VII SA/Wa 940/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2007 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania przed organem pierwszej instancji. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia [...] stycznia 2007r., na podstawie art. 49 b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r – Prawo budowlane ( Dz.U. z 2003r, nr 207, poz. 2016 ze zm. ) nakazał dokonanie rozbiórki ogrodzenia od strony drogi gminnej położonego w miejscowości B., gm. C., stanowiącego własność W. G. W uzasadnieniu podał, iż wszczął na żądanie strony S. i D. O. postępowanie dotyczące legalności wybudowanego ogrodzenia. W trakcie przeprowadzonej wizji stwierdził wykonanie przez inwestora W. G. w warunkach samowoli ( bez zgłoszenia ) ogrodzenia na fundamencie betonowym od strony drogi publicznej stanowiącej własność Urzędu Miasta i Gminy C. Następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2006r. wydanym na podstawie art. 49 b ust. 2 i 3 Prawa budowlanego wstrzymał prowadzenie robót nakładając na inwestora przedłożenie stosownych dokumentów. Inwestor nie wykonał nałożonego obowiązku w związku z czym stosownie do art. 49 b ust 1 należało wydać decyzję rozbiórkową. Po rozpatrzeniu odwołania W. G. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2007r., Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postanowienie organu I instancji z dnia [...] listopada 2006r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji prowadzone w trybie art. 49 b Prawa budowlanego. Organ odwoławczy stwierdził, iż w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji brakuje dowodu na okoliczność usytuowania przedmiotowego ogrodzenia od strony drogi publicznej będącej własnością Urzędu Miasta i Gminy C. Ponadto gdyby przyjąć, iż ogrodzenie zostało faktycznie zrealizowane od strony drogi publicznej to zdaniem organu odwoławczego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. wadliwie zastosował tryb przewidziany w art. 49 b Prawa budowlanego. Przedmiotowe ogrodzenie funkcjonuje jako ogrodzenie działki już zabudowanej obiektami budowlanymi, a zatem jest urządzeniem technicznym związanym z istniejącymi na działce zabudowaniami zgodnie z definicją urządzenia zawartą w art. 3 pkt 9 ustawy – Prawo budowlane. W związku z powyższym postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego powinno być prowadzone w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł S. O. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego podnosząc, że przedmiotowe ogrodzenie wybudowane zostało samowolnie nie tylko od strony drogi publicznej lecz również z naruszeniem granicy między nieruchomością W. G., a drogą publiczną. W odpowiedzi na skargę, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę S. O. należało uwzględnić, ale z innych przyczyn niż zostały wskazane w jej motywach. Podstawę prawną wydania decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego stanowił przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa na podstawie którego organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. oraz poprzedzające ją postanowienie organu I instancji z dnia [...] listopada 2006r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji prowadzone w trybie art. 49 b Prawa budowlanego. Istota decyzji odwoławczej opartej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa polega na tym, że organ odwoławczy uchyla decyzję organu I instancji nie rozstrzygając sprawy pod względem merytorycznym. Organ odwoławczy może umorzyć postępowanie co do istoty tylko wówczas, gdy w wyniku rozpoznania odwołania uchylił decyzję organu I instancji i stwierdził, że postępowanie przed tym organem jest bezprzedmiotowe. Przesłanka bezprzedmiotowości wystąpi wtedy gdy brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed tym organem pierwszej instancji. Przykładowo dotyczy to sytuacji w której decyzja organu I instancji została wydana bez podstawy prawnej, gdy dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną, jeżeli skierowano ją do osoby, która nie jest stroną w sprawie, gdy wydano ją z naruszeniem przepisów o właściwości. Umorzenie postępowania toczącego się przed organem I instancji ograniczone jest tylko do przypadków, gdy to postępowanie było bezprzedmiotowe co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Postępowanie zostało bowiem wszczęte na wniosek S. i D. O., którzy nie zrezygnowali z dochodzenia swoich praw, a ponadto, rozstrzygnięcie tej sprawy co do jej istoty przez wydanie decyzji administracyjnej miało oparcie w materialnych przepisach prawa administracyjnego i leżało we właściwości organu pierwszej instancji. Obowiązkiem organu odwoławczego jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Oznacza to, że organ odwoławczy rozpatruje sprawę merytorycznie, a tylko w sytuacji gdy brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy organ może zastosować art. 138 § 1 pkt 2 in fine wprowadzający wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy stwierdził, iż w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji brakuje dowodu na okoliczność usytuowania przedmiotowego ogrodzenia od strony drogi publicznej będącej własnością Urzędu Miasta i Gminy C., a ponadto organ I instancji wadliwie zastosował tryb przewidziany w art. 49 b Prawa budowlanego. W tej sytuacji wbrew stanowisku organu odwoławczego nie wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości upoważniająca organ do umorzenia postępowania toczącego się przed organem I instancji. Wadliwie zastosowany przez organ I instancji tryb postępowania nie oznacza bezprzedmiotowości toczącego się postępowania w sprawie legalności płotu ogrodzeniowego. Decyzja organu odwoławczego umarzająca postępowanie przed organem I instancji spowodowała ostateczne zamknięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego. Ubocznie należy zauważyć, iż organy nie wyjaśniły kwestii związanej z przymiotem strony w rozumieniu art. 28 kpa w stosunku do osób na wniosek których zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Uznając, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 kpa co miało istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu na podstawie art.152 wyżej powołanej ustawy.