VII SA/Wa 951/14

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła- Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 sierpnia 2014 r. po rozpoznaniu wniosku E. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przeprowadzenia kontroli budynku gospodarczego oraz przedłożenia ekspertyzy technicznej postanawia: odmówić E. R. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. E. R. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500,00 złotych wystąpił z wnioskiem na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym: tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. We wniosku wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z siostrą, która uzyskuje zasiłek w wysokości 456,00 złotych miesięcznie. Podał, że posiada dom drewniany o pow. 60 m², 2 mieszkania o pow. 35 m² oraz nieruchomość rolną o pow.1,47ha. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca zaznaczył, że obecnie jego sytuacja w zakresie stanu majątkowego i dochodów jest trudna i nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym wpisu sądowego oraz ustanowić radcy prawnego z wyboru. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 12 czerwca 2014r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - czy jest osobą bezrobotną, jeśli tak, czy ma przyznany zasiłek dla bezrobotnych, należało podać od kiedy i w jakiej wysokości, - czy pobiera stałe bądź okresowe świadczenia, jeśli tak należało podać w jakiej wysokości, - czy podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, umowy zlecenia, a jeśli tak jakie uzyskuje z tego tytułu dochody, należało podać ich wysokość, - czy posiada dom i dwa mieszkania, tak jak wnioskodawca podał we wniosku, należało wyjaśnić powyższe oraz podać jakie ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu/ mieszkań (gaz, opłaty za energię, telefon, czynsz itp.) należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, - czy uzyskuje dochody z tytułu najmu mieszkania/mieszkań, lokalu, jeśli tak, należało wskazać w jakiej wysokości, - orientacyjnie wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie z siostrą na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, leki itp.), - czy wnioskodawca lub siostra otrzymują pomoc od rodziny, znajomych, krewnych, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak należało wskazać od kogo i w jakiej wysokości, - czy uzyskuje dochody z tytułu posiadanej nieruchomości rolnej np. z tytułu dzierżawy, jeśli tak należało wskazać z jakiego tytułu i w jakiej wysokości. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Skarżący odniósł się do ww. wezwania w piśmie z dnia 23 czerwca 2014r. (data wpływu do Sądu 24 czerwca 2014 r.) Wnioskodawca wyjaśnił, że jest osobą bezrobotną bez zasiłku dla bezrobotnych. Nie pobiera stałych ani okresowych świadczeń. Nie podejmuje prac dodatkowych, dorywczych, sezonowych ani zlecenia. Nie uzyskuje żadnych dochodów z tytułu najmu lokalu. Nie uzyskuje żadnych dochodów z tytułu nieruchomości rolnej. Wskazał, że siostra otrzymuje rentę socjalną w wysokości 450,00 złotych. Wnioskodawca podał, że poniósł ostatnio opłatę za wodę w wysokości 17,81 złotych ( kwartalnie) oraz opłatę za energię elektryczną w wysokości 16,17 złotych ( za okres marzec- maj 2014 r.) Dodał także, że poniósł koszty zakupów lekarstw w wysokości 240,00 złotych. Oświadczył, że łącznie na codzienne utrzymanie przeznacza ok. 500,00 złotych miesięcznie. Zarządzeniem z dnia 11 lipca 2014r. ponownie wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku poprzez podanie: - czy posiada oprócz domu dwa mieszkania, tak jak podał w formularzu wniosku PPF należało wyjaśnić powyższe, w przypadku posiadania samodzielnych mieszkań należało podać jakie ponosi miesięczne koszty związane z ich utrzymaniem (opłaty za czynsz, energię, telefon, gaz itp.) wskazać, że w nadesłanych wyjaśnieniach z dnia 23 czerwca 2014 r. wnioskodawca nie wyjaśnił powyższego, - czy wnioskodawca utrzymuje się z siostrą wyłącznie z uzyskiwanej przez nią renty w wysokości 450,00 złotych, - z czego lub w jaki sposób pokrywa koszty bieżącego utrzymania (ok. 500 zł + wydatki na lekarstwa ok. 240 zł), które są wyższe od podanych w formularzu dochodów uzyskiwanych przez siostrę z tytułu renty w wysokości 450,00 złotych, - wydatków jakie ponosi w ciągu miesiąca siostra pozostająca z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Nadana za pośrednictwem poczty korespondencja pod wskazany adres nie została podjęta w terminie. Przesyłka była dwukrotnie awizowana, po raz pierwszy w dniu 16 lipca 2014r. i powtórnie w dniu 24 lipca 2014r. W związku z tym stosownie do art. 73 ustawy p.p.s.a. należało uznać, że wezwanie doręczono w dniu 30 lipca 2014r. W wyznaczonym terminie skarżący nie uzupełnił ww. braków złożonego wniosku. W niniejszej sprawie zważono co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwana dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Może być więc przyznane jedynie wtedy, gdy strona nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty kosztów sądowych bądź też zapłata przez nią kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogłaby przyczynić się do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny. Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Zatem to na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Rola Sądu (referendarza sądowego) sprowadza się zaś do oceny informacji dostarczonych przez stronę w kontekście przesłanki określonej w art. 246 § 1 p.p.s.a. Prawo pomocy jest bowiem uprawnieniem, dla którego realizacji strona jest obowiązana dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał dostatecznie, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne, przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a). W rozpoznawanej sprawie zarządzeniem z dnia 12 czerwca 2014r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia. Z tego obowiązku skarżący w znacznej części się wywiązał nadsyłając wyjaśnienia w piśmie z dnia 23 czerwca 2014r., które opisano wyżej. Analizując przedstawione przez wnioskodawcę dane w formularzu wniosku oraz w piśmie z dnia 23 czerwca 2014r., uznano, że nie wyjaśnił on wystarczająco i bez żadnych wątpliwości swojej sytuacji finansowej i majątkowej. Z tego też względu w celu dokładnego wyjaśnienia sytuacji finansowej i materialnej wnioskodawcy wezwano kolejnym zarządzeniem z dnia 11 lipca 2014r. do podania w szczególności czy utrzymuje się z siostrą wyłącznie z uzyskiwanej przez nią renty w wysokości 450,00 złotych oraz z czego lub w jaki sposób pokrywa koszty bieżącego utrzymania (ok. 500 złotych + wydatki na lekarstwa ok. 240 złotych), które są wyższe od podanych w formularzu dochodów uzyskiwanych przez siostrę z tytułu renty w wysokości 450,00 złotych. Wnioskodawcę wezwano także do podania, czy posiada oprócz domu dwa mieszkania, tak jak podał w formularzu wniosku PPF należało wyjaśnić powyższe. Zaznaczono, iż wnioskodawca nie wyjaśnił powyższego w nadesłanych wyjaśnieniach z dnia 23 czerwca 2014 r. Z akt sprawy wynika, że powyższe wezwanie do przedłożenia dodatkowych informacji w trybie art. 255 p.p.s.a zostało nadane jako przesyłka polecona na adres wskazany przez wnioskodawcę w formularzu i nie zostało odebrane przez wnioskodawcę, pomimo dwukrotnego awizowania. Nieodebranie korespondencji w terminie skutkuje, stosownie do art. 73 p.p.s.a uznaniem pisma za doręczone w dniu, w którym nastąpił upływ czternastodniowego terminu, w jakim pozostawało w urzędzie pocztowym. W związku z tym, iż doręczenia wezwania dokonano w dniu 30 lipca 2014r., siedmiodniowy termin do nadesłania wyjaśnień upłynął z dniem 6 sierpnia 2014 r. Skarżący ww. zarządzenia referendarza nie wykonał. Nie wyjaśnił, z czego lub w jaki sposób pokrywa koszty bieżącego utrzymania (ok. 500 złotych + wydatki na lekarstwa ok. 240 złotych), które są wyższe od podanych w formularzu dochodów uzyskiwanych przez siostrę z tytułu renty w wysokości 450,00 złotych. Nie oświadczył także, czy utrzymuje się z siostrą wyłącznie z uzyskiwanej przez nią renty w wysokości 450,00 złotych. Nie podał wydatków jakie ponosi w ciągu miesiąca siostra pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskodawca nie wyjaśnił również czy posiada oprócz domu dwa mieszkania, tak jak podał w formularzu wniosku PPF, w przypadku posiadania samodzielnych mieszkań należało podać jakie ponosi miesięczne koszty związane z ich utrzymaniem (opłaty za czynsz, energię, telefon, gaz, itp.). Dodać należy, iż wnioskodawca nie wskazał także, czy uzyskują z siostrą jakąkolwiek pomoc od rodziny, znajomych, organizacji państwowych. Nie nadsyłając żądanych informacji, wnioskodawca nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona zaś, wnosząc o przyznanie prawa pomocy, powinna uprawdopodobnić w sposób rzetelny okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Wskazać należy, że przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji gdy przedstawione przez wnioskodawcę dane umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości strony nie są wystarczająco wyjaśnione, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych oświadczeń i żądanych informacji w tym przedmiocie. Informacje przedstawione przez wnioskodawcę są natomiast niewystarczające do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Powyższe okoliczności nie mogą być interpretowane na korzyść wnioskodawcy, gdyż stałoby to w sprzeczności z wyjątkowym charakterem instytucji prawa pomocy i ustawowymi zasadami jego przyznawania. Nie wyjaśnienie przez skarżącego wątpliwości jakie pojawiły się przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Brak bowiem nadesłania przez stronę żądanych informacji uniemożliwia dokonanie wszechstronnej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.