VII SA/Wa 943/13

WyrokWSA w Warszawie2013-07-30

Skład orzekający: Maria Tarnowska, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Elżbieta Zielińska-Śpiewak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 przez przewoźnika lotniczego, wszczęte po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej tego przewoźnika, powinno zostać umorzone lub zawieszone?
Ratio decidendi
Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, dotyczące wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości, wszczęte po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej przewoźnika lotniczego, nie może być kontynuowane. Organ administracji publicznej powinien zawiesić takie postępowanie, a następnie zgłosić wierzytelność do sędziego komisarza, a po jej umieszczeniu na liście wierzytelności – umorzyć postępowanie.
Stan faktyczny
Spółka OLT Express Regional sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej została ukarana przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego za naruszenie przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, polegające na nie zwrócić pasażerowi pełnego kosztu niewykorzystanego biletu. Spółka wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym niezastosowanie przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego, które miałyby skutkować umorzeniem postępowania administracyjnego z uwagi na ogłoszenie upadłości spółki po złożeniu skargi przez pasażera. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2013 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. reprezentowanej przez Syndyka masy upadłości na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lutego 2013 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. reprezentowanej przez Syndyka masy upadłości kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. znak : [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 205b ust. 5, art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2012r. poz. 933, 951 i 1544 oraz z 2013r. poz. 134), art. 5, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG (Dz. Urz. WE L 46 s.1, 2004, s.1), dalej rozpoiządzenie, po rozpatrzeniu wniosku OLT Express Regional sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej-reprezentowanego przez syndyka - o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy decyzję wydaną dnia [...] grudnia 2012 r. ([...]), którą stwierdził naruszenie przez ww. Spółkę art. 8 ust. 1 rozporządzenia poprzez zaniedbanie obowiązku zwrotu pasażerowi (J. B.) pełnego kosztu niewykorzystanego biletu na trasie W.-W.; ustalił czternastodniowy termin usunięcia nieprawidłowości oraz nałożył karę pieniężną w wysokości 500 zł. Organ stwierdził, że art. 97 § 1 i art. 105 kpa. nie mogą stanowić podstawy do zawieszenia/umorzenia postępowań wszczętych przed lub po ogłoszeniu upadłości, a tym bardziej uchylenia decyzji. Według organu w prawie upadłościowym i naprawczym nie ma normy przewidującej zawieszenie/umorzenie postępowania administracyjnego z mocy prawa, która odnosiłaby się wprost do postępowania o stwierdzenie naruszenia rozporządzenia. Nie ma zatem przeszkód do prowadzenia/wszczęcia postępowań administracyjnych w celu ustalenia lub określenia zobowiązań po ogłoszeniu upadłości. Decyzja nie konstytuuje nowego zobowiązania upadłego, którego beneficjentem jest skarżący pasażer, lecz jest jedynie formalnym potwierdzeniem powstania z mocy prawa obowiązku przed ogłoszeniem upadłości. Z uwagi na tę specyfikę, przy braku przepisów, z których wprost wynikałaby kompetencja sędziego komisarza do określania obowiązków powstałych na mocy rozporządzenia (WE) nr 261/2004, nie można przyjąć, że postępowanie po ogłoszeniu upadłości przewoźnika nie może być kontynuowane. Skutkiem ogłoszenia upadłości jest zastąpienie upadłego przez syndyka, który działa za upadły podmiot i zarządza jego mieniem. Upadły nie traci jednak swego bytu prawnego, pozostając podmiotem praw i obowiązków materialnoprawnych wynikających z rozporządzenia. Organ wskazał, że [...] -09-2012 r. lot W. – W. (kod [...]) nie odbył, a J. B. o jego odwołaniu dowiedział się 27-07-2012 r., a więc ponad dwa tygodnie przed planowanym wylotem. Dodał, że faktem powszechnie znanym jest także, iż w terminalu portu wywieszone są plakaty informujące o prawach pasażerów określonych w rozporządzeniu (WE) nr 261/2004, które przytwierdzone są również do pulpitów stanowisk odpraw, a nadto w terminalu dostępne są broszury informacyjne. Faktem jest także to, iż mierzona metodą trasy po ortodromie odległość pomiędzy lotniskiem wylotu a lotniskiem przylotu wynosi mniej niż 1500 km. Z uwagi na to, że J. B. miał potwierdzoną rezerwację oraz to, że lot się nie odbył organ stwierdził, iż lot ten był lotem odwołanym w rozumieniu rozporządzenia. Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. a rozporządzenia w przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy otrzymują pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 8. Organ przytoczył art. 8 rozporządzenia, stwierdzając, iż J. B. nie otrzymał w terminie, o którym mowa w art. 8 ust. 1 lit a rozporządzenia, zwrotu pełnego kosztu biletu za lot. Następnie powołał art. 5 ust. 1 lit. b oraz z art. 9 ust. 1 lit. a) i art. 9 ust. 2 rozporządzenia i stwierdził brak ich naruszenia. Podobnie odnośnie art. 7 ust. 1 i art. 5 ust. 1 lit. c i a oraz 14 rozporządzenia nie dostrzegł uchybień. Organ stwierdził, że przewoźnik wbrew pkt 1.2 załącznika nr 2 do ww. ustawy nie zwrócił pełnego kosztu biletu, zasadne było zatem nałożenie kary pieniężnej w kwocie 500 zł. Dodał, że kara pieniężna w takiej wysokości spełni przesłanki z art. 16 ust. 3 rozporządzenia i będzie adekwatna do zakresu naruszenia wspólnotowego, a w przyszłości przewoźnik nie będzie dopuszczał się podobnych naruszeń. Skargę na powyższą decyzję wniosła [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w Gdańsku reprezentowana przez syndyka i wnosząc o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 105 § 1 kpa. w zw. z art. 236 i 144 Prawo upadłościowe i naprawcze, dalej p.u.n., poprzez ich niezastosowanie oraz niewydanie decyzji o umorzeniu postępowania wszczętego pomimo ogłoszenia upadłości Spółki; 2) art. 236 w zw. z art. 144 p.u.n. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że postępowanie mogło zostać wszczęte, pomimo ogłoszenia upadłości Spółki; 3) art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez dowolność w wydaniu decyzji, brak rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania i nie ustosunkowanie się do tego wniosku; 4) art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek odmowy uchylenia decyzji pierwszej instancji i umorzenia postępowania; 5) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji, tj. niedostateczne wyjaśnienie jej podstaw i przesłanek i zawarcie zbyt ogólnych twierdzeń. Zdaniem skarżącej ww. decyzje wydano z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie ustosunkował się do wniosku o umorzenie postępowania oraz wszczęcia postępowania administracyjnego, pomimo ogłoszenia upadłości likwidacyjnej. Skarga pasażera została bowiem złożona do organu po ogłoszeniu upadłości. Natomiast rozważania organu w zakresie zawieszenia postępowania są bezcelowe, gdyż mają zastosowanie tylko do postępowań wszczętych przez ogłoszeniem upadłości (art. 145 p.u.n.). Skarżąca dodała, że powoływane przez organ orzeczenia wydano w innym stanie faktycznym i prawnym, gdyż dotyczą one zawieszenia postępowań wszczętych przed ogłoszeniem upadłości w sprawach podatkowych, a więc w oparciu o Ordynację Podatkową, a nie k.p.a. Nadto, weryfikują deklaracje podatnika i prawidłowość określenia wysokości zobowiązania podatkowego, a nie jak w tej sprawie deklaratywnego stwierdzenia powstania zobowiązania z mocy prawa. Zobowiązania podatkowe mają charakter publicznoprawny, a ta sprawa dotyczy należności o charakterze cywilnoprawnym. Zdaniem skarżącej, złożenie skargi przez pasażera po ogłoszeniu upadłości powinno skutkować odmową wszczęcia postępowania w trybie art. 61 a § 1 k.p.a., gdyż postępowanie upadłościowe jest wyłącznym trybem dochodzenia należności w niniejszej sprawie. Po ogłoszeniu upadłości Spółki zgłoszenie wierzytelności jest wyłączną drogą do uczestniczenia wierzyciela w postępowaniu upadłościowym i umieszczenia wierzytelności na liście wierzytelności. Przyzwolenie na wszczęcie postępowania administracyjnego, pomimo ogłoszenia upadłości, prowadziłoby do sytuacji, w której wierzyciel musiałby uczestniczyć równolegle w dwóch postępowaniach w sprawie tego samego roszczenia, z których i tak tylko jedno prowadziłoby do zaspokojenia z majątku upadłego (możliwość wszczęcia egzekucji w stosunku do majątku upadłego jest bowiem na mocy p.u.n. wyłączona). Z tego względu zastosowanie winny mieć przepisy prawa upadłościowego i naprawczego jako lex specialis względem k.p.a. Skarżąca podniosła, że zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym jest wyłączną formą dochodzenia od upadłego należności powstałych przed ogłoszeniem upadłości. Z tego względu wszczęcie postępowania administracyjnego w tej sprawie było niedopuszczalne, a skoro zostało wszczęte, to winno podlegać umorzeniu z urzędu niezwłocznie po uzyskaniu takiej informacji. Odnośnie kary skarżąca podkreśliła, że postępowanie o stwierdzenie naruszeń rozporządzenia ma charakter skargowy. Jednak w momencie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku, tj. trwałe zaprzestanie świadczenia usług przewozowych, odpada cel nakładania kary pieniężnej, którym jest ochrona praw pasażerów. Nadto, wysokość kary nie została uzasadniona, gdyż lakoniczne stwierdzenie, że jest ona "adekwatna do zakresu naruszenia" jest ogólne i nie pozwala na obiektywną ocenę zasadności wyliczonej kwoty. Reasumując skarżąca stwierdziła, że w dacie wydania decyzji w obu instancjach organ miał wiedzę o ogłoszeniu upadłości spółki, gdyż był kilkukrotnie o tym powiadamiany. Skoro po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej spółki postępowanie administracyjne nie mogło zostać wszczęte, to postępowanie wszczęte wbrew temu zakazowi podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe w trybie art. 105 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 217), dalej ppsa. Na gruncie niniejszej sprawy podkreślenia wymaga również, że od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864), mocą którego Rzeczpospolita Polska stała się państwem członkowskim Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również badanie zgodności rozstrzygnięć organów administracji publicznej z prawem wspólnotowym, rozumianym jako cały dorobek prawny Wspólnoty Europejskiej - tzw. acquis communautaire, w tym zasad ogólnych prawa wspólnotowego, który jest interpretowany i stosowany na całym obszarze Unii Europejskiej w sposób jednolity. W przypadku kolizji z ustawami polskimi prawo europejskie ma pierwszeństwo, w oparciu o art. 91 ust. 3 in iine Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę rozstrzygnięcia organu stanowiły przepisy art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze oraz art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91. Zgodnie z art. 205a ust. 1 Prawa lotniczego Prezes Urzędu kontroluje przestrzeganie przepisów m. in. rozporządzenia nr 261/2004/WE ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. Stosownie natomiast do art. 205b ust. 1 Prawa lotniczego w razie złożenia skargi, o której mowa w art. 205a ust. 1, Prezes Urzędu stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej: 1) brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego albo 2) naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę, o której mowa w art. 209b ust. 1, zaś w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 Rozporządzenia określa również obowiązek i termin jego usunięcia. Stosownie zaś do art. 209b ust. 1 Prawa lotniczego, kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów rozporządzeń, o których mowa w art. 205a ust. 1, lub nie wykonuje albo nienależycie wykonuje zobowiązania wynikające z przepisów tych rozporządzeń, podlega karze pieniężnej w wysokości określonej w załączniku nr 2 do ustawy. Ustawodawca unijny w art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 wskazał, że: " w przypadku odwołania lotu, pasażerowie mają prawo wyboru pomiędzy: a) zwrotem w terminie siedmiu dni, za pomocą ośrodków przewidzianych w art. 7 ust. 3, pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony, za część lub części nie odbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, wraz z, gdy jest to odpowiednie, - lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie; b) zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w najwcześniejszym możliwym terminie; lub c) zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera, w zależności od dostępności wolnych miejsc." W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że lot nr [...] przewidziany [...] września 2012r. został odwołany z uwagi na wstrzymanie w dniu [...] lipca 2012r. koncesji na wykonywanie usług lotniczych oraz wniesienie przez [...] Sp. z o.o. do Sądu Rejonowego w G. wniosku o upadłość spółki oraz ogłoszenie dnia [...] września 2012r. upadłości likwidacyjnej spółki ze wskazaniem trzymiesięcznego terminu do zgłaszania wierzytelności przez jej wierzycieli. Bezsporne jest, również to, że podróżny J. B. nie otrzymał w terminie wymienionym w art. 8 ust. 1 lit a rozporządzenia zwrotu pełnego kosztu biletu za ww. lot. Na tej podstawie organ przyjął, że doszło do naruszenia przez skarżącą art. 8 ust. 1 lit a rozporządzenia. Oceniając prawidłowość stanowiska organu należy odnieść się do stosunku pomiędzy niniejszym postępowaniem administracyjnym prowadzonym przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego a postępowaniem upadłościowym prowadzonym wobec przewoźnika lotniczego uwzględniając okoliczność, że w niniejszej sprawie naruszenie art. 8 ust. 1 lit a rozporządzenia przez przewoźnika było skutkiem wszczęcia postępowania upadłościowego, a skoro tak, to należy odpowiedzieć również na pytanie, czy spółka miała prawne możliwości realizacji obowiązku wynikającego z ww. przepisu. Kwestie te zostały uregulowane w szeregu przepisach ustawy p.u.n. I tak zgodnie z art. 75 ust. 1 p.u.n., jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, upadły traci prawo zarządu majątkiem oraz możliwość korzystania z majątku. Nadto, stosownie do art. 144 ust. 1 p.u.n., jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (ust. 2). Z powołanego przepisu wynika zatem, że syndyk jest stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), tzn. działa w postępowaniu we własnym imieniu, natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły, jako podmiot stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór. Prowadzenie sporu przez syndyka odbywa się więc na rzecz upadłego. Użyte w powołanym przepisie wyrażenie, iż postępowania dotyczące masy mogą być wszczęte i dalej prowadzone "jedynie" przez syndyka lub przeciwko niemu oznacza, że upadły będąc stroną w znaczeniu materialnym pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Podstawienie syndyka w miejsce upadłego ma więc bezwzględny charakter (wyrok SN z dnia 22 maja 2009r., sygn. akt III CSK 244/08, LEX nr 523687). W myśl art. 52 i 61 p.u.n. masą upadłości jest część majątku upadłego, który służy zaspokojeniu wierzycieli w postępowaniu upadłościowym, a powstaje ona w dniu, w którym ogłoszono upadłość. W trakcie postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku upadłego, zaspokojenie wierzycieli następuje w drodze likwidacji masy upadłości, to jest spieniężenie jej składników i podział tak uzyskanych funduszów między wierzycieli. Należyta ochrona wierzycieli w postępowaniu upadłościowym wymaga zrównania ich statusu pod względem możliwości zaspokojenia się z funduszów masy upadłości. Jednym z przejawów zrównania statusu wierzycieli w postępowaniu upadłościowym jest natychmiastowa wymagalność ich należności, o której mowa w art. 91 p.u.n. Od chwili ogłoszenia upadłości likwidacyjnej dochodzenie wierzytelności odbywa się zatem przez jej zgłoszenie sędziemu-komisarzowi. W konsekwencji w art. 145 ust. 1 cyt. ustawy ustawodawca wskazuje, że postępowanie sądowe lub administracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. Należy zatem ustalić, czy postępowanie toczące się przed Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego w sprawie naruszeń postanowień rozporządzenia (WE) nr 261/2004 jest postępowaniem dotyczącym masy upadłości oraz wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do tej masy. Odpowiadając na to pytanie wskazać trzeba, że jak podkreśla się w orzecznictwie sądów powszechnych postępowanie dotyczy masy upadłości, jeżeli jego wynik mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się z niej. Do postępowań tych zalicza się postępowania, w których upadłemu przypada rola strony, bez różnicy czy chodzi w nich o pozycje czynne czy bierne masy upadłości, jak też bez różnicy, czy sprawa jest sprawą o świadczenie, ukształtowanie lub ustalenie (wyrok z 14 września 2003, uchwała z 24 maja 2002 r., III CZP 25/02, OSNC 2003/7-8, p. 94, uchwała z 10 lutego 2006 r., IV CZP 2/06, OSNC 2007/1/3). Nie dotyczą masy upadłości postępowania w sprawach o roszczenia niemajątkowe (np. prawa stanu, ochronę dóbr osobistych), oraz o roszczenia majątkowe nie podlegające zaspokojeniu z masy ze względu na swój charakter (roszczenia o zaniechanie wynikające z praw bezwzględnych), w sprawach o alimenty (art. 145 ust. 2 p.u.n.), w sprawach dotyczących mienia nie wchodzącego do masy upadłości (art. 63-67 p.u.n.). Przez wierzytelność upadłościową rozumie się natomiast wierzytelność powstałą przeciw upadłemu przed ogłoszeniem upadłości, którą jest tak wierzytelność pieniężna, jak i wierzytelność niepieniężna, która wskutek ogłoszenia upadłości, na podstawie art. 91 ust. 1 p.u.n. zmieniła się w wierzytelność pieniężną. Kontrolowane w rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięcie obejmuje - obok stwierdzenia naruszenia przepisów prawa - obowiązek usunięcia tego naruszenia w zakreślonym terminie poprzez zapłatę pełnego kosztu niewykorzystanego biletu oraz karę pieniężną. Zdaniem Sądu, dwa ostatnie elementy decyzji - wbrew argumentacji organu - są bezpośrednio związane ze stanem masy upadłości, a ich wpływ na stan masy upadłości pozostaje w relacji z zaspokojeniem wierzycieli w postępowaniu egzekucyjnym. Obowiązek zwrotu pasażerowi ceny biletu w terminie 14 dni stanowi nałożenie obowiązku o charakterze pieniężnym, który nie może być wykonany przez przewoźnika w toku toczącego się wobec niego postępowania upadłościowego, którego celem jest m.in. zaspokojenie wierzytelności podróżnego za odwołany lot, jeśli wierzytelność taka została zgłoszona na listę wierzytelności. Dla uznania wierzytelności pasażera nie jest zatem konieczne wydanie decyzji administracyjnej, jak podnoszono w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do ostatniego z elementów decyzji należy mieć na uwadze, że kara pieniężna, o której mowa w art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002r. Prawo lotnicze stanowi daninę publiczną, do której z mocy art. 209 w ust. 5 tej ustawy stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej i mieści się w trzeciej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z masy upadłości. Z mocy zaś art. 205b ust 5 w zw. z ust 2 tego przepisu do egzekucji należności z tytułu kary stosuje się przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Przedstawione rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja dotyczy wierzytelności objętych art. 144 p.u.n. Przytoczony wyżej art. 145 p.u.n. wprawdzie ustanawia zakaz podjęcia postępowania z tytułu wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości po ogłoszeniu upadłości, a więc reguluje sytuację, w której toczące się przed ogłoszeniem upadłości postępowanie zostało zawieszone. Niemniej, jeśli z woli ustawodawcy nie można podjąć postępowania zawieszonego przed ogłoszeniem upadłości, to tym bardziej nie może toczyć się postępowanie - dotyczące należności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości - wszczęte wnioskiem strony już po ogłoszeniu upadłości. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Postępowanie zostało bowiem zainicjowane skargą J. B. na przewoźnika lotniczego, która wpłynęła do organu w dniu 13 września 2012r., a zatem po ogłoszeniu upadłości skarżącej spółki. W związku z powyższym, skoro kontynuowanie postępowania administracyjnego, przed odmową wciągnięcia należności na listę wierzytelności w postępowaniu upadłościowym nie jest dopuszczalne, to należy uznać, iż podlega ono zawieszeniu, a Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego obowiązany był do zgłoszenia wierzytelności do sędziego komisarza na podstawie art. 236 p.u.n.. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ winien zatem per analogiam zastosować art. S7 § 1 pkt 4 k.p.a, bowiem w ustawie p.u.n. brak jest podstawy prawnej do stwierdzenia skutku zawieszenia postępowania administracyjnego z mocy prawa. Przepis ten stanowi, że postępowanie administracyjne zawiesza się, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Reguluje więc sytuację, w której zagadnienie to nie było jeszcze przedmiotem postępowania przed właściwymi organami, a w toczącym się postępowaniu nie zapadło prawomocne (ostateczne) rozstrzygnięcie w tej kwestii. Powstała zatem konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, co należy rozumieć w ten sposób, że dana kwestia prawna stała się sporna w toku postępowania administracyjnego lub przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w danej kwestii mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w toku postępowania okaże się, że ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu. Reasumując, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego zobowiązany był w pierwszej kolejności zawiesić postępowanie wszczęte skargą J. B. na przewoźnika lotniczego z dnia 13 września 2012r., następnie zgłosić wierzytelność, na podstawie art. 236 p.u.n. do sędziego komisarza, a po jej umieszczeniu na iiście wierzytelności postępowanie umorzyć. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie uwzględnienie stanowiska Sądu. W tym stanie rzeczy Sąd uwzględnił skargę, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja zapadły z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 145 ust. 1 i art. 144 oraz art. 236 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. p.u.n. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów należało uchylić decyzje wydane w obu instancjach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 ppsa. Rozstrzygnięcie w pkt II i III wyroku wydano na mocy art. 152 oraz 200 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło