VII SA/Wa 952/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. R. – Z. od punktu 2 postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 czerwca 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. R. – Z. na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych postanawia: zmienić punkt 2 zaskarżonego postanowienia i przyznać S. R. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 952/16 wpłynął na formularzu PPF wniosek S. R. – Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z treści nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowego pisma wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z synem. Utrzymuje się z zasiłku z opieki społecznej w wysokości [...] zł. Syn wnioskodawczyni z tytułu wynagrodzenia za pracę otrzymuje [...]zł netto, przy czym jest to praca na czas określony - do [...] lipca 2017 r. Skarżąca podała, że posiada dom jednorodzinny o pow. ok. [...] m2 na działce [...] m2. Innego majątku nie posiada. Wskazała, że syn wnioskodawczyni jest poważnie chory na zespół zesztywnienia stawów kostnych. Wnioskodawczyni ma dyskopatię kręgosłupa. Do wniosku załączyła kserokopię umowy o pracę syna. Wskazała, że ponosi miesięczne koszty – gaz w sezonie zimowym ok. [...]zł., w okresie letnim – [...] zł. (płatności co 1,5 miesiąca), energia elektryczna [...] zł., wywóz nieczystości [...] zł. co 3-4 miesiące, śmieci [...] zł., co 2 tygodnie, podatek od nieruchomości [...] zł. rocznie, żywność [...]zł., ubrania ok. [...] zł., leki [...] zł., telefon ok. [...] zł. Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 952/16 w punkcie 1 przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych natomiast w punkcie 2 odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu do punktu 2 powyższego postanowienia referendarz powołał się na okoliczność, że w równolegle rozpoznawanej sprawie VII SA/Wa 953/16, skarżąca samodzielnie ustanowiła pełnomocnika z wyboru, co oznacza, że dysponuje środkami pozwalającymi na poniesienie tego wydatku. Na punkt 2 powyższego orzeczenia został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie S. R. – Z. wskazała, że do sprawy o sygn. akt VII SA/Wa 953/16 faktycznie ustanowiła pełnomocnika z wybory, jednakże nie stać jej już na ustanowienie pełnomocnika do innych spraw. Ponadto skarżąca podkreśliła, że niniejsza sprawa jest dla niej zawiła prawnie i sama nie jest w stanie jej prowadzić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez skarżącą sprzeciwu - na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do § 2 tego przepisu - w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku, z którego można czerpać korzyści -wynajem, sprzedaż, dzierżawa- i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Podsumowując, instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych oraz którym zdrowie nie pozwala na zdobycie i utrzymanie zatrudnienia. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Biorąc pod uwagę sytuację majątkową skarżącej uznać należy, iż zasadnym jest przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść tego wydatku. Utrzymuje się z środków otrzymanych z pomocy społecznej. W gospodarstwie domowym pozostaje syn, który uzyskuje z pracy wynagrodzenie, jednak jest to praca na czas określony. Łącznie dochód w rodzinie wynosi [...]zł. Sąd uznał, że wnioskodawczyni po opłaceniu niezbędnych życiowych (koniecznych) wydatków nie jest w stanie samodzielne ponieść kosztów opłacenia zawodowego pełnomocnika bez narażenia na powstanie uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny, tym bardziej, że domowy budżet jest obciążony koniecznymi wydatkami na leki. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.