VII SA/Wa 955/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska, , Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz, Asesor WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska (spr.), Protokolant Agnieszka Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2008r. sprawy ze skargi R. B. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2007r. ([...]), działając na podstawie art. 119 § 1, art. 121 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. Nr 98 z 2000r. poz. 1071 ze zm.), dalej kpa,, nałożył na R. B. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 192.262,62 zł, wzywając do jej wpłacenia w terminie do dnia 30 kwietnia 2007r. W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania w sprawie wskazując, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2005r.([...]), nakazał R. B. rozbiórkę hangaru nr 2 samowolnie wybudowanego na terenie lotniska cywilnego w miejscowości Ż., gmina K.. W związku z niewykonaniem ww. nakazu organ wystosował upomnienie, a w dniu [...] lutego 2006r. wydał postanowienie o nałożeniu grzywny, przesyłając je wraz z tytułem wykonawczym z dnia [...] stycznia 2006r. Postanowienie to zostało uchylone przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006r. i przekazane do ponownego rozpoznania organowi I instancji, z powodu nieuwzględnienia powierzchni zabudowy hangaru nr 2, przy obliczaniu wysokości grzywny. Postanowienie z dnia [...] września 2006r. wydane po ponownym rozpoznaniu sprawy, zostało uchylone przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego ze względu na niewyjaśnienie, czy przedmiotowy hangar jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego oraz brak informacji co do sposobu obliczenia powierzchni zabudowy hangaru. W związku z powyższym, organ przeprowadził w dniu 14 listopada 2006r. ponowne oględziny. W wyniku dokonanych pomiarów ustalono, że długość i szerokość hangaru nr 2 wynosi 17, 55m x 21,35m, co stanowi 374,69 m2 powierzchni zabudowy. Ponadto ustalono, że hangar spełnia wszystkie wymogi budynku określone w art. 3 pkt. 2 Prawa budowlanego, bowiem jest obiektem budowlanym trwale związanym z gruntem, wydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, posiadającym fundamenty i dach. Przy obliczaniu wysokości grzywny, przyjęto ustaloną powierzchnię zabudowy hangaru nr 2 oraz 1/5 aktualnej ceny m2 powierzchni zabudowy budynku mieszkalnego, wskazanej przez urząd statystyczny (2.619,00 zł), co stanowi: 374,69m2 x 2.619,00 = 192.262,62 zł 5 Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007r. ([...]), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 144 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia R. B. - uchylił ww. postanowienie, w części nałożonej grzywny i w tym zakresie orzekł o wysokości grzywny w kwocie 196, 262, 62 zł, w pozostałej części utrzymał to postanowienie w mocy. W motywach rozstrzygnięcia, organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy i powołując się na treść art. 119 § 1 i 121 § 5 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazał, że w przypadku nakazu przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, wysokość grzywny stanowi iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części objętego nakazem i 1/5 ceny 1m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Organ podniósł, że zgodnie z wliczonym przez GUS wskaźnikiem, cena 1m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego w IV kwartale 2006r. wynosiła 2619 zł, zatem 1/5 tej ceny stanowi 523,80 zł. Iloczyn 374,69 (powierzchnia zabudowy hangaru) i kwoty 523,80 zł wynosił96.262,62 zł., a nie jak błędnie obliczył organ I instancji 192.262,62 zł. Skargę na to rozstrzygnięcie złożył R. B., nie podając zarzutów, wniosków jak i nie uzasadniając swojego stanowiska. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z tym sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego także wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem art. 139 kpa, natomiast postanowienie organu I instancji narusza przepisy art. 7 i 77 kpa. Wskazać trzeba - jak słusznie podniósł organ odwoławczy - iż zgodnie z art. 121 § 5 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Zasadnie więc podał organ odwoławczy, że skoro zgodnie z ogłoszonym przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźnikiem, cena 1m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego w IV kwartale 2006r. wynosiła 2619 zł, to 1/5 tej ceny stanowi kwota 523,80 zł. Przemnożenie powierzchni zabudowy hangaru nr 2 tj. 374,69m2 i kwoty 523,80 zł daje kwotę 196.262,62 zł., a nie kwotę 192.262,62 zł. jak błędnie podał organ I instancji . Podkreślić jednak trzeba, co umknęło uwadze Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że zgodnie z art. 139 kpa, ustanawiającym zakaz reformationis in peius, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Zakaz ten na podstawie art. 144 kpa znajduje zastosowanie również w postępowaniu zażaleniowym. Jak przyjmuje się w orzecznictwie i piśmiennictwie sądowodaministracyjnym "niekorzyść", o której mowa w art. 139 kpa, to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony składającej zażalenie wskutek wydania postanowienia przez organ odwoławczy. Wprawdzie przepis art. 139 in fine ustanawia odstępstwa od zakazu reformationis in peius stanowiąc, że zakaz ten nie obowiązuje wówczas, gdy zaskarżone postanowienie rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, to jednak rozstrzygając sprawę na niekorzyść żalącego się, organ odwoławczy zobowiązany jest wskazać w uzasadnieniu, że w sprawie wystąpiły przesłanki do jego wyłączenia. W rozpatrywanej sprawie niewątpliwie uchybiono zakazowi reformationis in peius, gdyż w wyniku rozpoznania zażalenia R. B. od postanowienia z dnia [...] lutego 2007r. organ odwoławczy wydał postanowienie nakładające grzywnę w celu przymuszenia w większej wysokości, niż uczynił to organ I instancji, przy jednoczesnym braku przesłanek warunkujących odstąpienie od zastosowania ww. przepisu. Z przedstawionych przyczyn Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, jak również postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, gdyż tylko organ I instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, uprawniony jest do skorygowania błędu co do wysokości naliczonej grzywny w celu przymuszenia. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt I i II sentencji.