VII SA/Wa 957/15

Dnia 22 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 22 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A.S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 czerwca 2016 r. odmawiającego A.S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A.S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia postanawia odmówić A.S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 957/15 wpłynął na formularzu PPF wniosek [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Dane w formularzu PPF zostały -na wezwanie referendarza- uzupełnione dodatkowymi wyjaśnieniami. Z treści nadesłanego przez wnioskodawcę formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 5800,00 złotych. Wskazał, że posiada nieruchomość w [...] przy ul. [...] o wartości ok. 400 000,00 złotych oraz nieruchomość rolną w [...] - 4 ha o wartości ok. 1 000 000,00 złotych. Oświadczył, że innych nieruchomości, przedmiotów wartościowych powyżej 5000 złotych, oszczędności pieniężnych ani papierów wartościowych nie posiada. Oświadczył, że ponosi opłatę "czynsz najmu" w wysokości 1500 złotych. Posiada także zobowiązanie spłaty po podziale majątku wspólnego w wysokości 16000 złotych. Wskazał także, że sporządzenie skargi kasacyjnej obarczone jest przymusem adwokacko- radcowskim, a osobiście nie ma takich kwalifikacji. Wniosek o ustanowienie pełnomocnika motywuje wieloaspektowością sprawy i jej szczególnie skomplikowanym charakterem. Wyjaśnił, że pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Wskazał jednocześnie, że w niniejszej sprawie występuje samodzielnie, a zakres obsługi świadczonej przez adwokata z którym pozostaje w stosunku prawnych nie obejmuje jego spraw osobistych. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 957/15 odmówiono [...] przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie [...] wskazał, że "przedstawione przez niego okoliczności kwalifikują go w pełni na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sam fakt posiadania nieruchomości o znacznej wartości nie jest tożsamy z faktem fizycznego dysponowania oszczędnościami na kwotę tożsamą z wartością posiadanych nieruchomości. Zobowiązany byłby do sprzedania posiadanych nieruchomości aby zabezpieczyć środki na pokrycie kosztów ustanowenia adwokata z wyboru. Całość uzyskiwanych dochodów przeznaczana jest na koszty związane z bieżącym utrzymaniem, zapłatą czynszu najmu oraz dokonywanie spłaty zobowiązań powstałych w związku z dokonaniem podziału majątku wspólnego. Sprzedaż detaliczna paliw do pojazdów silnikowych na stacji paliw sama w sobie nie generuje wysokich dochodów skoro kształtują się one na poziomie 5800 zł." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a. w świetle przepisów obowiązujących w dniu wniesienia skargi), postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Może być więc przyznane jedynie wtedy, gdy strona nie posiada żadnych obiektywnych możliwości poniesienia kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika profesjonalnego. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Konkludując wskazać trzeba, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Biorąc pod uwagę sytuację majątkową [...] uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca jest osobą na tyle ubogą, że jego rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowego oraz uniemożliwiają mu ustanowenie pełnomocnika z wyboru. Należy zauważyć, że z nadesłanego wniosku oraz informacji zawartych w sprzeciwie i okoliczności sprawy nie wynika by strona była w trudnej sytuacji majątkowej. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą z której uzyskuje niemałe dochody miesięczne w wysokości około 5800 złotych. Z Centralnej Ewidencji i Informacji o działalności gospodarczej oraz sprzeciwu wynika, że przedmiotem prowadzonej działaności jest sprzedaż detaliczna paliw do pojazdów silnikowych na stacjach paliw. Skarżący posiada także nieruchomości o znacznej wartości: jedną o wartości ok. 400 000,00 złotych oraz nieruchomość rolną - 4 ha o wartości ok. 1 000.000,00 złotych. Nadto, w sprawach dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika. Powyższe okoliczności w żadnym wypadku nie świadczą o trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Skarżącego z całą pewnością nie można uznać za osobę ubogą znajdującą się w bardzo trudnej sytuacji materialnej bądź pozbawioną środków do życia, co kwalifikowałoby go do przyznania prawa pomocy. Ponadto wniosek nie jest uzasadniony trudną sytuacją materialną, a jedynie skomplikowanym charakterem sprawy i potrzebą udziału profesjonalnego pełnomocnika z uwagi na konieczność sporządzenia skargi kasacyjnej. Powyższe również nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jeszcze raz podkreślić należy, iż przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bierze się pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne i sytuację materialną i bytową wnioskodawcy, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje cytowanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej profesjonalnego pełnomocnika. Z danych zawartych w formularzu PPF nie wyłania się obraz wnioskodawcy jako osoby ubogiej, a tylko takim osobom należy przyznawać prawo pomocy. Jeszcze raz podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy nie może być nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody. Z tych względów na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.