VII SA/Wa 923/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W.S. i Z.S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2013 r. przyznającego wnioskodawcom adwokata z urzędu, w pozostałym zakresie wniosek oddalającego w sprawie ze skargi W.S. i Z.S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego postanawia I. przyznać W.S. i Z.S. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, II. odmówić przyznania prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 3 czerwca 2013 r. do sprawy VII SA/Wa 923/13 wpłynął nadesłany przez skarżących W.S. i Z.S. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy wskazali, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód uzyskiwany przez wnioskodawców z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3.825,15 złotych netto miesięcznie. Wnioskodawcy zaznaczyli, że dochód uzyskiwany przez nich z tytułu emerytur jest ich jedynym dochodem. Podali, że są współwłaścicielami mieszkania o powierzchni 90 m ². Oświadczyli, że innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Wskazali, że są starszymi i schorowanymi ludźmi, którzy znaczną część uzyskiwanych dochodów przeznaczają na leczenie siebie i zakup lekarstw. Oświadczyli, że wnioskodawczyni jest inwalidką posiadającą orzeczoną I grupę inwalidztwa, dlatego wydatki związane z jej leczeniem i zakupem lekarstw wynoszą 1.200 złotych miesięcznie. Wskazali, że koszty związane z leczeniem wnioskodawcy i zakupem lekarstw wynoszą 1.000 złotych miesięcznie. Łącznie na leczenie i zakup lekarstw wnioskodawcy przeznaczają miesięcznie około 2.200 złotych. Wnioskodawcy wskazali, że ponoszą koszty związane z utrzymaniem mieszkania w tym za ogrzewanie gazem, energię elektryczną, gaz dla celów bytowych (gotowanie, ogrzanie wody), telefon i bieżące remonty o łącznej wysokości 1.200 złotych miesięcznie. Wskazali, iż na utrzymanie pozostaje im kwota w wysokości 425 złotych z której pokrywają także wydatki na zakup środków czystości, uzupełnienie odzieży i obuwia. Dodali, że muszą ponieść także dodatkowy wydatek w wysokości około 2.500 złotych na zakup aparatu słuchowego dla wnioskodawczyni oraz zmianę okularów. Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 923/13 przyznano W.S. i Z.S. adwokata z urzędu, w pozostałym zakresie wniosek oddalono. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw, tym samym orzeczenie z dnia 20 czerwca 2013 r. straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu. W sprzeciwie W.S. i Z.S. powtórzyli argumentację zawartą w formularzu a dotyczącą wydatków na leczenie, przy czym zaznaczyć trzeba, wysokość emerytur wnioskodawców nie uległa zmianie, ponadto wnioskodawcy dodali, że musieli wygospodarować środki na zakup sprzętu rehabilitacyjnego - kule i balkonik w łącznej wysokości 1.200 zł. Oświadczyli również, że prowadzą inne postępowanie sądowe - w sądzie powszechnym i muszą pokryć koszty tamtego postępowania. nadto aktualnie oszczędzają środki na zakup aparatu słuchowego dla W.S., którego koszt wynosi 2.500 zł i okularów dla obojga wnioskodawców, po 140 zł jedna para. Nadto wskazali, że ich mieszkanie wymaga remontu, zaś otrzymanie pożyczki z banku z powodu podeszłego wieku wnioskodawców nie jest możliwe, poza tym wnioskodawcy mieliby trudności z jej spłaceniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie stwierdzić należy, że zasługuje on na uwzględnienie jedynie w zakresie przyznania adwokata z urzędu. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawczynię sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Dalej sąd wskaże, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, a także, że prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym zawarte są w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie całkowitym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Konkludując wskazać trzeba, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). W niniejszej sprawie, oceniając sytuację finansową wnioskodawców uznać należy, że nie wykazali oni, że znajdują się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z formularza wniosku nie wynika, aby strony były w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej. Podkreślić należy, że wnioskodawcy posiadają stały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu emerytur w wysokości 3.825,35 złotych netto miesięcznie (informacja zawarta w sprzeciwie). Taki dochód pozwala na zaspokojenie potrzeb życiowych, tj. na poniesienie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, wydatków na leczenie (leki i sprzęt rehabilitacyjny) oraz wyżywienie. Wskazać trzeba, że pod pojęciem kosztów sądowych, zgodnie z art. 211 p.p.s.a. rozumie się opłaty sądowe (tj. wpis i opłatę kancelaryjną) i zwrot wydatków. W rozpatrywanej sprawie wpis sądowy wynosi 100 zł, przy czym wpis ten jest wpisem w najniższej możliwej wysokości wynikającej z rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący nie wykazali, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem znacząco przekroczą tę kwotę. W ocenie Sądu, mając na uwadze wysokość kosztów postępowania sądowego oraz łączną wysokość emerytur skarżących nie można uznać, iż ich poniesienie nie jest możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawców, a zatem brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżących o zwolnienie z kosztów sądowych. Natomiast poniesienie przez wnioskodawców wydatku związanego z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, przekroczyłoby możliwości finansowe wnioskodawców wobec ich comiesięcznych wydatków, wobec czego Sąd uznał, że w tym zakresie wniosek należało uwzględnić. Z tych względów na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.