VII SA/Wa 956/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Leszek Kamiński, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak ( spr.), Protokolant St. sekr. sąd. Agnieszka Foks - Skopińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia (...) stycznia 2011 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: skargę odrzucić Zaskarżaną decyzją z dnia (...) stycznia 2011r. znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych ( dalej ZUS) działając na podstawie art. 83 a ust. 2, art. 66 ust. 5 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. – o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U> z 2009r., NR 205, poz. 1585 ze zm., ustawa o s.u.s.) i art. 156 § 1 pkt 2, art. 138 § 1 pkt 1 oraz 157 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku H. S. o ponowne rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ZUS z dnia (...) października 2010r. - utrzymał w mocy decyzję z dnia (...) października 2010r. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia (...) kwietnia 2007r. ZUS Oddział w P. orzekł o utracie z dniem (...) marca 2007r. ważności zaświadczenia lekarskiego seria (...) nr (...) wystawionego na okres od dnia (...) lutego 2007r. do dnia (...) sierpnia 2007r. oraz odmówił prawa do zasiłku chorobowego za okres od dnia (...) marca 2007r. do dnia (...) sierpnia 2007r. ( tj. za 130 dni). W dniu 22 maja 2010r. H. S. wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. ZUS decyzją z dnia (...) października 2010r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia (...) kwietnia 2007r. wskazując w uzasadnieniu, że z mocy art. 83a ust 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, brak jest podstaw do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji od której odwołanie wniesiono do Sądu. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaskarżoną decyzją ZUS utrzymał w mocy własna decyzję z dnia (...) października 2010r. Uzasadniając podjętą decyzję organ zgodził się z podniesionym zarzutem, iż wniesienie przez stronę odwołania do właściwego sądu oznacza jego przyjęcie przez sąd do rozpoznania. W niniejszej sprawie wniesione przez H. S. odwołanie zostało przez Sąd odrzucone, co oznacza, ze sąd nie przyjął go do rozpoznania. W ocenie organu decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności nie jest jednak wadliwa w rozumieniu art. 156, pkt 2 kpa dlatego brak jest podstaw do wszczęcia takiego postępowania z urzędu na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła H. S. zarzucając decyzji naruszenie: art. 45 ust. 5, art. 44 ust. 1 oraz art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; art. 59 ust. 6 ustawy oświadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa; art. 51 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; oraz przepisów postępowania – art. 107 § 3 w związku z art. 11 i art. 7 kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "dalej p.p.s.a." (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ramy tej kontroli określa art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. zgodnie, z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienie, rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenia; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3). Podkreślić w związku z powyższym należy, że nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym ( publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcze kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej, co obliguje sąd administracyjny do ustalenia, czy jest rzeczowo właściwy do rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 83a ust. 1 ustawy o s.u.s., prawo lub zobowiązanie stwierdzone decyzją ostateczną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub zobowiązanie. Decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 83a ust. 2 ustawy o s.u.s.). Z treści art. 180 § 1 k.p.a., wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego Kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń społecznych nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach. Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów w dniu 23 marca 2011r, IUZP 3/10 podjął następującą uchwałę " Od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych; i postanowił nadać jej moc zasady prawnej". W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy wyjaśnił, że: "Zasada trybu odwoławczego ustanowionego w systemie ubezpieczeń społecznych polega na tym, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Nie ma tu administracyjnego postępowania w jego - według k.p.a. koniecznych - stadiach instancyjnych, nie ma też nadzwyczajnych weryfikacji decyzji wadliwych, w specjalnych - również dwuinstancyjnych - trybach. Wszystko na etapie postępowania administracyjnego należy do Zakładu, a jedynym środkiem odwoławczym jest "odwołanie do sądu" (por. art. 83 ust. 2), które przenosi rozpoznanie roszczeń (zobowiązań), co do których ZUS wydał decyzje, na drogę postępowania sądowego. Tak samo jednolicie jest skonstruowana zasada działania Zakładu ("Zakład wydaje decyzje") jak i zasada drogi sądowej jako sposobu zaskarżenia decyzji do sądu. W rozdziale 8 ustawy systemowej zasada zaskarżalności decyzji Zakładu do sądu uregulowana jest w art. 83 ust. 2 (z wyłączeniem wynikającym z art. 83 ust. 4) (....) Zakład może więc, z zachowaniem warunków określonych w ustawie systemowej (art. 83a ust. 2), "unieważnić" własną decyzję z przyczyn, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Określona została kompetencja Zakładu do zmiany, uchylenia lub unieważnienia własnej decyzji i zostało także określone, że następuje to w formie decyzji. Nie ma żadnych racji ażeby uznać, że zakres art. 83a ust. 2 obejmuje drugi element trybu odwoławczego, że z określenia kompetencji Zakładu można wyprowadzać wnioski, które pozostają w sprzeczności z konstrukcją postępowania w sprawach ubezpieczeń, zasadą według której to co zostaje rozstrzygnięte w decyzji (jednoinstancyjnej) Zakładu może być - na skutek odwołania - przeniesione na drogę sądową, tą drogę, o której wyłącznie jest mowa w art. 83 ust. 2 (z wyjątkiem decyzji określonych w art. 83 ust. 4 ustawy)". W związku z powyższym w niniejszej sprawie w ocenie Sądu od decyzji, o których mowa w art. 83a o systemie ubezpieczeń społecznych przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego. Bez znaczenia jest okoliczność, że jako tryb właściwy do wznowienia, uchylenia lub unieważnienia decyzji wskazano tryb przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to jedynie obowiązek stosowania przy wydawaniu decyzji przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, zasadnicze znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej sądu w niniejszej sprawie ma przedmiot sprawy, a nie tryb, w jakim organ podjął rozstrzygnięcie. Oparcie się przez ZUS na przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, regulujących stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, nie ma wpływu na właściwość rzeczową sądu, którą oceniać należy przez pryzmat przepisu materialnoprawnego, wyznaczającego przedmiotowy zakres sprawy, której dotyczy. Decyzje podejmowane w trybach nadzwyczajnych, służących do weryfikacji decyzji ostatecznych z istoty swej muszą odnosić się do przedmiotu sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Biorąc pod uwagę powyższe na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.