VII SA/Wa 957/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić zmiany postanowienia Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2016 r. odmawiającego M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez M. K. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten jest drugim wnioskiem M. K. złożonym w przedmiocie prawa pomocy w niniejszej sprawie, z tym, że pierwotny dotyczył zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, obecny został złożony tylko w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Skarżąca w pierwotnie złożonym formularzu PPF podała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni utrzymuje się z renty socjalnej w wysokości 644,63 zł. Nie wskazała posiadania majątku. Wnioskodawczyni mieszka w lokalu będącym własnością matki, która ponadto doraźnie pomaga wnioskodawczyni. Posiada udział w nieruchomości przy ul. W. w W., jednakże nie czerpie z niej dochodów z uwagi na brak posiadania tej nieruchomości. W dodatkowym piśmie z dnia 22 czerwca 2016 r. złożonym na wezwanie Sądu w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) wyjaśniono, że wnioskodawczyni finansowo pomaga rodzina (babcia i matka) dokładając do utrzymania i ponosząc koszty wyżywienia, ubrania, zajęć rewalidacyjnych i rehabilitacyjnych. Opłaty stałe lokalu zajmowanego przez wnioskodawczynię to około 200-280 zł. miesięcznie, jednakże zmieniają się one w zależności od pory roku (zimą większe są wydatki związane z ogrzewaniem). Wnioskodawczyni ponadto wskazała, ze nie posiada rachunku bankowego (renta wpłacana jest na konto matki), wnioskodawczyni pracuje jako wolontariuszka w Zespole Szkół nr [...] w [...]. Do wniosku strona dołączyła kopię decyzji z dnia [...] marca 2015 r. o waloryzacji renty socjalnej oraz kopię dokumentu PIT 37, z którego wynika, ze wnioskodawczyni osiągnęła w zeszłym roku dochód w wysokości 9 010 zł. oraz kopię wyciągu z rachunku bankowego.. Z nadesłanego obecnie formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że sytuacja materialna wnioskodawczyni nie uległa zmianie. W obecnie rozpoznawanym formularzu zaznaczono, że sytuacja skarżącej została opisana we wniosku PPF i jest taka jak po wezwaniu Sądu do uzupełnienia wniosku. Wskazano, że wnioskodawczyni utrzymuje się z renty socjalnej w wysokości 644,63 zł. Nie wskazała posiadania majątku. Wnioskodawczyni mieszka w lokalu będącym własnością matki, która ponadto doraźnie pomaga wnioskodawczyni. Posiada udział w nieruchomości przy ul. W. w W., jednakże nie czerpie z niej dochodów z uwagi na brak posiadania tej nieruchomości. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zatem zgodnie z treścią ww. przepisu wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznano pod kątem zmiany okoliczności, które były przedmiotem orzekania na wcześniejszym etapie sprawy. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie przepisu zawartego w art. 165 p.p.s.a. jest zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji materialno – bytowej wnioskodawcy. Te okoliczności bowiem są decydujące w kontekście przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Chodzi więc o zmianę tych okoliczności, w oparciu o które wydano poprzednie orzeczenie, przy czym zmiana ta musi być na tyle istotna, aby uzasadniała modyfikację tego orzeczenia. Analizując wniosek skarżącej w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu należy stwierdzić, że wnioskodawczyni nie wykazała okoliczności przemawiających za zmianą postanowienia w przedmiocie udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Wskazać należy, że wnioskodawczyni podała, iż jej sytuacja materialna nie zmieniła się w stosunku do sytuacji poprzednio rozpoznawanej. Wnioskodawczyni otrzymuje nadal tylko rentę socjalną w wysokości netto 644,63 zł., jednakże wnioskodawczyni faktycznie pozostaje na utrzymaniu matki, będącej jednocześnie pełnomocnikiem wnioskodawczyni w niniejszej sprawie. Wnioskodawczyni korzysta z mieszkania będącego własnością matki i nie ponosi kosztów utrzymania zamieszkiwanego lokalu, gdyż te ponosi matka – A. K. A. K. zamieszkuje w tej samej kamienicy i jest właścicielką pozostałych kilku lokali tej kamienicy. Należy również wskazać, że nie jest zasadne przyznawanie stronie skarżącej zawodowego pełnomocnika również z tego powodu, że w niniejszej sprawie skarżąca ustanowiła pełnomocnika, wprawdzie tylko w zakresie wniesienia zażalenia, aczkolwiek okoliczność ta wskazuje, że strona skarżąca dysponuje wolnymi środkami finansowymi, które może przeznaczyć choćby na opłacenie pełnomocnika. Z tych względów nie jest zasadna zmiana postanowienia z dnia 21 lipca 2016 r. w zakresie ustanowienia stronie skarżącej zawodowego pełnomocnika. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.