VII SA/Wa 957/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek M. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Wniosek został uzupełniony wyjaśnieniami złożonymi na wezwanie Sądu przy piśmie z dnia 22 czerwca 2016 r. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż M. K. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni utrzymuje się z renty socjalnej w wysokości 644,63 zł. Nie wskazała posiadania majątku. Wnioskodawczyni mieszka w lokalu będącym własnością matki, która ponadto doraźnie pomaga wnioskodawczyni. Posiada udział w nieruchomości przy ul. W. w [...], jednakże nie czerpie z niej dochodów z uwagi na brak posiadania tej nieruchomości. W dodatkowym piśmie z dnia 22 czerwca 2016 r. wyjaśniono, że wnioskodawczyni finansowo pomaga rodzina (babcia i matka) dokładając do utrzymania i ponosząc koszty wyżywienia, ubrania, zajęć rewalidacyjnych i rehabilitacyjnych. Opłaty stałe lokalu zajmowanego przez wnioskodawczynię to około 200-280 zł. miesięcznie, jednakże zmieniają się one w zależności od pory roku (zimą większe są wydatki związane z ogrzewaniem). Wnioskodawczyni ponadto wskazała, ze nie posiada rachunku bankowego (renta wpłacana jest na konto matki), wnioskodawczyni pracuje jako wolontariuszka w Zespole Szkół nr [...] w [...]. Do wniosku strona dołączyła kopię decyzji z dnia [...] marca 2015 r. o waloryzacji renty socjalnej oraz kopię dokumentu PIT 37, z którego wynika, ze wnioskodawczyni osiągnęła w zeszłym roku dochód w wysokości 9 010 zł. oraz kopię wyciągu z rachunku bankowego. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową M. K. uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawczyni otrzymuje wprawdzie tylko rentę socjalną w wysokości netto 644,63 zł., jednakże wnioskodawczyni faktycznie pozostaje na utrzymaniu matki, będącej jednocześnie pełnomocnikiem wnioskodawczyni w niniejszej sprawie. Wnioskodawczyni korzysta z mieszkania będącego własnością matki i nie ponosi kosztów utrzymania zamieszkiwanego lokalu, gdyż te ponosi matka – A. K. A. K. zamieszkuje w tej samej kamienicy i jest właścicielką pozostałych kilku lokali tej kamienicy. W tej sytuacji trudno uznać, by wnioskodawczyni pomimo zajmowania odrębnego lokalu, prowadziła samodzielne gospodarstwo domowe, skoro będąc osobą niepełnosprawną, jak wynika z oświadczeń złożonych w sprawie, wymaga opieki i ta opieka jest udzielana przez matkę i babcię – również zamieszkującą w kamienicy przy ul. N. Pamiętać należy, że wnioskodawczyni jest stale utrzymywana (dofinansowywana) przez matkę, a z powodów rewalidacji i rehabilitacyjnych korzysta z odrębnego lokalu. Przytoczone okoliczności wskazują, że przy rozpoznaniu wniosku należy brać także pod uwagę dochody matki wnioskodawczyni, jako osoby, która faktycznie utrzymuje wnioskodawczynię - stan majątkowy M. K. nie może być rozpatrywany w oderwaniu od stanu majątkowego najbliższej rodziny sprawującej nad nią opiekę. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjęło się, że przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy nie bez znaczenia pozostaje sytuacja materialna najbliższej rodziny wnioskodawczyni, gdyż dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (por. postanowienie WSA w Poznaniu z 8 marca 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 1061/15 źródło www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wyżej zaznaczono z formularza PPF jak i pisma z dnia 22 czerwca 2016 r. wynika, iż skarżąca uzyskuje stałą pomoc materialną od matki. Mając to na uwadze przyjęto, iż również w zaistniałej sytuacji wnioskodawczyni będzie w stanie dzięki pomocy najbliższej rodziny zdobyć środki pieniężne na opłacenie kosztów w niniejszej sprawie. Z okoliczności sprawy wynika, że dochody uzyskiwane przez matkę wnioskodawczyni pozwalają na utrzymanie dwóch osób oraz przynajmniej dwóch lokali. Część pomieszczeń kamienicy jest wynajmowana, a pożytki z najmu są dochodami matki wnioskodawczyni. Mając powyższe na uwadze należy uznano, że skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów źródłowych nie wynika, że stan majątkowy pozwala zaliczyć wnioskodawczynię do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.