki, określone w art. 88 ust. 5 pkt. 1 Prawo farmaceutyczne, a tym samym nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki. Ponadto negatywną opinię w tej sprawie i stwierdzenie, że M. A. M. nie może otrzymać zgody na dalsze wykonywanie obowiązków kierownika apteki wyraziła w swej Uchwale Nr [...] z dnia [...] września 2007r. Okręgowa Rada Aptekarska [...] Okręgowej Izby Aptekarskiej w B.. Decyzją z dnia [...] marca 2008r. znak: [...] Główny Inspektor Farmaceutyczny na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 i art. 115 pkt 4 w związku z art. 88 ust. 2 i 3 i art. 99 ust. 4a ustawy z dnia 6 września 2001r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2004r. Nr 53, poz. 533, z póżn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. A. M. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w B. z dnia [...] września 2007r. Główny Inspektor Farmaceutyczny podzielił stanowisko zajęte w przedmiotowej sprawie przez organ I instancji. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 88 ust. 2 ustawy - Prawo farmaceutyczne, kierownikiem apteki może być farmaceuta, o którym mowa w ust. 1, który nie przekroczył 65 roku życia i ma co najmniej 5-letni staż pracy w aptece lub 3-letni staż pracy w aptece, w przypadku, gdy posiada specjalizację z zakresu farmacji aptecznej. Przepis ust. 3 stanowi, że za zgodą wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego wydaną na wniosek zainteresowanego po zasięgnięciu opinii okręgowej izby aptekarskiej prowadzącemu aptekę, który ukończył 65 lat, okres, o którym mowa w ust. 2, może być przedłużony do 70 roku życia. Zgodnie z art. 99 ust. 4a ustawy - Prawo farmaceutyczne, podmiot prowadzący aptekę jest obowiązany zatrudnić osobę odpowiedzialną za prowadzenie apteki, o której mowa w art. 88 ust. 2, dającą rękojmię należytego prowadzenia apteki. Rękojmia należytego prowadzenia apteki dotyczy nie tylko kandydata na stanowisko kierownika apteki lecz również osoby sprawującej tę funkcję. W świetle art. 88 ust. 3 ustawy, rękojmia należytego prowadzenia apteki odnosi się do osoby, która zajmuje stanowisko kierownika apteki i - w związku z osiągnięciem wieku 65 lat - ubiega się o przedłużenie okresu sprawowania funkcji kierownika do 70 roku życia. Wojewódzki inspektor farmaceutyczny, rozpatrując wniosek, o którym mowa w art. 88 ust. 3 ustawy, ma prawo do dokonania oceny czy zainteresowany wywiązuje się z obowiązków kierownika apteki a tym samym czy daje rękojmię jej należytego prowadzenia. Przeprowadzona kontrola apteki tego nie potwierdziła. Zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 6 września 2001r. - Prawo farmaceutyczne, produkty lecznicze mogą znajdować się w obrocie w ustalonym dla nich terminie ważności. Obecność w masie towarowej przeterminowanych produktów leczniczych świadczy o naruszeniu powyższego przepisu. Powoduje również zagrożenie dla życia i zdrowia pacjentów w przypadku omyłkowego wydania takich produktów. Z protokołu kontroli wynikało, że środki odurzające są przechowywane w sejfie, przymocowanym do dna szafy, umieszczonej w obrębie powierzchni komunikacyjnej. Powyższe jest niezgodne z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 11 września 2006r. w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje (Dz. U. Nr 169, poz. 1216), który w odniesieniu do środków odurzających grup l-N i ll-N, substancji psychotropowych grupy ll-P oraz preparatów zawierających te środki lub substancje wymaga aby były one przechowywane w odpowiednio zabezpieczonych pomieszczeniach, w zamkniętych metalowych szafach lub kasetach przymocowanych w sposób trwały do ścian lub podłóg pomieszczenia, w miejscu niedostępnym dla pacjentów. Kontrola wykazała również, że leki zawierające substancje psychotropowe są przechowywane w niezabezpieczonej, niezamykanej szafie znajdującej się w obrębie powierzchni komunikacyjnej. W omawianym przypadku strona naruszyła obowiązujące przepisy w zakresie, o którym mowa w pkt 6. Powołany art. 88 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne stanowi, że do obowiązków kierownika apteki należy organizacja pracy w aptece, polegająca między innymi na przyjmowaniu, wydawaniu, przechowywaniu i identyfikacji produktów leczniczych i wyrobów medycznych, prawidłowym sporządzaniu leków recepturowych i leków aptecznych oraz udzielaniu informacji o lekach. Główny Inspektor Farmaceutyczny podzielił stanowisko organu I instancji, że skarżąca zaniedbuje obowiązki kierownika apteki i tym samym nie daje rękojmi jej należytego prowadzenia, co uzasadniało odmowę wyrażenia zgody na przedłużenie okresu sprawowania funkcji kierownika do 70 roku życia. Organ podniósł ponadto, iż protokół kontroli kompleksowej przeprowadzonej w dniach 29 i 30 sierpnia 2007r. w aptece ogólnodostępnej położonej we W. przy ul. O. [...] spełnia wymogi § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie trybu przeprowadzania kontroli przez inspektora farmaceutycznego (Dz. U. z 2003r. Nr 21, poz. 185). [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w B. prawidłowo wystąpił - pismem z dnia [...] sierpnia 2007r. znak [...] - do [...] Okręgowej Izby Aptekarskiej w B. o wydanie opinii dotyczącej sprawowania przez stronę funkcji kierownika apteki. Uchwała Nr [...] Okręgowej Rady Aptekarskiej [...] Okręgowej Izby Aptekarskiej w B. z dnia [...] sierpnia 2006r. dotyczyła wniosku strony o wyrażenie zgody na pełnienie funkcji kierownika apteki po ukończeniu 65 lat, złożonego w Wojewódzkim Inspektoracie Farmaceutycznym w B. w dniu [...] sierpnia 2006r. Okres pełnienia przez stronę funkcji kierownika apteki określony w decyzji wydanej w wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku upływał w dniu 30 września 2007r. W dniu 23 sierpnia 2007r. strona złożyła kolejny wniosek w powyższym zakresie. Jego rozpatrzenie wymagało zasięgnięcia przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w B. opinii Okręgowej Rady Aptekarskiej w B. - zgodnie z art. 88 ust. 3 ustawy - Prawo farmaceutyczne. Z uchwały [...] z dnia [...] września 2007r. Okręgowej Rady Aptekarskiej [...] Okręgowej Izby Aptekarskiej w B. jednoznacznie wynika, że dotyczy ona "wniosku mgr farm. M. A. M. odnośnie dalszej zgody na pełnienie funkcji kierownika apteki «O.» we W. przy ul. O. [...], przez mgr farm. M. A. M.". Okręgowa Rada Aptekarska w B. w powyższej uchwale "postanawia negatywnie zaopiniować wniosek". Uzasadnienie uchwały zawiera negatywną ocenę postępowania strony jako kierownika apteki. Strona została prawidłowo pouczona o prawie do wniesienia na uchwałę Okręgowej Rady Aptekarskiej w B. zażalenia do Naczelnej Rady Aptekarskiej. Z akt sprawy nie wynika jednak aby strona skorzystała z przysługującego jej w tym zakresie uprawnienia. Skargę na decyzję z dnia [...] marca 2008r. Głównego Inspektora Farmaceutycznego złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. A. M.. Strona wniosła o uchylenie decyzji ostatecznej w całości oraz decyzji poprzedzających w całości, ewentualnie o stwierdzenie nieważności wymienionych decyzji oraz wszystkich rozstrzygnięć organów I i II instancji będących w obrocie prawnym wydanych w toku postępowania administracyjnego, związanych z zaskarżoną decyzją. W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja istotnie narusza prawo materialne, a także wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w treści decyzji. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd, rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W ocenie składu orzekającego skarga jest uzasadniona. Przedmiotem kontroli w rozpatrywanej sprawie jest decyzja z dnia [...] marca 2008r. Głównego Inspektora Farmaceutycznego oraz utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w B. z dnia [...] września 2007r., którą nie wyrażono zgody na pełnienie przez M. A. M. - po przekroczeniu 65 roku życia - funkcji kierownika apteki o nazwie "O." we W. przy ul. O. [...]. Stosownie do treści art. 88 ust. 1 i 2 ustawy Prawo farmaceutyczne w aptece ogólnodostępnej musi być ustanowiony farmaceuta, o którym mowa w art. 2b ust. 1 pkt 1, 2 i 5-7(6) ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (Dz. U. z 2003 r. Nr 9, poz. 108, z 2004 r. Nr 92, poz. 885 oraz z 2007 r. Nr 176, poz. 1238), odpowiedzialny za prowadzenie apteki, zwany dalej "kierownikiem apteki"; można być kierownikiem tylko jednej apteki. Kierownikiem apteki może być farmaceuta, o którym mowa w ust. 1, który nie przekroczył 65 roku życia i ma co najmniej 5-letni staż pracy w aptece lub 3-letni staż pracy w aptece, w przypadku, gdy posiada specjalizację z zakresu farmacji aptecznej. Zgodnie z ustępem 3 powołanego artykułu za zgodą wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego wydaną na wniosek zainteresowanego po zasięgnięciu opinii okręgowej izby aptekarskiej prowadzącemu aptekę, który ukończył 65 lat, okres, o którym mowa w ust. 2, może być przedłużony do 70 roku życia. Jak podano na wstępie rozważań sądu podstawą odmowy wyrażenia zgody na pełnienie przez skarżącą funkcji kierownika po przekroczeniu 65 roku życia były negatywne wyniki kontroli przeprowadzonej w aptece oraz uchwała Nr [...] z dnia [...] września 2007r. Okręgowej Rady Aptekarskiej [...] Okręgowej Izby Aptekarskiej w B., z której w ocenie organu jednoznacznie wynikało, że izba aptekarska postanowiła negatywnie zaopiniować wniosek. Wskazać należy, iż z treści przedmiotowej uchwały wynikało, iż okręgowa rada aptekarska "postanawia negatywnie zaopiniować wniosek" odnośnie dalszej zgody na pełnienie funkcji kierownika apteki. Uchwała ta podjęta została przy udziale 11 członków Okręgowej Rady Aptekarskiej, za uchwałą głosowało: 0 członków, przeciw uchwale: 5 członków, wstrzymało się: 6 członków. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, iż izba aptekarska nie wyraziła negatywnej oceny co do możliwości dalszego sprawowania funkcji kierownika apteki przez skarżącą. Uchwała podejmowana jest przez organ kolegialny i stanowi wyraz woli przejawianej przez zespół osób fizycznych pełniących na podstawie określonych procedur prawnych funkcję posiadaczy tych praw i obowiązków, które ustawa przypisuje organowi kolegialnemu. Uchwałę należy uznać za podjętą z chwilą wyrażenia woli przez organ kolegialny w sposób prawem określony, tzn. najczęściej w drodze głosowania (tajnego lub jawnego) zwykłą lub kwalifikowaną większością głosów obecnych członków danego organu przy zachowaniu minimalnej a koniecznej dla możności podejmowania uchwał liczby uczestniczących osób. Jeżeli zatem spełnione zostaną takie wymogi to z punktu widzenia formalnoprawnego podjęta przez organ uchwała jest ważna. W rozpatrywanej sprawie zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991r. o izbach aptekarskich uchwały organów samorządu aptekarskiego podejmowane są zwykłą większością głosów, przy obecności co najmniej połowy członków danego organu. Stąd też uznać należy, iż omawiana uchwała podjęta została przy zachowaniu wymogów dotyczących prawidłowego głosowania. Ponadto biorąc pod uwagę jego wyniki niewątpliwe było, iż nie została podjęta uchwała negatywnie opiniująca wniosek co do możliwości pełnienia dalszej funkcji kierownika apteki. Organy administracji nie odniosły się do tej kwestii, błędnie interpretując przedmiotową uchwałę. Powyższe w ocenie Sądu naruszyło art. 107 § 3 kpa. Niezwykle bowiem istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest jej uzasadnienie. Stanowi ono integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Obowiązek jego sporządzenia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 kpa zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenie szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone nakazy lub zakazy. Organ administracji ma obowiązek przedstawienia własnego stanowiska w sprawie i podania motywów tego stanowiska wraz z ich szczegółowym wyjaśnieniem. Powinien przy tym poddać rozwadze podnoszone przez stronę w czasie postępowania argumenty, odnieść je do norm wynikających z obowiązujących przepisów prawa i wskazać na powody takiego, a nie innego zastosowania tych przepisów. Zadaniem uzasadnienia faktycznego jest wskazanie faktów i dowodów, które legły u podstaw wydania decyzji. Rozstrzygnięcie powinno być sformułowane precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. Powinno być ponadto skonstruowane w sposób umożliwiający sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Wskazać należy, iż w rozpatrywanej sprawie kontroli Sądu poddana została również uchwała Nr [...] z dnia [...] września 2007r. Okręgowej Rady Aptekarskiej [...] Okręgowej Izby Aptekarskiej w B.. Stosownie do treści art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Uchwała izby aptekarskiej z dnia 13 września 2007r. jest aktem podjętym w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga wniesiona od decyzji kończącej postępowanie główne. W ocenie sądu przedmiotowa uchwała narusza prawo procesowe w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Wyjaśnić należy, iż ze względu na sposób działania samorządu aptekarskiego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie zapadają w formie uchwał. Niemniej jednak uchwały, o których mowa, mają procesową formę postanowienia (art. 106 § 5 kpa ), a więc powinny również spełniać wszystkie wymogi określone w art. 124 § 1 i 2 kpa. Podkreślić należy, że uchwała podjęta z zachowaniem wskazanych wymogów powinna zostać doręczona stronie. Wszak organ administracji, który wydał postanowienie, jest nim związany od chwili jego doręczenia lub ogłoszenia stronie, o ile kodeks nie stanowi inaczej (art. 110 w zw. z art. 126 kpa ). Nie wystarczy przesłanie pisma zawiadamiającego o treści nawet prawidłowo podjętej uchwały bez doręczenia jej stronie, bowiem nie wywiera ono tych samych skutków co uchwała. Organ współdziałający na podstawie art. 106 kpa powinien zwrócić szczególną uwagę na krąg podmiotów uczestniczących w sprawie w charakterze strony, jak też zapewnienie wszystkim stronom prawa czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Jak wynika z akt sprawy oraz z oświadczenia skarżącej uchwała z dnia 13 września 2007r. nie została jej doręczona, tym samym strona nie miała możliwości wniesienia przysługującego jej zażalenia. Niepodjęcie przez organ administracji państwowej czynności zmierzających do należytego wyjaśnienia sprawy w przedstawionym powyżej zakresie, a mającym istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, stanowiło naruszenie przepisów prawa procesowego. Art. 156.§ Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.