VII SA/Wa 957/15
PostanowienieWSA w Warszawie2016-06-13
Skład orzekający: Katarzyna Pakuła – Getka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, uzyskująca znaczne dochody i posiadająca majątek o dużej wartości, może zostać uznana za osobę znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata?Ratio decidendi
Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która uzyskuje znaczne dochody i posiada majątek o dużej wartości, nie może być uznana za osobę znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, uniemożliwiającą zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.Stan faktyczny
A. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie dotyczącej postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wnioskodawca przedstawił swoją sytuację finansową i majątkową, wskazując na dochody z działalności gospodarczej, posiadane nieruchomości oraz zobowiązania. Sąd rozpoznał wniosek na posiedzeniu niejawnym.Rozstrzygnięcie
Odmówiono A. S. przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła – Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 czerwca 2016r. po rozpoznaniu wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015r. , znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia postanawia: odmówić A. S. przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
W dniu 19 maja 2016r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wpłynął uzupełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy A. S., w których wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych
i ustanowienie adwokata. We wniosku przedstawił swoją sytuację finansową
i majątkową.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r. , poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a ).
Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).
Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy.
W niniejszej sprawie mając na względzie dane przedstawione w formularzu uznano, iż wnioskodawca nie wykazał w nim, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z wniosku wynika, że utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 5800,00 złotych. Wskazał, że posiada nieruchomość w [...] przy ul. [...] o wartości ok. 400 000,00 złotych oraz nieruchomość rolną w [...] - 4 ha o wartości ok. 1 000 000,00 złotych. Oświadczył, że innych nieruchomości, przedmiotów wartościowych powyżej 5000 złotych, oszczędności pieniężnych ani papierów wartościowych nie posiada.
Wnioskodawca podał, że ponosi opłatę " czynsz najmu " w wysokości 1500 złotych. Posiada także zobowiązanie spłaty po podziale majątku wspólnego w wysokości 16000 złotych.
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podniósł, że sporządzenie skargi kasacyjnej obarczone jest przymusem adwokacko- radcowskim, a osobiście nie ma takich kwalifikacji. Wniosek o ustanowienie pełnomocnika motywuje wieloaspektowością sprawy i jej szczególnie skomplikowanym charakterem.
Odnośnie punktu 12 formularza PPF wnioskodawca wyjaśnił, że pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Wskazał jednocześnie, że w niniejszej sprawie występuje samodzielnie, a zakres obsługi świadczonej przez adwokata z którym pozostaje w stosunku prawnych nie obejmuje jego spraw osobistych.
Biorąc pod uwagę powyższe uznano, że przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja finansowa i majątkowa nie uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy
w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Podkreślić bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób, znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Skarżący zaś do grona takich osób nie należy prowadzi bowiem działalność gospodarczą z której uzyskuje niemałe dochody miesięczne w wysokości około 5800 złotych. Z Centralnej Ewidencji i Informacji o działalności gospodarczej wynika, że działalność gospodarczą prowadzi od roku 1995r. zaś jej przedmiotem jest sprzedaż detaliczna paliw do pojazdów silnikowych na stacjach paliw.
Nadto jak oświadczył skarżący posiada nieruchomości o znacznej wartości jedną
o wartości ok. 400 000,00 złotych oraz nieruchomość rolną - 4 ha o wartości ok. 1 000.000,00 złotych. Zauważyć należy, iż w sprawach dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika.
W świetle powyższych danych stwierdzić zatem należy, że wnioskodawcy nie można uznać za osobę ubogą znajdującą się w bardzo trudnej sytuacji materialnej bądź pozbawioną środków do życia, co kwalifikowałoby go do przyznania prawa pomocy.
Ponadto wskazać należy, iż wnioskodawca nie uzasadnił wniosku trudną sytuacją materialną, a jedynie skomplikowanym charakterem sprawy i potrzebą udziału profesjonalnego pełnomocnika z uwagi na konieczność sporządzenia skargi kasacyjnej. Powyższe nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić należy, iż przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bierze się pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne i sytuację materialną i bytową wnioskodawcy, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje cytowanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej profesjonalnego pełnomocnika.
Uwzględniwszy powyższe, a przede wszystkim fakt prowadzenia działalności gospodarczej, z której wnioskodawca uzyskuje miesięczne dochody we wskazanej wyżej wysokości stwierdzono, że jest on w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty postępowania sądowego i ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Przedstawione przez wnioskodawcę dane w formularzu świadczą o tym, że wnioskodawca nie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło