VII SA/Wa 914/08
WyrokWSA w Warszawie2008-10-17
Skład orzekający: Mariola Kowalska, Tadeusz Nowak, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda, uchylając decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (Kodeksu postępowania administracyjnego), prawidłowo zastosował ten przepis, jeśli dysponował wystarczającym materiałem dowodowym do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie może stosować art. 138 § 2 k.p.a. (kompetencja kasacyjna) w sytuacji, gdy dysponuje wystarczającym materiałem dowodowym do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i nie ma potrzeby przeprowadzania dodatkowego postępowania wyjaśniającego. W takim przypadku organ odwoławczy ma obowiązek wydać orzeczenie co do istoty sprawy, korygując ewentualne wady prawne lub faktyczne decyzji organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Skarżąca A. M. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę. Starosta odmówił uchylenia decyzji, uznając, że usytuowanie budynków w granicy nie narusza przepisów. Wojewoda uchylił decyzję Starosty, uznając, że zastosowanie art. 146 § 2 k.p.a. było niezasadne, a decyzja narusza warunki techniczne. Skarżąca wniosła skargę na decyzję Wojewody, zarzucając m.in. rażące naruszenie art. 138 k.p.a. przez uchylenie się od merytorycznego rozstrzygnięcia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Asesor WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr), Protokolant Joanna Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2008 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej A. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2007r. (nr [...]) Starosta P., działając na podstawie art. 146 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U., Nr 98 z 2000r. poz. 1071 ze zm.), dalej zw. kpa, po rozpatrzeniu wniosku A. M. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Starosty P. z dnia [...] czerwca 2007r. (nr [...]) zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pp. J. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i garażu wolnostojącego z pomieszczeniem gospodarczym na działce nr ew. [...] obr. Z., gm. .L - odmówił uchylenia tej decyzji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że usytuowanie ww. budynków w granicy z działką A. M. nie ogranicza prawa zabudowy na tejże działce i nie narusza przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U z 2002r. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.), zw. dalej warunkami technicznymi, w zakresie przesłaniania. Natomiast kwestie "zacienienia" działki podnoszone we wniosku nie są regulowane przepisami ww. rozporządzenia.
W ocenie organu, zasadne było zastosowanie § 12 warunków technicznych ze względu na rozmiary działki inwestorów.
Starosta P. dodał ponadto, że postępowanie w sprawie rozgraniczenia działek nr ew. 66/1 i wnioskodawczyni nr 68 nie było zakończone w dniu wydania przedmiotowej decyzji o pozwoleniu na budowę i dotyczyło zwiększenia rozmiarów działki pp. J. W związku z powyższym organ odmówił zawieszenia postępowania, gdyż nie stwierdził związku przyczynowego pomiędzy postępowaniem dotyczącym wydania decyzji o pozwoleniu na budowę a ww. postępowaniem rozgraniczeniowym.
Organ dodał, że wobec braku przesłanek uprawdopodobniających uchylenie ww. decyzji, nie było również podstaw prawnych do wstrzymania jej wykonania w trybie art. 152 § 1 kpa.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r. ([...]), działając na podstawie art. 138 § 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania A. M. - uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Wojewoda [...] stwierdził, że postępowanie wznowieniowe zostało przeprowadzone wadliwie, gdyż art. 146 § 2 kpa znajduje zastosowanie jedynie wtedy, gdy w poprzednim postępowaniu organ dopuścił się tylko naruszeń proceduralnych i wykazał, że naruszenia te nie miały wpływu na merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Organ I instancji wykazał natomiast, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 2007r, gdyż zawiera ona rozstrzygnięcie zgodne z prawem.
Organ odwoławczy stwierdził, że ww. decyzja o pozwoleniu na budowę narusza § 12 ust. 3 pkt 1 i 2 warunków technicznych, bowiem posadowienie garażu inwestorów w granicy z działką A. M. nie może być podciągnięte pod żaden z przypadków wymienionych powyższym przepisie. Należało zatem uznać za niedopuszczalne zastosowanie art. 146 § 2 kpa w niniejszej sprawie.
Skargę na to rozstrzygnięcie wniosła A. M., zarzucając m.in. rażące naruszenie art. 138 kpa.
W ocenie Skarżącej, organ odwoławczy uchylił się od podjęcia merytorycznej decyzji pomimo, że nie było przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 kpa w niniejszej sprawie. Organ nie wskazał żadnych okoliczności, które wymagałyby dodatkowego wyjaśnienia, stwierdzając przy tym, że decyzja Starosty P. z dnia [...] czerwca 2007r. narusza § 12 warunków technicznych. Na poparcie swego stanowiska Skarżąca powołała orzecznictwo sądów administracyjnych
Ponadto, w ocenie Skarżącej, organ odwoławczy błędnie zinterpretował art. 151 § 2 kpa. Z jednej strony wskazał bowiem, że przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem warunków technicznych, z drugiej zaś dopuścił by organ I instancji utrzymał w mocy kontrolowaną decyzję i na podstawie art. 151 § 2 kpa stwierdził, że wydano ją z naruszeniem prawa. Jeśli organ dopatrzył się błędów merytorycznych, nie mógł jednocześnie wskazywać na możliwość stwierdzenia, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Sąd administracyjny bada legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.
Na wstępie wskazać należy, że istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Wynikająca z art. 138 § 2 kpa kompetencja kasacyjna organu odwoławczego ograniczona jest tylko do przypadków, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w części i nie może być rozszerzana na inne wady postępowania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że w przypadku, gdy organ odwoławczy dokonujący kontroli instancyjnej nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego, a z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że nie ma potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu jego uzupełnienia, to organ ma obowiązek wydać orzeczenie co do istoty sprawy. Organ odwoławczy może bowiem korygować zarówno wady prawne decyzji, jak też wady polegające na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych bądź powodujące inne nieprawidłowości (por. wyroki: NSA z dnia 1 lipca 2005r, OSK 1552/04, LEX nr 18658; z dnia 6 maja 2005r. OSK 1548/04, LEX nr 180441).
Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że organ II instancji w sposób nieuprawniony zastosował art. 138 § 2 kpa w niniejszej sprawie, gdyż nie istniała w potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w części. Jak wynika bowiem z akt sprawy, Wojewoda [...] dysponował wystarczającym materiałem dowodowym do rozpoznania istoty sprawy.
Ponadto, skoro w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przesądził jednoznacznie, że kontrolowana w postępowaniu wznowieniowym decyzja narusza § 12 ust. 3 pkt 1 i 2 warunków technicznych ze względu na posadowienie garażu pp. J. w granicy z działką Skarżącej, to tym bardziej zobligowany był do wydania decyzji merytorycznej.
Wojewoda [...] winien mieć na uwadze, że nawet gdyby istniała potrzeba przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów, to organ odwoławczy - zgodnie art. 136 kpa - uprawniony jest do przeprowadzenia takiego postępowania lub zlecenia przeprowadzenia czynności w tym zakresie organowi, który wydał decyzję.
Na marginesie zauważyć należy, że we wniosku o wznowienie postępowania jak i w toku niniejszej sprawy A. M. zgłaszała wniosek o wstrzymanie decyzji Starosty P. z dnia [...] czerwca 2007r. Wniosek ten nie został rozpatrzony stosownie do treści art. 152 kpa., gdyż nawet ewentualny brak przesłanek do wstrzymania decyzji ww. trybie, obliguje organ do wydania postanowienia o odmowie wstrzymania decyzji, na które stronie przysługuje zażalenie (art. 152 § 2 kpa). Wobec powyższego, ograniczenie się organu I instancji jedynie do pisemnego wyjaśnienia tej kwestii w uzasadnieniu decyzji, skutkuje bezczynnością organu w tym zakresie.
W świetle poczynionych ustaleń, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji winien przeprowadzić postępowanie z uwzględnieniem argumentacji Sądu.
Ujawnione naruszenie prawa procesowego skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)
Na podstawie art. 152 i 200 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie II i III wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło