VII SA/Wa 965/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka ( spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Jadwiga Smołucha, Protokolant spec. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2018 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w [...]. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odrzucić skargę Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w [...], działająca przez J. S. jako jednoosobowy zarząd Wspólnoty, złożyła skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]lutego 2018 r. nr [...] uchylającą decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] oraz orzekającą o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu [...] Sp. z o.o. Sp. k. w [...] pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym i towarzyszącą usługą na działkach nr ew. [...]i [...] z obrębu [...]przy ul. [...] w [...]. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2018 r. skierowanym do J. S., wezwano skarżącą do złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (uchwała o powołaniu zarządu, ew. odpis KRS) z pouczeniem, że nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje odrzucenie skargi stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Powyższe wezwanie zostało doręczone w dniu [...] maja 2018 r. (k. 20 akt). Wykonując wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi przy piśmie z dnia [...] maja 2018 r. (data nadania) wezwany przedłożył: 1) kopię pisma Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. wzywającego zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w [...] w związku ze złożonym wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Wojewody [...] z dnia[...] lutego 2018 r. nr [...] do przedłożenia oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii uchwały Wspólnoty powołującej zarząd; 2) skierowane do Wojewody [...] pismo z dnia [...] kwietnia 2018 r., w którym M. P., M. K., J. S. i P. W. jako członkowie Wspólnoty dysponujący [...] udziałów informują organ, że zgodnie z załączonym aktem notarialnym Repertorium A nr [...] z dnia [...] października 2003 r. osobą upoważnioną do reprezentowania Wspólnoty i składania w jej imieniu oświadczeń woli jest jednoosobowo J.S., a sprawa pozostaje w zakresie zwykłego zarządu i nie wymaga podejmowania uchwały przez członków; 3) kopię aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia [...] października 2003 r. stanowiącego protokół zebrania właścicieli lokali w budynku przy ul. [...] w [...], w świetle którego osoby biorące w nim udział reprezentujące łącznie [...] udziałów w nieruchomości wspólnej, podjęły uchwałę nr [...] ustanawiającą sposób zarządu nieruchomością wspólną zgodnie z zasadami ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903) z wyłączeniem art. 19 tejże ustawy oraz uchwałę nr [...] o ustanowieniu zarządu wspólnoty w osobie J.S. Uczestnik [...] Sp. z o.o. Sp. k. w [...] w piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. wniosła o odrzucenie skargi z powodu braku prawidłowej reprezentacji Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w [...] w postępowaniu wynikającej z wadliwego sposobu wyboru zarządu wspólnoty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z treścią art. 46 § 1 pkt 4 w zw. art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, tzn. m.in. zawierać podpis strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W myśl art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Stosownie natomiast do art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. W świetle art. 6 ustawy o własności lokali, ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Na gruncie powyższego przepisu nie budzi wątpliwości posiadanie przez wspólnotę mieszkaniową zdolności sądowej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, której wyrazem jest uprawnienie do złożenia przez nią skargi na akt organu administracji publicznej, jeżeli wspólnota może się wykazać interesem prawnym (art. 50 § 1 p.p.s.a.). Jeżeli przywołaną normę odnieść do regulacji art. 28-29 p.p.s.a., bezsporne pozostaje, że podpisanie skargi złożonej przez wspólnotę mieszkaniową, dla przyjęcia skuteczności tejże czynności, wymaga złożenia pod skargą podpisu przez organ upoważniony do jej reprezentowania albo osobę uprawnioną do działania w imieniu wspólnoty. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. Jeżeli umowa taka nie została podjęta, a jednocześnie liczba lokali wyodrębnionych i lokali niewyodrębnionych, należących nadal do dotychczasowego właściciela, nie jest większa niż siedem, do zarządu nieruchomością wspólną mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności (art. 19 ustawy). Sprawowanie zarządu w tym ostatnim przypadku nie sprowadza się do podejmowania uchwał stwierdzających możliwość dokonania określonych czynności prawnych (procesowych), ale podejmowania w sposób bezpośredni tychże czynności przez współwłaścicieli na zasadach określonych w art. 199-209 k.c., co m.in. oznacza, że do podjęcia czynności prawnych (procesowych) pozostających w zakresie zwykłego zarządu rzeczą wspólną wystarczająca jest zgoda większości współwłaścicieli (art. 201 k.c.). Wniesienia przez wspólnotę mieszkaniową skargi na decyzję udzielającą innemu podmiotowi pozwolenia na budowę obiektu budowlanego w sąsiedztwie nieruchomości wspólnej - jako formy dochodzenia ochrony prawa przysługującego właścicielom - nie można uznać za czynność przekraczającą zwykły zarząd. Powoduje to, że w takim przypadku skarga w imieniu wspólnoty powinna zostać podpisana przez właścicieli lokali dysponujących większością udziałów w nieruchomości wspólnej lub właściciela lokalu posiadającego upoważnienie do wniesienia skargi przez Wspólnotę, udzielone przez pozostałych właścicieli dysponujących większością udziałów. W tym ostatnim przypadku podjęcie tego rodzaju czynności procesowej znajduje swoją podstawę w art. 28 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 201 k.c. i art. 19 ustawy o własności lokali, z których wynika, że osobą uprawnioną do działania w imieniu wspólnoty mieszkaniowej jako jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową, jeżeli przedmiot działania nie wykracza poza zwykły zarząd nieruchomością wspólną, pozostaje również właściciel lokalu na podstawie zgody właścicieli lokali dysponujących razem większością udziałów w nieruchomości wspólnej. Z akt sprawy niesporne pozostaje, że Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w [...]ze względu na liczbę wyodrębnionych w budynku lokali jest tzw. małą wspólnotą, której sposób zarządu nieruchomością wspólną odmienny od opisanego w art. 19 mógł zostać ukształtowany wyłącznie poprzez stosowne oświadczenia podjęte w umowie o ustanowieniu odrębnej własności albo w drodze odrębnej umowy zawartej w formie aktu notarialnego. Powyższa reguła obejmuje również ustanowienie zarządu wspólnoty, albowiem powołanie zarządu kierującego sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentującego ją na zewnątrz, jako organu wykonawczego wspólnoty w rozumieniu art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali, nie jest prawnie skuteczne, jeżeli wspólnota mieszkaniowa pozostaje w świetle prawa podmiotem, do którego mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego dotyczące współwłasności. Treści art. 18 ust. 1 w łączności z art. 19 i art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali nie można odczytywać wyłącznie jako braku zobligowania przez ustawodawcę małej wspólnoty do powołania uchwałą zarządu wspólnoty jako jej organu. Przepisy te kreują bowiem zakaz takiego określenia sposobu zarządu nieruchomością wspólną, jeżeli nie spełniony został warunek, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy. Prawa do działania w imieniu małej wspólnoty mieszkaniowej nie można z tego względu przypisać osobie pełniącej funkcję jednoosobowego jej "zarządu", niezależnie od tego, czy w oparciu o uchwałę podjętą przez właścicieli reprezentujących większość udziałów w nieruchomości wspólnej taki "organ" został powołany i przyznane zostały mu określone uprawnienia. W orzecznictwie sądów powszechnych przyjmuje się, że powołanie wbrew dyspozycji art. 18 ust. 1 ustawy (umowa zawarta w formie aktu notarialnego) takiego organu wykonawczego wspólnoty nie ma podstaw prawnych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] marca 2018 r. sygn. [...]; postanowienie Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] maja 2016 r. sygn. [...]), co Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie w pełni aprobuje, uznając, że czynności prowadzące do odmiennego ukształtowania zasad reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej w postępowaniu sądowym, aniżeli wynika to z bezwzględnie obowiązującej regulacji prawnej, pozostają nieważne. Przypomnieć trzeba, że wezwanie skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w [...] do usunięcia braków formalnych skargi poprzez przedłożenie dokumentu określającego umocowanie osoby, która podpisała skargę, do reprezentowania strony skarżącej miało na celu ustalenie, czy osoba podpisana pod skargą (J.S.) ma prawo do działania za Wspólnotę. Przedłożone przez wezwaną stronę dokumenty wskazanego braku nie usunęły, albowiem obie uchwały, które zostały podjęte w dniu [...] października 2003 r., nie mogły prowadzić z przyczyn wyżej wyjaśnionych tak do wyłączenia zarządu bezpośredniego (art. 19 ustawy), jak i do nadania J.S. statusu "zarządu" Wspólnoty, któremu przysługują uprawnienia procesowe określone w art. 21 ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 1 ustawy o własności lokali. Również pismo z dnia [...] kwietnia 2018 r. (k. 24 akt) nie mogło prowadzić do uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny J.S. za osobę upoważnioną do działania w imieniu Wspólnoty w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. Dokument ten nie umożliwiał nadanie skardze prawidłowego biegu, albowiem jego treść i forma nie stanowiły oświadczenia o udzieleniu przez właścicieli lokali dysponujących razem większością udziałów w nieruchomości wspólnej zgody na złożenie skargi (art. 201 k.c. w zw. z art. 19 ustawy o własności lokali). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że w sytuacji, gdy po wezwaniu do przesłania pełnomocnictwa procesowego dla osoby, która w imieniu strony podpisała skargę, okaże się, że osoba ta nie ma legitymacji do zastępowania strony, sąd zanim odrzuci skargę, powinien wezwać bezpośrednio stronę do samodzielnego podpisania skargi i dopiero po bezskutecznym upływie terminu do dokonania tej czynności, skargę odrzucić. Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że w kontrolowanej sprawie zasada ta nie mogła podlegać zastosowaniu ze względu na to, że J.S. nie działał w charakterze pełnomocnika Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w [...]. Wezwanie do usunięcia braków odnoszących się do reprezentacji osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową (wspólnoty mieszkaniowej) skutkuje obowiązkiem wykazania, że organowi lub osobie uprawnionej do działania w jej imieniu takie uprawnienie faktycznie przysługuje, co powoduje, że bezskuteczne wezwanie do usunięcia wskazanego braku formalnego skargi skutkuje jej odrzuceniem. W tej sytuacji, uznać należy, że w niniejszej sprawie skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w [...]nie usunęła braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie J.S. do reprezentowania strony skarżącej. Brak jest bowiem możliwości stwierdzenia, czy J.S. na dzień wniesienia skargi był osobą uprawnioną do działania w imieniu Wspólnoty, dysponując zgodą właścicieli lokali posiadających razem większość udziałów w nieruchomości wspólnej. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.