VII SA/Wa 965/10
WyrokWSA w Warszawie2010-10-13
Skład orzekający: Daria Gawlak-Nowakowska, Ewa Machlejd, Agnieszka Wilczewska-Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zmiana sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego na cele biurowe, dla której uzyskano decyzję o warunkach zabudowy, ale nie dokonano wymaganego zgłoszenia, może skutkować nałożeniem opłaty legalizacyjnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania lokalu nie jest równoznaczne z dokonaniem wymaganego zgłoszenia. Brak skutecznego zgłoszenia uruchamia procedurę legalizacyjną, która może zakończyć się nałożeniem opłaty legalizacyjnej, obliczonej na podstawie przepisów Prawa budowlanego, uwzględniając właściwy współczynnik kategorii obiektu.Stan faktyczny
Spółka C. Sp. z o.o. dokonała zmiany sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego na cele biurowe bez wymaganego zgłoszenia. Organy nadzoru budowlanego nałożyły opłatę legalizacyjną w wysokości 60.000 zł. Spółka kwestionowała zarówno samą zasadność nałożenia opłaty, jak i jej wysokość, argumentując, że uzyskała decyzje o warunkach zabudowy i nie dokonała zgłoszenia, ponieważ nie było to konieczne. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając działania organów za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (spr.), , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2010 r. sprawy ze skargi C. [...] Sp. z o.o. w W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej skargę oddala
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r., [...], działając na podstawie art. art. 71 a ust. 2 w związku z art. 59 f oraz art. 59 g ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 z późn. zm., zwanym dalej Prawo budowlane) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej K.p.a.) ustalił dla inwestora C. Sp. z o.o. opłatę legalizacyjną w wysokości 60.000 zł za zmianę sposobu użytkowania lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] [...] w W. na cele biurowe, bez wymaganego zgłoszenia.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podniósł, że w dniu [...] czerwca 2009 r. podczas oględzin stwierdzono, że nastąpiła zmiana sposobu użytkowania lokalu nr [...] w przedmiotowym budynku z funkcji mieszkalnej na cele biurowe. Inwestor nie przedstawił dokumentów świadczących o legalności inwestycji, zaś zgodnie z art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga zgłoszenia właściwemu organowi.
Organ stwierdził, że powyższe roboty budowlane związane ze zmianą sposobu użytkowania lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym zostały wykonane samowolnie, wobec powyższego, zastosowanie ma przepis art. 71 a Prawa budowlanego.
Organ wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] września 2009 r., nr [...], na podstawie art. 71 a ust. 1 Prawa budowlanego wstrzymał właścicielowi – C. Sp. z o.o. użytkowanie pomieszczenia biurowego nr [...] w budynku przy ul. [...] [...] i nałożył obowiązek przedłożenia w terminie miesiąca określonej dokumentacji, wymaganej zgodnie z art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego. Inwestor przedstawił w zakreślonym terminie wymaganą dokumentację, tj.: inwentaryzację lokalu nr 1 sporządzoną przez osobę uprawnioną do pełnienia samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie w wymaganym zakresie, oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, opis i rysunek
określający usytuowanie budynku w stosunku do granic nieruchomości, decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] o warunkach zabudowy.
Organ pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 71 a ust. 2 Prawa budowlanego właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku i w przypadku stwierdzenia jego wykonania w drodze postanowienia ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Zgodnie z art. 71 a ust. 3 Prawa budowlanego "Do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59 f ust. 1, z tym, że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu".
Wobec powyższego należało nałożyć wskazaną w postanowieniu opłatę legalizacyjną, której wysokość ustalono na podstawie przepisów Prawa budowlanego: art. 71 a ust. 3 i art. 59 f ust. 1: 10 x 500 zł (stawka opłaty) x 12 (współczynnik kategorii, kategoria XVI - budynki biurowe i konferencyjne) x 1 (współczynnik wielkości obiektu, kubatura < 2500 m3).
Od powyższego postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. zażalenie złożyła C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wnosząc o jego uchylenie.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia C. Sp. z o.o. z siedzibą w W., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., [...].
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] zasadnie wszczął procedurę legalizacyjną samowolnej zmiany sposobu użytkowania lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] [...] w W. na cele biurowe, i ustalił opłatę legalizacyjną zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Organ odwoławczy wskazał, że w art. 71 a Prawa budowlanego, stanowiącym kontynuację przepisów art. 71 Prawa budowlanego, została uregulowana procedura legalizacji samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 71 a Prawa budowlanego właściwy organ w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia, jest zobowiązany
wydać postanowienie, w którym winien wstrzymać użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części i którym winien nałożyć na inwestora obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie niezbędnych do załatwienia sprawy dokumentów określonych w art. 71 ust. 2 powołanej ustawy. W przedmiotowej sprawie takie postanowienie zostało przez organ powiatowy wydane w dniu [...] września 2009 r. Inwestor wywiązał się z nałożonego obowiązku i dostarczył wymaganą dokumentację. Zgodnie z art. 71 a ust. 2 Prawa budowlanego "po upływie terminy lub na wniosek zobowiązanego, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i w przypadku stwierdzenia jego wykonania - w drodze postanowienia ustala wysokość opłaty legalizacyjnej". Organ stwierdził, że przedstawiony wyżej sposób postępowania miał miejsce w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu, organ wskazał, że zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno -sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń. Zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno -budowlanej.
Zaznaczył, że z art. 71 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego wynika, iż do zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania należy załączyć, w braku planu miejscowego, decyzję o warunkach zabudowy wydaną dla takiej zmiany. Stosownie do art. 59 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Wobec powyższego oprócz uzyskania decyzji o warunkach zabudowy istnieje również konieczność zgłoszenia sposobu użytkowania obiektu budowlanego właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej.
Organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy wynika, że inwestor – C. Sp. z o.o. uzyskiwał dla zmiany sposobu użytkowania lokalu nr 1 w budynku mieszkalnym przy ul. [...] [...] w W. na cele biurowe poszczególne decyzje o warunkach zabudowy wydawane przez Prezydenta Miasta [...] (Nr [...] z [...].09.2005 r., Nr [...] z [...].07.2007 r., oraz Nr [...] z [...].03.2009 r.). Jednak nigdy nie dokonał wymaganego zgodnie z art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego zgłoszenia do Wydziału Architektury i Budownictwa w Dzielnicy M. Urzędu W. zmiany sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego nr [...] z funkcji mieszkalnej na biurową. Pismo z dnia [...] maja 2005 r., na które strona powołuje się w zażaleniu jest wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i nie może być traktowane, jako zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania.
Odnosząc się do zarzutów strony dotyczących nieprawidłowego określenia wysokości opłaty legalizacyjnej, organ odwoławczy podkreślił, iż opłata legalizacyjna stanowi obligatoryjny element procedury legalizacyjnej, a jej wysokość nie zależy od swobodnego uznania organu, lecz jest ściśle określona przepisami Prawa budowlanego. Przeprowadzone postępowanie zażaleniowe wykazało, że opłata legalizacyjna została określona w sposób prawidłowy.
Organ ustalając opłatę legalizacyjną stosuje odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego, z tym, że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. W myśl art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia w trakcie obowiązkowej kontroli nieprawidłowości w zakresie, o którym mowa w art. 59 ust. 2 Prawa budowlanego, wymierza karę stanowiącą iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). W niniejszej sprawie stawka opłaty (s) wyniosła 500 zł, współczynnik kategorii obiektu budowlanego (k) - 12 a współczynnik wielkości obiektu budowlanego (w) - 1.
Organ odwoławczy zaznaczył, że skoro dokonano samowolnej przebudowy i zmiany sposobu użytkowania części budynku (pomieszczeń na parterze) na cele biurowe, to z tego tytułu należało wymierzyć opłatę legalizacyjną odpowiednią do dokonanej zmiany i jej zakresu. W tej sprawie postępowanie legalizacyjne z art. 71 a ust. 1-3 w zw. z art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego obejmuje dopuszczenie samowolnie zmienionego sposobu użytkowania pomieszczeń ("części budynku") znajdujących się na parterze budynku, które urządzono i rozpoczęto użytkować na cele biurowe. Pomieszczenia takie mieszczą się w kategorii - "budynki biurowe i konferencyjne", określonej w załączniku do ustawy, jako kategoria XVI. W konsekwencji, legalizacja pomieszczeń samowolnie przebudowanych i ubytkowanych w celach biurowych wiąże
się z opłatą legalizacyjną wyliczoną według odpowiadającego im współczynnika kategorii: k -12.
Organ odwoławczy dodał, że art. 71 a ust. 1 Prawa budowlanego jednoznacznie przewiduje, iż można prowadzić postępowanie legalizacyjne w odniesieniu do zmiany sposobu użytkowania jedynie części obiektu budowlanego. Jeżeli zmiana sposobu użytkowania dotyczy tylko określonych pomieszczeń czy lokalu, organ nie ma prawa prowadzić postępowania, co do całego budynku. W postępowaniu dotyczącym części nieruchomości opłatę legalizacyjną wylicza się biorąc pod uwagę jedynie tę część obiektu, której sposób użytkowania został samowolnie zmieniony, przyjmując stosowny do niej współczynnik kategorii (k) oraz uwzględniając jej kubaturę dla celów obliczenia współczynnika wielkości (w).
Powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2010 r. C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania sądowego.
W skardze zarzuciła sprzeczność i dowolność istotnych ustaleń [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez dokonanie niewłaściwej oceny zakresu zmiany przeznaczenia lokalu przy ulicy [...] [...], co tym samym spowodowało bezpodstawne naliczenie opłaty legalizacyjnej oraz bezpodstawne i błędne zakwalifikowanie na podstawie załącznika nr 7 do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ulicy [...] [...] m [...] w W. do kategorii obiektów budowlanych w kategorii XVI (tzw: budynki biurowe i konferencyjne), co spowodowało naliczenie wysokości opłaty legalizacyjnej w błędnej wysokości.
W uzasadnieniu skargi zarzuciła, że wyliczona opłata legalizacyjna jest bezpodstawna, co do zasady, albowiem nie jest prawdą, że nie dokonała zgłoszenia zmiany przeznaczenia lokalu nr [...] przy ulicy [...] [...] w W. do właściwego urzędu. Wskazał, że już w dniu [...] maja 2005 r. wystąpiła do Urzędu W. Delegatury Biura Naczelnego Architekta Miasta dla Dzielnicy M. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie przeznaczenia lokalu nr [...] w budynku przy ulicy [...] [...] w W.,
zgłaszając jednocześnie zamiar przekształcenia części lokalu mieszkalnego na cele biurowe. Zaznaczyła, że na podstawie tego wniosku trzykrotnie uzyskała pozytywne decyzje Prezydenta W.: decyzję nr: [...], decyzję z 2007 roku i decyzję nr: [...], wyrażające zgodę na przekształcenie części lokalu nr [...] przy ulicy [...] [...] w W. na cele biurowe i określające parametry inwestycji.
Nadmieniła, że inwestycja ta polegała wyłącznie na zgłoszeniu zmiany przeznaczenia lokalu z mieszkalnego na biurowy, przy czym przekształceniu podlegał nie cały lokal, ale jego cześć. Wniosek o przekształcenie na cele biurowe dotyczył, bowiem części lokalu położonego na parterze nie większej niż 60 m2, a nie całego lokalu mieszkalnego oraz piwnic oraz poddasza. W lokalu nie wykonano (poza odmalowaniem i montażem instalacji pod klimatyzację) żadnych prac wymagających zarówno zgłoszenia do urzędu lub też pozwolenia na budowę, które by zmierzały do przystosowania lokalu na cele użytkowe.
W jej ocenie, z powyższego wynika, że ustalenie organu pierwszej instancji a następnie organu drugiej instancji, że spółka nie dokonała zgłoszenia zmiany przeznaczenia lokalu, jest w realiach tej sprawy całkowicie bezpodstawne.
Skarżąca zarzuciła również, że wyliczona na kwotę 60.000 zł oplata legalizacyjna jest ustalona w sposób błędny. W jej ocenie, organ odwoławczy bezpodstawnie zaakceptował stanowisko organu stopnia powiatowego, który błędnie przyporządkował lokal mieszkalny nr 1, położony w budynku jednorodzinnym przy ulicy [...] [...] w W. do kategorii XVI (wynikającej z załącznika do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane), co spowodowało błędne zastosowanie współczynnika "K" odpowiadającego liczbie 12 i dalej w konsekwencji istotne zawyżenie opłaty legalizacyjnej. Zdaniem skarżącej, nawet, jeśli przyjąć hipotetycznie, że naliczenie opłaty legalizacyjnej jest, co do zasady słuszne to przyjęcie współczynnika "K" - 12 i przyporządkowanie lokalu nr [...] przy ulicy [...] do kategorii XVI - "budynki biurowe i konferencyjne" jest zupełnie dowolne i bezpodstawne.
Skarżąca wskazała, że lokal ten nie został w całości przekształcony na lokal biurowy, a w części nieprzekształconej dalej pełni funkcje mieszkalne. Aktualnie też dla rejonu ulicy [...] [...] w W. obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który przewiduje w tym miejscu zabudowę mieszkaniową z dopuszczeniem nieuciążliwych usług. Budynek ten po myśli art. 3 ust.
2a Prawa budowlanego jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym i składa się z dwóch lokali mieszkalnych.
Skarżąca podniosła, że przez sam fakt przekształcenia części lokalu mieszkalnego nr [...] na charakter biurowy, cały budynek jednorodzinny przy ulicy [...] [...] nie stał się budynkiem biurowym i konferencyjnym i zatem nie może być zaliczony do kategorii XVI, a jedynie do kategorii I - nakazującej stosowanie współczynnika "w" wynoszącego 2 i ewentualna oplata legalizacyjna winna wynosić 10.000 zł.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca zmieniła sposób użytkowania lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] [...] w W. z funkcji mieszkalnej na cele biurowe, nie dopełniając uprzednio obowiązku zgłoszenia takiej zmiany, zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 Prawa budowlanego, właściwemu organowi (tu Prezydentowi W.). Przedmiotowego zgłoszenia należało dokonać przed dokonaniem zmiany sposobu użytkowania (art. 71 ust. 4 Prawa budowlanego), albowiem dokonanie takiego zgłoszenia po zmianie sposobu użytkowania nie wywołuje skutków prawnych (art. 71 ust. 7 Prawa budowlanego).
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, za bezzasadne należy uznać zawarte w skardze twierdzenie, iż wystąpienie o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie przeznaczenia lokalu nr [...] w budynku przy ulicy [...] [...] w W. jest równoznaczne ze zgłoszeniem właściwemu organowi zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Zgłoszenie powinno być, bowiem dokonane w trybie art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego. Jak wynika z tego przepisu ze zgłoszeniem można wystąpić dopiero po uzyskaniu ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, która jest warunkiem do dokonania takiego zgłoszenia.
Art. 71 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego stanowi, iż do zgłoszenia należy dołączyć zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności z
ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostateczną decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a zatem, aby móc skutecznie wystąpić ze zgłoszeniem musi być najpierw wydana decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czyli tak jak w niniejszej sprawie.
Spełnienie takiego wymagania wprost przewiduje art. 59 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który stanowi, że zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z wyjątkiem inwestycji celu publicznego oraz sytuacji, gdy na terenie obowiązuje plan uchwalony przed dniem 1 stycznia 1995 r., wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy.
Do zgłoszenia, o którym mowa w art. 71 ust. 2 ustawy Prawo budowlane należy dołączyć również inne dokumenty określone w pkt 1-6 tegoż ustępu. Z akt sprawy administracyjnej, ani z zawartych w skardze twierdzeń nie wynika, aby skarżący takie dokumenty przedłożyli.
Należy również zważyć, że wydając decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu właściwy organ kieruje się zasadami określonymi w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i pod tym kątem dokonuje oceny projektu zmian sposobu użytkowania. Natomiast na skutek zgłoszenia właściwy organ, którym w obu przypadkach to jest wydania decyzji o warunkach zabudowy oraz zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania jest organ administracji architektoniczno-budowlanej (art. 82 ust. 1 Prawa budowlanego), czyli w niniejszej sprawie Prezydent [...], dokonuje oceny zgłoszenia pod względem przepisów Prawa budowlanego. Postępowanie to toczy się, zatem w odrębnym trybie. Ustawa nie przewiduje dokonywania z urzędu oceny wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy pod względem przepisów Prawa budowlanego, lecz wymaga dokonania w tym zakresie zgłoszenia, które powinno spełniać ściśle określone w ustawie warunki. Zgłoszenie to podlega następnie badaniu przez właściwy organ w trybie określonym w art. 71 ust. 3-5 Prawa budowlanego.
Także przedłożone przez skarżącą do akt sprawy sądowej zaświadczenie Prezydenta [...] z dnia [...] października 2010 r., nr [...] potwierdza, że doszło do zmiany sposobu użytkowania wskazanego lokalu, jak również, że do zmiany
tej doszło przed zgłoszeniem właściwemu organowi, gdyż zgłoszenie wpłynęło do właściwego organu w dniu [...] września 2010 r.
Stwierdzenie przez organ niezgodnego z prawem użytkowania obiektu budowlanego lub jego części powoduje uruchomienie postępowania legalizacyjnego, które może zakończyć się pozytywnie to jest "zatwierdzeniem" nie zgłoszonego sposobu użytkowania (art. 71 a ust. 2 Prawa budowlanego), bądź - w pewnych przypadkach - negatywnie, przez nałożenie na inwestora obowiązku przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania (art. 71 a ust. 4 Prawa budowlanego).
Organ odwoławczy wskazał, że w art. 71 a Prawa budowlanego, stanowiącym kontynuację przepisów art. 71 Prawa budowlanego, została uregulowana procedura legalizacji samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 71 a Prawa budowlanego właściwy organ w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia, jest zobowiązany wydać postanowienie, w którym winien wstrzymać użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części i którym winien nałożyć na inwestora obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie niezbędnych do załatwienia sprawy dokumentów określonych w art. 71 ust. 2 powołanej ustawy. W przedmiotowej sprawie takie postanowienie zostało przez organ powiatowy wydane w dniu [...] września 2009 r. Inwestor wywiązał się z nałożonego obowiązku i dostarczył wymaganą dokumentację.
Wobec tak stwierdzonego stanu faktycznego oraz w związku ze złożeniem wymaganej dokumentacji przez skarżącą Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] ustalił dla inwestora C. Sp. z o.o. opłatę legalizacyjną w wysokości 60.000 zł.
W ocenie Sądu postanowienie to, jak również zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] utrzymujące je w mocy, są zgodne z prawem.
Organy precyzyjnie wyjaśniły na jakiej podstawie prawnej oraz w jaki sposób wyliczyły opłatę legalizacyjną.
Zgodnie z art. 71 a ust. 3 w zw. z art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego, ustalając opłatę legalizacyjną stosuje odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. W myśl art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego, w przypadku stwierdzenia w trakcie obowiązkowej kontroli
nieprawidłowości w zakresie, o którym mowa w art. 59a ust. 2 Prawa budowlanego, wymierza się karę stanowiącą iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). W tej sprawie stawka opłaty (s) wyniosła 500 zł, współczynnik kategorii obiektu budowlanego (k) -12, a współczynnik wielkości obiektu budowlanego (w) -1.
W skardze skarżąca skoncentrowała się na wykazaniu, że wyliczając opłatę legalizacyjną organy nadzoru budowlanego przyjęły nieprawidłowy współczynnik kategorii obiektu budowlanego, co nastąpiło w konsekwencji błędnego przypisania budynkowi kategorii XVI - budynki biurowo-konferencyjne. Wyraziła ona opinię, iż budynek przy ul. [...] [...] w W. jest obiektem mieszkalnym. W ocenie skarżącej zmiana sposobu użytkowania części lokalu w przedmiotowym budynku dokonano w obiekcie, nie uzasadniała zaliczenia całego budynku do kategorii obiektów biurowych i konferencyjnych.
Sąd nie podziela stanowiska skarżącej oraz trafności przedstawionej przez nią argumentacji. Podkreślić należy, że w art. 71 a ust. 1 Prawa budowlanego mowa jest o skutkach prawnych zmiany sposobu użytkowania "obiektu budowlanego" lub "jego części" bez wymaganego zgłoszenia. Stwierdzenie przez organ niezgodnego z prawem użytkowania obiektu budowlanego lub jego części powoduje uruchomienie postępowania legalizacyjnego, które może zakończyć się pozytywnie, to jest "zatwierdzeniem" nie zgłoszonego sposobu użytkowania (art. 71 a ust. 2 Prawa budowlanego), bądź - w pewnych przypadkach - negatywnie, przez nałożenie na inwestora obowiązku przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania (art. 71 a ust. 4 ustawy). Stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego wykonania nałożonych na stronę obowiązków wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty legalizacyjnej od tak "dopuszczonego" sposobu użytkowania. Opłatę tę wyznacza się odpowiednio do stanu "zaistniałego", bowiem właśnie ten stan użytkowania (a nie poprzedni) podlega legalizacji.
Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że skoro dokonano samowolnej zmiany sposobu użytkowania części budynku (lokalu nr [...]) na cele biurowe, to z tego tytułu należało wymierzyć opłatę legalizacyjną odpowiednią do dokonanej zmiany i jej zakresu. W tej sprawie postępowanie legalizacyjne z art. 71 a ust. 1-3 w zw. z art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego obejmuje dopuszczenie samowolnie zmienionego sposobu użytkowania pomieszczenia ("części budynku"), które urządzono i rozpoczęto
użytkować na cele biurowe. Pomieszczenie takie mieści się w kategorii - "budynki biurowe i konferencyjne", określonej w załączniku do ustawy, jako kategoria XVI. W konsekwencji, legalizacja lokalu nr [...] samowolnie użytkowanego w celach biurowych wiąże się z opłatą legalizacyjną wyliczoną według odpowiadającego im współczynnika kategorii: k=12.
Art. 71 a ust. 1 Prawa budowlanego jednoznacznie przewiduje, iż można prowadzić postępowanie legalizacyjne w odniesieniu do zmiany sposobu użytkowania jedynie części obiektu budowlanego. Co więcej, jeżeli zmiana sposobu użytkowania dotyczy tylko określonych pomieszczeń czy lokalu, organ nie ma prawa prowadzić postępowania co do całego budynku. W postępowaniu dotyczącym części nieruchomości opłatę legalizacyjną wylicza się biorąc pod uwagę jedynie tę część obiektu, której sposób użytkowania został samowolnie zmieniony, przyjmując stosowny dla niej współczynnik wielkości (w). Ponieważ sprawa nie dotyczy zmiany sposobu całego budynku, a jedynie jego konkretnej części (lokalu nr [...]), stosownie do niej organ ustalił opłatę legalizacyjną, uwzględniając właściwy jej współczynnik kategorii (k=12) oraz współczynnik wielkości obiektu, (a ściślej ujmując - współczynnik wielkości części obiektu: w=1).
Z punktu widzenia tej sprawy warto też nadmienić, że wyrokiem z dnia 5 maja 2009 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt P 64/07 (wyrok publ.: OTK-A 2009/5/64, Dz.U. z 2009 r. Nr 71, poz. 618) stwierdził, iż art. 57 ust. 7 zdanie drugie (przewidujący analogiczne jak w art. 71 a ust. 3 dziesięciokrotne podwyższenie opłaty legalizacyjnej w stosunku do wymiaru kary) rozpatrywany w związku z art. 59f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz załącznikiem do tej ustawy jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Trybunał podkreśli w uzasadnieniu orzeczenia, że surowość sankcji określonej w art. 57 ust. 7 w związku z art. 59f ust. 1 prawa budowlanego jest uzasadniona z punktu widzenia konieczności ochrony doniosłych dóbr gwarantowanych w przepisach Prawa budowlanego. Ma ona w optymalnym stopniu dyscyplinować do tego, aby każdy - bez wyjątku - inwestor realizował obowiązek zawiadomienia organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy obiektu budowlanego lub złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie. Inicjatywa inwestora w tej kwestii stanowi podstawowy warunek prawidłowego wykonywania zadań przez nadzór budowlany, a tym samym
ochrony wartości deklarowanych w prawie budowlanym. Uwzględniając powyższy wywód Trybunału Konstytucyjnego Sąd doszedł do przekonania, że opłata za samowolną zmianę sposobu użytkowania lokalu nr [...] nałożona na skarżącą zaskarżonym postanowieniem nie budzi wątpliwości z punktu widzenia zasad konstytucyjnych - pomimo, że jej kwota jest relatywnie wysoka.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151
ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji
wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło